Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галло-римдік жылқы және құнарлылық құдайы
Gallo Roman goddess of horses and fertility
the goddess
Галло-римдік дінде Эпона жылқы, пони, есек және қашырлардың қорғаушысы болды. Ол, әсіресе, құнарлылық құдайы есептелді, оның патера, мүйіз, астық тілімдері және кейбір мүсіндерде тоқтылардың бейнеленуі осыны көрсетеді. Ол және оның жылқылары өмірден кейінгі сапарда жанды жетекшілік ететін болған, кейінірек Мабиногиондағы Рианнонмен сабақтас екендігі айтылады. Эпонаға табыну, "Римнің өзінде де құлшылық етілген жалғыз келт құдайы", атты әскердің қамқоршысы ретінде, бірінші және үшінші ғасырлар аралығында Рим империясының барлық аймақтарында кеңінен таралды. Бұл келт құдайлары үшін ерекше жағдай, олардың көпшілігі белгілі бір аймақтармен байланысты болған.
In Gallo Roman religion, Epona was a protector of horses, ponies, donkeys, and mules. She was particularly a goddess of fertility, as shown by her attributes of a patera, cornucopia, ears of grain, and the presence of foals in some sculptures. She and her horses might also have been leaders of the soul in the after life ride, with later literary parallels in Rhiannon of the Mabinogion. The worship of Epona, "the sole Celtic divinity ultimately worshipped in Rome itself", as the patroness of cavalry, was widespread in the Roman Empire between the first and third centuries AD; this is unusual for a Celtic deity, most of whom were associated with specific localities.
Этимология
Римдік контекстен ғана белгілі болғанмен, Эпона ("Ұлы бие") атауы галл тілінен шыққан; ол протокельт *экуос "ат" сөзінен туындаған, бұл қазіргі уэльс тіліндегі эбол "құлың" сөзін береді, сонымен бірге теонимдерде (мысалы, Сирона, Матрона) жиі, бірақ міндетті емес, кездесетін үлкейту жұрнағы -on және галл тіліндегі әдеттегі әйел есімдік а-мен аяқталады. Паузанияның бір ескертпесінде сақталған эпизодта, архаикалық Деметр Эринис (Қастық Деметр) де Ұлы бие болған, оны Посейдон айғыр түрінде мінгізіп, Арионды және Аркадия сырларынан тыс аты аталмаған Қызын дүниеге келтірген. Деметр Аркадиядағы Ликозурада тарихи кезеңге дейін бие ретінде құрметтелген.
Although known only from Roman contexts, the name Epona ('Great Mare') is from the Gaulish language; it is derived from the inferred Proto Celtic *ekʷos 'horse', which gives rise to modern Welsh ebol 'foal', together with the augmentative suffix on frequently, although not exclusively, found in theonyms (for example Sirona, Matrona) and the usual Gaulish feminine singular a. In an episode preserved in a remark of Pausanias, an archaic Demeter Erinys (Vengeful Demeter) too had also been a Great Mare, who was mounted by Poseidon in the form of a stallion and foaled Arion and the Daughter who was unnamed outside the Arcadian mysteries. Demeter was venerated as a mare in Lycosoura in Arcadia into historical times.
Иконография
Эпонаның мүсіндерін Бенуа былай бес түрге бөледі: атқа мінген, жылқының алдында тұрған немесе отырған, екі жылқының арасында тұрған немесе отырған, «иесіз хайуандардың анасы» стилінде жылқыларды бағындырушы, және символдық бие мен құлындар. Галлияда кең таралған Ат түрінде ол аттың үстінде отырған немесе (сирек) оның үстінде жатқан күйде бейнеленеді; Императорлық түрінде (Галлиядан тыс жерлерде көбірек кездеседі) ол екі немесе одан да көп жылқы немесе құлындармен қатар отырған таққа отырады. алыс Дакияда ол стелаға (қазір Будапешттегі Szépmüvézeti мұражайында сақталады) Кибела нысанында, қолын жұптасқан жануарлардың мойнына қойып, таққа отырған күйде бейнеленген: оның жылқылары Кибеланың арыстандарының орнына қойылған.
Sculptures of Epona fall into five types, as distinguished by Benoît: riding, standing or seated before a horse, standing or seated between two horses, a tamer of horses in the manner of potnia theron, and the symbolic mare and foal. In the Equestrian type, common in Gaul, she is depicted sitting side saddle on a horse or (rarely) lying on one; in the Imperial type (more common outside Gaul) she sits on a throne flanked by two or more horses or foals. In distant Dacia, she is represented on a stela (now at the Szépmüvézeti Museum, Budapest) in the format of Cybele, seated frontally on a throne with her hands on the necks of her paired animals: her horses are substitutions for Cybele's lions.
Ұлыбританияда
1380-550 жж. аралығында Англияның оңтүстігіндегі Уффингтондағы төбедегі шөпке қашалған алып саз жылқысына жатқызылған шамамен мерзім, Эпонамен тікелей байланысты болуы мүмкін және бұл шын мәнінде жылқыны бейнелемей де болуы мүмкін. Вест-Кантридегі дәстүрлі хобби атты жарысшылардың 1 мамырда Падстоу (Корнуолл) және Майнхед (Сомерсет) қалаларындағы шеруі, Морис билері ұмытылса да, 20 ғасырдың ортасына дейін сақталды. 20 ғасырдың фольклоршылары бұл Эпонаға табынудың терең тамырларымен байланысты деп есептеді, сондай-ақ британдықтардың жылқы етін жемеуге деген қарсылығы да соның салдары болуы мүмкін. Падстоуда мереке соңында хобби атты ритуалдық түрде теңізге батыратын. Дегенмен, 18 ғасырға дейінгі фестиваль туралы нақты мәліметтер жоқ. Англияда "өте кішкентай" бие және айғырдың қасында отырған, биіктігі 7,5 см шамасындағы римдік қоладан жасалған Эпонаның мүсіні табылды. Оның тізесінде және оң қолындағы патерада пропорционалды емес үлкен астық масақтары жатыр; астық масақтары сонымен қатар құдайға қарап тұрған понилердің аузынан да шығып тұрады. Сол қолында иығының үстіне иілген мойынтұрығы бар, бұл қола мүсіннің ерекше белгісі. Орта ғасырлық Уэльс әңгімелер жинағы "Мабиногионда" Рианнон патшалық беделімен ақ жылқыға мінген, оның баяу, күшсіз жүрісі кез келген қуғыннан асып түседі. Баласын өлтіргені үшін теріс айыпталған Рианнон жаза ретінде жеті жыл бойы жылқы рөлін ойнауға мәжбүр, саяхатшыларды сотқа алып баруға және оларға өзінің оқиғасын айтуға ұсыныс жасайды; ол сонымен қатар есекке арналған жұмыс жағасын киеді. Ол және теңіз құдайынан (римдік-грек Посейдон, жылқылар мен теңіз құдайы) туған ұлы кейде бие мен төл ретінде сипатталады. Рональд Хаттон Эпона мен Рианнон арасындағы байланыстарға күмәнмен қарайды; соңғысы кейінірек жазылған әдеби туынды, бірақ ол қазір жоғалған ауызша дәстүрлерге де сүйенеді. Оңтүстік Уэльстегі Мари Льюд (Сұр бие) атты халықтық ритуалы желтоқсан айында әлі де жалғасуда, кейбір фольклоршылар оны Эпонаға табынудың сақталған нұсқасы деп санайды, бірақ тәжірибенің жасы, шығу тегі немесе мақсатын растайтын нақты дәлелдер жоқ.
The probable date of c. 1380–550 BC ascribed to the giant chalk horse carved into the hillside turf at Uffington, in southern England, may be too early to be directly associated with Epona and may not actually represent a horse at all. The West Country traditional hobby horse riders parading on May Day at Padstow, Cornwall and Minehead, Somerset, which survived to the mid 20th century, despite Morris dances having been forgotten, was thought by folklorists through the 20th Century to have deep roots in the veneration of Epona, as may the British aversion to eating horsemeat. At Padstow, at the end of the festivities, the hobby horse was formerly ritually submerged in the sea. However, there is no firm evidence of the festival before the 18th century. A provincial, small (7.5 cm high) Roman bronze of a seated Epona, flanked by an "extremely small" mare and stallion, was found in England. Lying on her lap and on the patera raised in her right hand are disproportionately large ears of grain; ears of grain also protrude from the mouths of the ponies, whose heads are turned toward the goddess. On her left arm she holds a yoke, which curves up above her shoulder, an attribute unique to this bronze statuette. In the medieval Welsh collection of stories known as the Mabinogion, the regal figure of Rhiannon rides a white horse, whose slow, effortless gait supernaturally outpaces all pursuit. Wrongly accused of killing her offspring, Rhiannon has to play the role of horse for seven years as punishment, offering to carry travellers to the court and telling them her story; she also wears the work collar of an ass. She and her son, who is fathered by the sea god (cf Romano Greek Poseidon, god of horses and the sea), are sometimes described as mare and foal Ronald Hutton is skeptical of connections claimed between Epona and Rhiannon; the latter is a much later, literary creation, though it also draws on oral traditions now lost. A south Welsh folk ritual called Mari Lwyd (Grey Mare) is still undertaken in December, which some folklorists likewise have held up as an apparent survival of the veneration of Epona, but again there is no firm evidence to support the age, origins or purpose of the practice.
Бүгін
Мичиган штатының Макинак аралында Эпона мерекесі әр маусым айында аттар тұрақтарына экскурсиялар, жануарларды баталау және Эпона мен Баркус шеруімен аталып өтеді. Макинак аралында жеке көліктерге рұқсат берілмейді; көлік құралының басты түрі жылқы болып табылады, сондықтан Эпона мерекесін атап өту осы арал үшін, ортаңғы батыстағы аймақта ерекше маңызға ие. "Эпона тойы" жергілікті дін қызметкерінің аттар мен басқа да жануарларды баталауын қамтиды. Эпонаға бүгінде неодруидтер, сондай-ақ басқа да түрлі діндердің және көп құдайлылықты ұстанатындардың өкілдері де табынады.
On Mackinac Island, Michigan, Epona is celebrated each June with stable tours, a blessing of the animals and the Epona and Barkus Parade. Mackinac Island does not permit personal automobiles; the primary source of transportation remains the horse, so celebrating Epona has special significance on this island in the upper midwest. The "Feast of Epona" involves the blessing of horses and other animals by a local churchman. Epona is also worshipped today by neo druids and other pagans and polytheists.