Кіріспе

Кокос аралының ата-бабалары үйлерін Папуа-Жаңа Гвинеяның Флай өзенінің ормандарынан төмен қарай ағып келген шөптен, кокос жапырақтары мен ағаштардан салған. Аралдарда теңіз тасбақаларының, құстардың, алып моллюстердің мекендеу орны, үлкен пальмалар, Екінші дүниежүзілік соғыс ескерткіштері және үлкен құмдық алаптар бар.

Тіл

Порума тілі (жергілікті түрде Пурума деп аталады) - Калау Лагау Я диалектісінің Кулкалгау Я диалектісі. Порума, сонымен қатар Кокосовый арал деп аталады, Торрес бұғазының орталық арал тобына орналасқан. Бұл ұзындығы шамамен 400 м, ені 400 м болатын, жағалаулары терең емес, жартастырған мұражайлармен шектелген тар мұражай аралы. Порумадағы Торрес бұғазының аралдары тұрғындары Меланезиялық тектес және аймаққа алғашқы еуропалық келушілермен байланыс орнатылғанға дейін мыңдаған жылдар бойы аң аулау, балық аулау және сауданың дәстүрлі үлгілерін ұстанған ауыл қоғамдастықтарында өмір сүрді. Поруманың дәстүрлі иелері - Билли және Фауид (Фай Худ) отбасылары.

Тарих

1860 жылдары "бече де мер" (теңіз қызанағы) және жемтікті іздеу қайықтары Торрес бұғазының рифтерін өңдей бастады. 1860 жылдары Поруманы қоршаған рифтерді аты аталмаған француз және Колин Томсон есімді оператор жинаған деп есептеледі. Капитан Уолтон есімді басқа оператор 1870 жылдардың басында Порумадан келген адамдарды суға секірушілер мен экипаж ретінде өз кемелерінде жұмыс істеуге жұмысқа ала бастады. Джордж Пирсон есімді ағылшын 1870 жылдары Порумадағы інжу-маржан стансасын жүргізді, ал аралға жақын жерде 1872 жылы жартылай тұрақты жүзетін беше де мер стансасы құрылды. 1872 жылы Квинсленд үкіметі өз юрисдикциясын кеңейтуді талап етіп, Британ үкіметінің қолдауын сұрады. Британ үкіметі 1872 жылы патент хаттарын шығарды, бұл колонияның жаңа шекарасын құрады, ол Квинсленд жағалауының 60 теңіз милі радиусындағы барлық аралдарды қамтиды. Бұл шекара Квинсленд жағалауындағы аралдар туралы 1879 жылғы заңмен (Qld) кеңейтілді және оған Боигу, Эруб, Мер және Сайбай аралдары кірді, олар бұрынғы 60 теңіз милясының шегінен тыс орналасқан. Жаңа заңнама Квинсленд үкіметіне бұрын оның юрисдикциясынан тыс жұмыс істеген теңіз және інжу-маржан өндірісі үшін базаларды бақылауға және реттеуге мүмкіндік берді. Торрес бұғазының аралдарында тұратын адамдар 1871 жылдың шілдесінде Лондон миссионерлік қоғамының (ЛМҚ) миссионерлерінің келуін "Нұрдың келуі" деп атайды. Уокер Папуан Индустриз Лимитед (PIL) деп аталатын қайырымдылық бизнес-жоспарын құрды. PIL аралдық қауымдастықтарды өздерінің жемшөп сүйрейтін қайықтарын немесе "компаниялық қайықтарды" жалға алуға немесе сатып алуға шақырды. "Компаниялық қайықтар" жемшөп қабықтары мен теңіз бешелерін жинауға пайдаланылды, оларды PIL сатты және таратты. Порума тұрғындары 1905 жылы алғашқы компаниялық қайықты сатып алды. Компанияның қайықтары арал тұрғындарына табыс пен қоғамдастық мақтанышын қамтамасыз етті, сонымен қатар аралдар арасындағы көлік пен байланысты жақсартты. 1912 жылы қарашада Порумадағы 800 акр жер Квинсленд үкіметімен ресми түрде аборигендік қорық ретінде жарияланды. Сол уақытта көптеген басқа Торрес бұғазы аралдары да аборигендер қорығы ретінде жарияланды. 1912 жылғы үкіметтік баяндамада Порума балық аулау және інжу-маржан қайықтары үшін кездесу нүктесі және зәкір ретінде пайдаланылғаны туралы айтылған және арал тұрғындарының Йорк аралына көшірілуін, аралдың балаларына Йорк аралындағы жаңа мектепке баруына мүмкіндік беруді ұсынған. 1913 жылғы есептерде кейбір аралдық отбасылар Порумадан Сью және Йорк аралдарына көшіп барған, ал көпшілігі аралдан кетуден бас тартқан. 1918 жылы Бейсенбі аралына аборигендерді қорғаушы тағайындалды, ал 1920 және 1930 жылдары Торес бұғазының аралдарына нәсілдік заңнама қатаң қолданылды, бұл үкіметке арал тұрғындарын Квинслендтегі қорықтар мен миссияларға көшіруге мүмкіндік берді. 1920 жылы Торес бұғазына бүкіл әлем бойынша тұмау эпидемиясы жетті, нәтижесінде аймақта 96 адам қайтыс болды. Квинсленд үкіметі Кокос, Йорк және Ям аралдарына аурудың таралуынан кейін қалпына келу үшін азық-түлік көмегі көрсетті. 1923 жылдың наурыз айында Кокос және Йорк аралдарына "ауыр дауыл" соқты. 1936 жылы Торес шығанағының аралдарының 70% жұмыс күші Торес шығанағының аралдарының үкімет өкіметіне қарсы алғашқы ұйымдастырылған шабуылда ереуілге шықты. Тоғыз айлық ереуіл арал тұрғындарының өздерінің тіршілік ету жолын күшейтіп отырған үкіметке деген ашу-ызасының көрінісі болды. Шабуыл жалақыға, сауда мен коммерцияға үкіметтің араласуына қарсы наразылық білдірді, сондай-ақ кешкі коменданттық уақытты жоюды, аралдар арасындағы сапарларға рұқсат беру жүйесін жоюды және арал тұрғындарының өздерінің қайық экипаждарын тарту құқығын тануды талап етті. Шабуыл бірқатар маңызды реформалар мен жаңалықтарды әкелді. Жергілікті халыққа танымал емес Қорғаушы J. Д. Маклин қызметінен алынып, орнына Корнелиус О'Лири тағайындалды. О'Лири аралдықтардың сайланған кеңес өкілдерімен жүйелі кеңестер жүйесін құрды. Жаңа арал кеңестеріне белгілі бір дербестік берілді, соның ішінде жергілікті полиция мен сотқа бақылау жасалды. 1937 жылы 23 тамызда О'Лири Йорк аралында алғашқы арал аралық кеңесшілер конференциясын шақырды. Оған Торрес бұғазының 14 қауымдастығының өкілдері қатысты. Мимия мен Абиу Фауид конференцияда Поруманың атынан қатысты. Ұзақ талқылаулардан кейін, танымал емес ережелер (оның ішінде кешкі коменданттық сағат) жойылып, жергілікті өкілеттіліктің жаңа кодексі келісі...

Білім

Тағай мемлекеттік колледжінің Порума кампусы - Тағай мемлекеттік колледжінің Оланды көшесіндегі (оның штаб-пәтері Бейсенбі аралында) бастауыш (Тұңғыш балалық шақ 6) кампусы .

Ыңғайлылықтар

Торрес бұғазы аралдары өңірлік кеңесі Бас көшедегі Порума (Нгалпун Нгулайгав Лаг) кітапханасын басқарады.

Атауы

Бұл Уикипедия мақаласында аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының қауымдастық тарихынан материал бар: Порума (Кокос аралы). The State of Queensland CC BY 4.0 лицензиясымен жариялады, 2017 жылдың 3 шілдесінде қол жеткізілді.