Кіріспе
Теодосий I-нің миссориумы - Испанияның Мадрид қаласында орналасқан "Real Academia de la Historia" мұражайында сақталған үлкен күміс ыдыс. Бұл сурет 388 жылы Константинополде император Феодосий I билігінің он жылдығына (деценналия) арналған. Бұл - Ежелгі империялық бейнелеу өнерінің сақталған үлгілерінің бірі және Рим алтын шеберлерінің жұмысының ең жақсы үлгілерінің бірі. Бұл - императордың азаматтық немесе әскери лауазымды адамға берген салтанатты сыйлығы" деп саналатын largitio ("ілтипаттылық") бейнелейтін 19 сақталған ыдыстың ішіндегі ең үлкені, ең күрделісі және ең әйгілісі.
The Missorium of Theodosius I is a large ceremonial silver dish preserved in the Real Academia de la Historia, in Madrid, Spain. It was probably made in Constantinople for the tenth anniversary (decennalia) in 388 AD of the reign of the Emperor Theodosius I, the last Emperor to rule both the Eastern and Western Empires. It is one of the best surviving examples of Late Antique Imperial imagery and one of the finest examples of late Roman goldsmith work. It is the largest and most elaborate, and the most famous, of the 19 surviving vessels believed to represent largitio ("largesse") or a "ceremonial gift given by the emperor to a civil or military official".
Иконография
Тағамда императордың аркадаға орнатылған суреті бейнеленген, ол диптихта қамтылған құжатты, мүмкін, тағайындалу туралы хатты, екі император Валентиан II және оның ұлы Аркадий және олардың шаштарын, торы мен қалқандарын неміс императорлық жансакшыларына тиесілі деп таныта алатын жансакшылармен қатар, әлдеқайда кіші жоғары лауазымды адамға береді. Қызметкер құжатты қолын жапқан күйінде алады. Теодосий басқа суреттерден әлдеқайда үлкен, өйткені Валентиан II-нің император болып ұзақ уақытқа созылғандығына қарамастан, иератикалық соңғы антикалық стильде кең тараған (ол өз кезегінде Аркадийден немесе белгісіз лауазымды адамнан әлдеқайда үлкен). Үш императордың шаңдары бар, бұл осы кезеңде әдеттегідей. Олардың киімдері ертедегі Византиялық киімдер, сол кезеңдегі басқа империялық портреттермен сәйкес келеді. Екі императордың тізелерінде таблион (олардың негізгі киіміне бекітілген дәрежесін көрсететін жапсырмалар) немесе мүмкін Эпигонациялар (шығыс православиелік киім ретінде сақталған, қосылмаған салтанатты "қағаздар") безендірілген. Бұл киімдер әшекейленген, әшекейленген, әсіресе зергерлік бұйымдармен әшекейленген. Құжатты қабылдайтын лауазымды адам, оның кеңсесі үшін бір түрлі киім-кешек болатын жолақтар мен жапсырмалармен безендірілген киім киеді. Үш императорлық тұлғалардың шаштары тығыз бүктелген, ал басына інжу-маржаннан тігілген тәж киген. Олардың плащтары үлкен дөңгелек зергерлік фибулалармен бекітіледі, бұл Юстинианның Равеннадағы Сан-Виталедегі мозаикасында кигеніне ұқсас, ал лауазымды адамның "жаяу" фибуласы бар. Архитектуралық ортаны көбінесе Хорватияның Сплиттегі Диоклетиан сарайының перистилімен салыстырған. Бұл императордың резиденциясынан сарайға дейін ашылады, ол ыдыста көрсетілген сияқты салтанатты аудиенциялардың орны ретінде қарастырылған, бірақ бұл түсіндірме белгісіз. Император сахнасының түпкі сызығының астында жоғарыда императорға дейін гүл шоқтарын және басқа да заттарды ұсынатын путти сахнасы бар; жоғарыда фронтонда екі адам бар, барлығы бес, және бұл санға жылдар, Шығыс империясының "епархиялары" немесе басқа да нәрселер ретінде әртүрлі мәндер берілді. Олардың тартулары қолға оралған кездемелерде ұсталады, сол сияқты, билік адамы да сыйлық алу үшін киімін киеді; императорға жалаңаш қолды ұстап тұру сыйластық деп есептелмейді. Бұл құстар римдіктердің жер құдайы Теллдің немесе Терраның бейнесінің үстінде ұшып жүр. Рим мифологиясынан алынған персонификация, путти және қанатты жеңістер сияқты белгісіз фигуралар Рим элитасының христиан өнерінде әлі де қабылданады және белгілі бір негізгі құдайлардың бейнелері болмаған жерде "мәдени мұра" деп аталатын себептермен сақталған. Тель жоғарғы аймақтағы фигуралардың алдыңғы таңбалы кеш антикалық стиліне қарағанда, эллиндік стильді жалғастыратын позада көрсетілген.
Табылды және жағдайы
Миссорий күміс бұйымдар қазынасынан алынған, оның ішінде екі қарапайым күміс тостаған, қазір жоғалып кеткен, оны 1847 жылы Испанияның Бадахоз провинциясындағы Меридаға жақын Альмендралехода жұмысшы тапты. Табылған кезде ол диагональді кесу сызығы бойымен жазық бүлінген болатын, ол қазір оны екі бөлікке бөледі, бұл оны қалпына келтіру әрекеті ретінде жасалды, бірақ ежелгі дәуірде дәл сол сызық бойынша кесу әрекеті жасалған болуы мүмкін. Бұл аймақтардан басқа жағдайда жақсы, бірақ ол бүктелген, бұл оның депозит кезінде алтын ретінде қарастырылғанын білдіреді. Күміс рельефтің биіктігі әр түрлі, ал Теодосийдің бет-әлпеті мен композицияның басқа да ерекшеліктері ең жоғары; киімдегі көптеген егжей-тегжейлі оюланған.
Еске алу тағамдары
Бұл ыдыс - күміс шеберінің императорлық кеңпейілділіктің ең әдемі үлгілерінің бірі, яғни таққа көтерілу және мерейтойлар сияқты императорлық мерекелер үшін жасалған және императордың жоғары дәрежелі сарай қызметкерлеріне осы жағдайларда берілген сәнді бұйымдар санатына жатады: олар негізінен күміс ыдыстар, табақтар, тостағандар мен табақтар болды. Алушы ыдыста бейнеленген лауазымды адам болуы мүмкін (бәлкім, жалпыланған фигура, әсіресе егер дизайн бірнеше көшірмеде жасалса, біз оны бағалай алмаймыз), ал Теодосийдің туған өлкесіндегі Испаниядағы табу орны оның испандық достарының немесе туыстарының бірі болғанын көрсетеді. Миссориум - бұл үлкен ыдыс немесе терең емес ыдыс, оны дінсіз және пұтқа табынушылық және христиандық діни контексттерде қол мен бет жуу рәсімінде қолдануға болады, бірақ бұл ыдыс өте жазық, бұл үшін өте пайдалы, және негізінен байлық пен императордың ықыласына ие болу белгісі ретінде көрсетілуі мүмкін. Қазіргі кезде бұл терминді ғалымдар мүлдем қолданбайды, өйткені ол өте нақты емес, бірақ Мадридтегі тағамның жағдайында дәстүрлі болып кетті. Бұл - күміспен жасалған, жазулары алтынмен қапталған. Оның көлемі қазіргі заманғы басқа күміс ыдыстармен салыстырғанда ерекше, диаметрі 74 см, қалыңдығы 4 және 8 мм аралығында. Ол негізге дәнекерленген, диаметрі 26 см, қалыңдығы 3 см сақинаға тіреледі. Бұл сақинада заттың ресми салмағын анықтайтын грек жазуы бар: ποc ↑Ν ΜεΤ, яғни, ποσότης λιτρῶν 50 μετάλλου (50 металл фунт) 50 "фунт" ресми салмағы 16,13 кг күміске сәйкес келеді, ал ыдыстың салмағы 15,35 кг ғана; айырмашылық ыдыстың сәнделуінен бұрын өлшеніп, белгіленуі болуы мүмкін: ыдыстың бір бөлігі де жоқ. Бір уақытта оюланған және репосс орнатылған (артынан шығарылған) безендіру аздап металл алып тастаған болар, бірақ бұл айырмашылықты толық түсіндірмеуі мүмкін. Мерекелік орнаманың тақырыбы - императордың таққа отырғаны және оның императорларымен бірге билік жүргізгені. Қапталдағы жазу оны анық анықтауға мүмкіндік береді: d(ominus) n(oster) theodosivs perpet(uus) avg(ustus) ob diem felicissimvm x; Біздің Иеміз Теодосий, мәңгілік император, он жылдық мерейтойының ең бақытты мерекесінде (оның билігі). Жазуы тағам Теодосий есімді императордың он жылдық мерекесі кезінде жасалғанын көрсетеді. Екі регенттің болуы Теодосий ІІ-ді бірден алып тастауға мүмкіндік береді, өйткені оның билігінің он жылдығы кезінде оның бір регенті - оның ағасы Флавий Гонорий - болды. Бұл 19 388 жылдың қаңтарында Феодосий I-нің он жылдық мерекесін қалдырады. Бұл мейрам императордың 387 жылдың қыркүйегінен 388 жылдың сәуіріне дейін Салоникада болған кезінде атап өтілді. Кейбіреулер миссорийді Салоникадағы шеберхана жасады деп ойлайды, бірақ оны Константинополдегі император шеберханасынан тапсырыс бергені ықтимал; басқалары император шеберханасы императордың саяхаттарында оған еріп жүретін деп санайды. Бұл императорлық күмістің бірнеше үлгісі сақталған; барлығы 4 ғасырдан бастап, алты императорға арналған он тоғыз дана, ал он Лицинийге арналған. Бұл серияда Феодосий I-нің миссориумдары ерекшеленеді, өйткені бұл соңғысы, бірақ бұл практика тағы екі ғасыр бойы жалғасқан болуы мүмкін, өйткені ол ең күрделі безендіруге ие: басқа жақсы сақталған мысалдар - Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталған Керх тақтасы, Констанций II-ді ат үстінде және Валентиний I немесе Валентиний II Женевада. Грос Бодунгеннен табылған қазынаның бір бөлігі, бәлкім, Теодосий І-нің миссориумына ең жақын дизайны болған шығар, бірақ оны анықтау немесе нақты даталау үшін өте зақымдалған. Императорлық күмістен гөрі аристократиялық күмістен сақталған мысалдар көбірек, мысалы, Милденхолл қазынасы, бәлкім, бірнеше жыл бұрын немесе Севсо қазынасы. Ютта Мейшнер Феодосийдің миссориумын біздің заманымыздың 5 ғасырына, яғни 421 жылға көшіреді. Ол император - Теодосий II, оң жағында - Гонорий, сол жағында - Валентиний III деп айтады. Мейшнер бұл түсіндіруді Миссорийді батыс Рим империясының үлгілі үлгілерінде көрінетін ерекше стиль, орындау сапасы және қолөнер туындысы ретінде сипаттап береді. Ол мұндай белгілер Теодосий I дәуірімен сәйкес келмейді деп айтады. Арне Эффенбергер бұл түсіндірмеге қарсы пікір білдіріп, Теодосий II біздің заманымыздың 408 жылы автократқа айналды, сондықтан оның билігінің 10 жылдығы біздің заманымыздың 421 жылы емес, 418 жылы орын алған. Ол бұл жазуда айтылған мерейтойдың Феодосий ІІ билік құрған кезге жататынына күмәнданады. Алайда, Мейшнер өзінің дәлелін он жылд...
The 50 "pounds" correspond to an official weight of 16.13 kg of silver, whereas the dish actually weighs only 15.35 kg; the difference could be because the dish was weighed and marked before being decorated: a piece of the dish is also missing. The decoration, at the same time engraved and with repoussé decoration (pushed out from the back), would have removed a little metal, although this is unlikely to account for the whole difference. The subject of the decoration is the emperor enthroned with his co reigning emperors. An inscription along the side of the rim makes it possible to identify him with certainty: d(ominus) n(oster) theodosivs perpet(uus) avg(ustus)ob diem felicissimvm x; “Our Lord Theodosius, emperor forever, on the most happy occasion of the tenth anniversary (of his reign).”
The inscription indicates that the dish was made at the time of the decennalia of an emperor named Theodosius. The presence of two co regents makes it possible to exclude immediately Theodosius II, for he had one co regent — his uncle Flavius Honorius — at the time of the tenth anniversary of his reign, celebrated in 412. This leaves the decennalia of Theodosius I, on January 19 388. It was celebrated when the emperor was staying at Thessaloniki from September 387 to April 388. Some have concluded that the missorium was the work of a Thessalonician workshop, but it is more likely that it was ordered from the Imperial workshops in Constantinople; others think that the imperial workshop would have followed the emperor around on his travels. Few examples of this imperial silver have survived; only nineteen items, all dating from the 4th century and produced for six different emperors, though ten are for Licinius. In this series, the missorium of Theodosius I is distinguished because it is both the latest although the practice probably continued for a further two centuries and because it carries the most elaborate decoration: the only other well preserved examples are the Kerch plate, preserved at the Hermitage Museum in St Petersberg, showing Constantius II on horseback, and that of Valentinian I or Valentinian II in Geneva. A fragment from a treasure found at Groß Bodungen was probably the closest to the missorium of Theodosius I in design, but is too damaged to allow an identification or a precise dating. Rather more examples have survived of aristocratic, rather than imperial silver, such as the Mildenhall Treasure probably dating from a few years earlier, or the Sevso Treasure. Jutta Meischner relocates the Missorium of Theodosius to the 5th century AD, to the year 421. She argues, that the emperor is Theodosius II, flanked by Honorius to the right and Valentinian III to the left. Meischner constitutes this interpretation by describing the Missorium as a work of distinctive style, quality of execution and workmanship seen in exemplary examples of Western Roman Empire. She argues that features like these are not consistent with the era of Theodosius I.
Arne Effenberger has argued against this interpretation, stating that Theodosius II became autocrat in the year 408 AD, so his 10th reign anniversary would have taken place in 418 and not in 421 AD. He believes that it is thus unlikely that anniversary specified in the inscription may date to the reign of Theodosius II. However, Meischner bases her argument on the inscription mentioning a tenth imperial anniversary was intended to celebrate the continuation of the dynasty ten years after coming to power Theodosius II in 418 AD, following his father Arcadius’ death in 408 AD. On the basis of the epigraphic evidence (a XV, as proposed by Alicia Canto, see above and below), she believes that it was most likely commissioned by Galla Placidia and produced in Ravenna in around 421 AD as a gift to her nephew Theodosius II. She concedes the reading of the Roman numerals inscribed on the missorium by Alicia Canto in her detailed study (that was presented in the same Madrid conference), as ‘quindecennalia’ the fifteenth imperial anniversary, as opposed to the common reading of decennalia, gives us of a new perspective and reassessment of the history, the circumstances of the Missorium’s commission by Galla Placidia and its intended functions and unresolved provenance.
Стиль
Тағам "Теодосиялық қайта өрлеу" стиліне әйгілі үлгі болып табылады, сонымен қатар Стамбулдағы Теодосий обелискінің негізі және оның триумф бағанасының тірі қалған бөлшектері. Бұл жаңа астана Константинопольмен айқын байланыстыратын алғашқы стильдік кезең және Эрнст Китцингердің айтуынша: "Бір адам саяси биліктің орталығында белсенді болған және осы кезеңнің ескерткіштерін анық таңбалаған кейбір күшті көркемдік тұлға немесе тұлғаларды сезінеді". Анатомиялық дұрыстығы және жалаңаш денелердегі "мұздай, резеңкелік сапа" жағынан шектеулерге қарамастан, стильде "оқылған классицизм элементі" бар, сондай-ақ "Терра / Тельль фигурасында "түсінікті, үздіксіз және қарапайым контурға, тазалық пен жүйелілікке" деген талап бар, сондықтан "классицистік форма сызықтық абстрактілік тәртіппен таңғажайып үйлесімді", соңғысы жоғарғы аймақта көбірек көрінеді, императорлық фигураларға билік пен "уақытсыздық пен абсолютті тұрақтылық" ауасын беру үшін төмендегі талап етілмеген.