Кіріспе

Біздің заманымыздың 1-ші ғасырының басында Маркоманн патшасы, кейіннен Ренн епископы болған Марободуус (б.з. 37 ж. ш.), сонымен қатар Марбод деп те белгілі, германдық суэб халқы – маркоманндардың патшасы болды. Ол жастық шағының бір бөлігін Римде өткізді, қайтып келгенде Рейн мен Эльба арасындағы Рим империясының шапқыншылығынан халқының қысымға ұшырағанын көрді. Ол оларды жақын жерде квадилер тұратын Богемия ормандарына бастап әкеліп, үлкен одақ құрды.

Атауы

Латын және грек тілдеріндегі мәтіндерде бұл есім әртүрліше жазылған: Марободус, Марободус, Марабодус, Мерободус, Морободус, Морободус, Марбодус және Марабодус – латын тіліндегі дереккөздерде; Маробудос және Баробудос – грек тілінде. Тіл білімі маманы Ксавье Деламаррдың сөзіне сәйкес, Марободус жеке есімі – галл тіліндегі Maro boduos сөзінің латыншаланған түрі, онда maro ("үлкен") boduos-қа ("қарақасқа") қосылған (қ. Орта ирландия тілінде bodb – "соғыс құдайының қарақасқасы", көне бретон тілінде bodou – "ардеа"; сондай-ақ, Common Brittonic Boduoci). Кельт тіліндегі Бодус, Теуто бодус, Ате бодус, Соли бодус, Бодуо руы және Будуо ұлы сияқты жеке есімдермен байланысты. Филолог Джон Т. Кох Орта ирландия тіліндегі bodb сөзін "жауынгерлік алаңдағы құс және соғыс құдайының көрінісі" ретінде түсіну қажет дейді. Есімнің екінші бөлігі – boduos, кельт және герман тілдерінде ортақ термин, онда ол *badwō ("шайқас"; қ. ON bǫð, OE beado, OS badu, OHG batu) жалпы атауы ретінде және соғыс құдайы Бадухеннаның атында кездеседі. Кельт-герман тіліндегі *bhodhwo сөзінің бастапқы мағынасы "шайқас, күрес" болған, кейіннен кельт тілінде "қарақасқа" деп метафораланған, бұл құс шайқастағы қырғынды бейнелейді.

Өмірбаян

Марободус маркоманн әулетіне туған. Жас кезінде Италияда тұрып, император Августтың құрметіне ие болды. Маркоманндықтар б.з.б. 10 жылы римдіктерден толық жеңіліске ұшырады. Б.з.б. 9 жылы Марободус Германияға оралып, өз халқының билеушісі болды. Римнің Рейн мен Дунай алқабындағы аумақтарын кеңейту қаупіне қарсы тұру үшін ол маркомандықтарды кейін Богемия деп аталған аймаққа, римдіктердің ықпалына жетпейтін жерге көшірді. Ол сол жерде патша атағын алып, көршілес герман тайпаларының конфедерациясын құрды. Ол үкіметке ие болған Богемияның алғашқы жазбада қалған билеушісі болды. Август б.з. 6 жылы римдіктер үшін тым қауіпті деп есептеген Марободустың патшалығын жоюды жоспарлады. Болашақ император Тиберий 12 легионға маркомандықтарға шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Иллирияда көтеріліс басталып, сол жерде әскерлер қажет болды. Сондықтан Тиберий Марободуспен келісімге келіп, оны патша ретінде мойындауға мәжбүр болды.

Арминиймен соғыс және өлім

Арминиймен болған бәсекесі, б.з. 9 жылы Публий Квинктилий Варус басқарған римдік әскерін Тевтобург орманы шайқасында қырғынға ұшыратқан черуска басшысы, солтүстікте Рейн арқылы (Арминий) және оңтүстікте Дунай алқабында (Марободуус) римдік территориясына бірлескен шабуыл жасауға кедері келтірді. Алайда, бірінші ғасырдағы тарихшы Маркус Веллей Патеркулдың мәлімдемесіне сәйкес, Арминий Варустың басын Марободусқа жіберген, бірақ маркоманн патшасы оны Августқа жеткізген. 16 жылы Тиберий мен Германның херускилерге қарсы кек алу соғысында Марободус бейтараптығын сақтады. 17 жылы Арминий мен Марободус арасында соғыс басталды, ал шешілмейтін шайқастан кейін Марободус 18 жылы Богемияның орманды төбелеріне шегінді. Келесі жылы, гутон тайпасының арасында сүргінде тұрған жас маркоманн ақсүйекі Катуальда, мүмкін, римдіктердің құпия әрекеті нәтижесінде оралып, Марободусты жеңді. Құлатылған патша Италияға қашып, 18 жыл бойы Равеннада тұтқын күйінде болды. Ол 37 жылы сол жерде қайтыс болды. Катуальда өз кезегінде гермундри Вибилиусқа жеңілді, содан кейін квад тайпасының Ванниусы билікке келді. Ванний де Вибилиуспен және оның жүректері Вангио мен Сидомен бірлесіп, римдік клиент патша ретінде таққа отырды.