Кіріспе

Теодосий I-нің миссориумы - Испанияның Мадрид қаласында орналасқан "Real Academia de la Historia" мұражайында сақталған үлкен күміс ыдыс. Бұл сурет 388 жылы Константинополде император Феодосий I билігінің он жылдығына (деценналия) арналған. Бұл - Ежелгі империялық бейнелеу өнерінің сақталған үлгілерінің бірі және Рим алтын шеберлерінің жұмысының ең жақсы үлгілерінің бірі. Бұл - императордың азаматтық немесе әскери лауазымды адамға берген салтанатты сыйлығы" деп саналатын largitio ("ілтипаттылық") бейнелейтін 19 сақталған ыдыстың ішіндегі ең үлкені, ең күрделісі және ең әйгілісі.

Иконография

Тағамда императордың аркадаға орнатылған суреті бейнеленген, ол диптихта қамтылған құжатты, мүмкін, тағайындалу туралы хатты, екі император Валентиан II және оның ұлы Аркадий және олардың шаштарын, торы мен қалқандарын неміс императорлық жансакшыларына тиесілі деп таныта алатын жансакшылармен қатар, әлдеқайда кіші жоғары лауазымды адамға береді. Қызметкер құжатты қолын жапқан күйінде алады. Теодосий басқа суреттерден әлдеқайда үлкен, өйткені Валентиан II-нің император болып ұзақ уақытқа созылғандығына қарамастан, иератикалық соңғы антикалық стильде кең тараған (ол өз кезегінде Аркадийден немесе белгісіз лауазымды адамнан әлдеқайда үлкен). Үш императордың шаңдары бар, бұл осы кезеңде әдеттегідей. Олардың киімдері ертедегі Византиялық киімдер, сол кезеңдегі басқа империялық портреттермен сәйкес келеді. Екі императордың тізелерінде таблион (олардың негізгі киіміне бекітілген дәрежесін көрсететін жапсырмалар) немесе мүмкін Эпигонациялар (шығыс православиелік киім ретінде сақталған, қосылмаған салтанатты "қағаздар") безендірілген. Бұл киімдер әшекейленген, әшекейленген, әсіресе зергерлік бұйымдармен әшекейленген. Құжатты қабылдайтын лауазымды адам, оның кеңсесі үшін бір түрлі киім-кешек болатын жолақтар мен жапсырмалармен безендірілген киім киеді. Үш императорлық тұлғалардың шаштары тығыз бүктелген, ал басына інжу-маржаннан тігілген тәж киген. Олардың плащтары үлкен дөңгелек зергерлік фибулалармен бекітіледі, бұл Юстинианның Равеннадағы Сан-Виталедегі мозаикасында кигеніне ұқсас, ал лауазымды адамның "жаяу" фибуласы бар. Архитектуралық ортаны көбінесе Хорватияның Сплиттегі Диоклетиан сарайының перистилімен салыстырған. Бұл императордың резиденциясынан сарайға дейін ашылады, ол ыдыста көрсетілген сияқты салтанатты аудиенциялардың орны ретінде қарастырылған, бірақ бұл түсіндірме белгісіз. Император сахнасының түпкі сызығының астында жоғарыда императорға дейін гүл шоқтарын және басқа да заттарды ұсынатын путти сахнасы бар; жоғарыда фронтонда екі адам бар, барлығы бес, және бұл санға жылдар, Шығыс империясының "епархиялары" немесе басқа да нәрселер ретінде әртүрлі мәндер берілді. Олардың тартулары қолға оралған кездемелерде ұсталады, сол сияқты, билік адамы да сыйлық алу үшін киімін киеді; императорға жалаңаш қолды ұстап тұру сыйластық деп есептелмейді. Бұл құстар римдіктердің жер құдайы Теллдің немесе Терраның бейнесінің үстінде ұшып жүр. Рим мифологиясынан алынған персонификация, путти және қанатты жеңістер сияқты белгісіз фигуралар Рим элитасының христиан өнерінде әлі де қабылданады және белгілі бір негізгі құдайлардың бейнелері болмаған жерде "мәдени мұра" деп аталатын себептермен сақталған. Тель жоғарғы аймақтағы фигуралардың алдыңғы таңбалы кеш антикалық стиліне қарағанда, эллиндік стильді жалғастыратын позада көрсетілген.

Табылды және жағдайы

Миссорий күміс бұйымдар қазынасынан алынған, оның ішінде екі қарапайым күміс тостаған, қазір жоғалып кеткен, оны 1847 жылы Испанияның Бадахоз провинциясындағы Меридаға жақын Альмендралехода жұмысшы тапты. Табылған кезде ол диагональді кесу сызығы бойымен жазық бүлінген болатын, ол қазір оны екі бөлікке бөледі, бұл оны қалпына келтіру әрекеті ретінде жасалды, бірақ ежелгі дәуірде дәл сол сызық бойынша кесу әрекеті жасалған болуы мүмкін. Бұл аймақтардан басқа жағдайда жақсы, бірақ ол бүктелген, бұл оның депозит кезінде алтын ретінде қарастырылғанын білдіреді. Күміс рельефтің биіктігі әр түрлі, ал Теодосийдің бет-әлпеті мен композицияның басқа да ерекшеліктері ең жоғары; киімдегі көптеген егжей-тегжейлі оюланған.

Еске алу тағамдары

Бұл ыдыс - күміс шеберінің императорлық кеңпейілділіктің ең әдемі үлгілерінің бірі, яғни таққа көтерілу және мерейтойлар сияқты императорлық мерекелер үшін жасалған және императордың жоғары дәрежелі сарай қызметкерлеріне осы жағдайларда берілген сәнді бұйымдар санатына жатады: олар негізінен күміс ыдыстар, табақтар, тостағандар мен табақтар болды. Алушы ыдыста бейнеленген лауазымды адам болуы мүмкін (бәлкім, жалпыланған фигура, әсіресе егер дизайн бірнеше көшірмеде жасалса, біз оны бағалай алмаймыз), ал Теодосийдің туған өлкесіндегі Испаниядағы табу орны оның испандық достарының немесе туыстарының бірі болғанын көрсетеді. Миссориум - бұл үлкен ыдыс немесе терең емес ыдыс, оны дінсіз және пұтқа табынушылық және христиандық діни контексттерде қол мен бет жуу рәсімінде қолдануға болады, бірақ бұл ыдыс өте жазық, бұл үшін өте пайдалы, және негізінен байлық пен императордың ықыласына ие болу белгісі ретінде көрсетілуі мүмкін. Қазіргі кезде бұл терминді ғалымдар мүлдем қолданбайды, өйткені ол өте нақты емес, бірақ Мадридтегі тағамның жағдайында дәстүрлі болып кетті. Бұл - күміспен жасалған, жазулары алтынмен қапталған. Оның көлемі қазіргі заманғы басқа күміс ыдыстармен салыстырғанда ерекше, диаметрі 74 см, қалыңдығы 4 және 8 мм аралығында. Ол негізге дәнекерленген, диаметрі 26 см, қалыңдығы 3 см сақинаға тіреледі. Бұл сақинада заттың ресми салмағын анықтайтын грек жазуы бар: ποc ↑Ν ΜεΤ, яғни, ποσότης λιτρῶν 50 μετάλλου (50 металл фунт) 50 "фунт" ресми салмағы 16,13 кг күміске сәйкес келеді, ал ыдыстың салмағы 15,35 кг ғана; айырмашылық ыдыстың сәнделуінен бұрын өлшеніп, белгіленуі болуы мүмкін: ыдыстың бір бөлігі де жоқ. Бір уақытта оюланған және репосс орнатылған (артынан шығарылған) безендіру аздап металл алып тастаған болар, бірақ бұл айырмашылықты толық түсіндірмеуі мүмкін. Мерекелік орнаманың тақырыбы - императордың таққа отырғаны және оның императорларымен бірге билік жүргізгені. Қапталдағы жазу оны анық анықтауға мүмкіндік береді: d(ominus) n(oster) theodosivs perpet(uus) avg(ustus) ob diem felicissimvm x; Біздің Иеміз Теодосий, мәңгілік император, он жылдық мерейтойының ең бақытты мерекесінде (оның билігі). Жазуы тағам Теодосий есімді императордың он жылдық мерекесі кезінде жасалғанын көрсетеді. Екі регенттің болуы Теодосий ІІ-ді бірден алып тастауға мүмкіндік береді, өйткені оның билігінің он жылдығы кезінде оның бір регенті - оның ағасы Флавий Гонорий - болды. Бұл 19 388 жылдың қаңтарында Феодосий I-нің он жылдық мерекесін қалдырады. Бұл мейрам императордың 387 жылдың қыркүйегінен 388 жылдың сәуіріне дейін Салоникада болған кезінде атап өтілді. Кейбіреулер миссорийді Салоникадағы шеберхана жасады деп ойлайды, бірақ оны Константинополдегі император шеберханасынан тапсырыс бергені ықтимал; басқалары император шеберханасы императордың саяхаттарында оған еріп жүретін деп санайды. Бұл императорлық күмістің бірнеше үлгісі сақталған; барлығы 4 ғасырдан бастап, алты императорға арналған он тоғыз дана, ал он Лицинийге арналған. Бұл серияда Феодосий I-нің миссориумдары ерекшеленеді, өйткені бұл соңғысы, бірақ бұл практика тағы екі ғасыр бойы жалғасқан болуы мүмкін, өйткені ол ең күрделі безендіруге ие: басқа жақсы сақталған мысалдар - Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында сақталған Керх тақтасы, Констанций II-ді ат үстінде және Валентиний I немесе Валентиний II Женевада. Грос Бодунгеннен табылған қазынаның бір бөлігі, бәлкім, Теодосий І-нің миссориумына ең жақын дизайны болған шығар, бірақ оны анықтау немесе нақты даталау үшін өте зақымдалған. Императорлық күмістен гөрі аристократиялық күмістен сақталған мысалдар көбірек, мысалы, Милденхолл қазынасы, бәлкім, бірнеше жыл бұрын немесе Севсо қазынасы. Ютта Мейшнер Феодосийдің миссориумын біздің заманымыздың 5 ғасырына, яғни 421 жылға көшіреді. Ол император - Теодосий II, оң жағында - Гонорий, сол жағында - Валентиний III деп айтады. Мейшнер бұл түсіндіруді Миссорийді батыс Рим империясының үлгілі үлгілерінде көрінетін ерекше стиль, орындау сапасы және қолөнер туындысы ретінде сипаттап береді. Ол мұндай белгілер Теодосий I дәуірімен сәйкес келмейді деп айтады. Арне Эффенбергер бұл түсіндірмеге қарсы пікір білдіріп, Теодосий II біздің заманымыздың 408 жылы автократқа айналды, сондықтан оның билігінің 10 жылдығы біздің заманымыздың 421 жылы емес, 418 жылы орын алған. Ол бұл жазуда айтылған мерейтойдың Феодосий ІІ билік құрған кезге жататынына күмәнданады. Алайда, Мейшнер өзінің дәлелін он жылд...

Стиль

Тағам "Теодосиялық қайта өрлеу" стиліне әйгілі үлгі болып табылады, сонымен қатар Стамбулдағы Теодосий обелискінің негізі және оның триумф бағанасының тірі қалған бөлшектері. Бұл жаңа астана Константинопольмен айқын байланыстыратын алғашқы стильдік кезең және Эрнст Китцингердің айтуынша: "Бір адам саяси биліктің орталығында белсенді болған және осы кезеңнің ескерткіштерін анық таңбалаған кейбір күшті көркемдік тұлға немесе тұлғаларды сезінеді". Анатомиялық дұрыстығы және жалаңаш денелердегі "мұздай, резеңкелік сапа" жағынан шектеулерге қарамастан, стильде "оқылған классицизм элементі" бар, сондай-ақ "Терра / Тельль фигурасында "түсінікті, үздіксіз және қарапайым контурға, тазалық пен жүйелілікке" деген талап бар, сондықтан "классицистік форма сызықтық абстрактілік тәртіппен таңғажайып үйлесімді", соңғысы жоғарғы аймақта көбірек көрінеді, императорлық фигураларға билік пен "уақытсыздық пен абсолютті тұрақтылық" ауасын беру үшін төмендегі талап етілмеген.