Кіріспе
Қарыз келісім-шартының бір түрі үшін құқықтық термин Chattel ипотека, кейде қысқартылып CM, ағылшын заңдарынан алынған құқықтық жүйелері бар кейбір мемлекеттерде қолданылатын қарыз келісім-шартының бір түрі үшін құқықтық термин. Үлгілі жылжымалы ипотека бойынша сатып алушы жылжымалы жеке мүлікті (жылжымалы мүлікті) сатып алу үшін несие берушіден қарыз алады. Қарыз беруші несиеге кепілдік береді. Қосалқы мүлікті сатып алу кезінде заңды меншік иесі сатып алушыға беріледі, ал ипотека қарызды өтегеннен кейін жойылады. Шательдік ипотеканың әртүрлі юрисдикцияларда ерекше ерекшеліктері болуы мүмкін.
Chattel mortgage, sometimes abbreviated CM, is the legal term for a type of loan contract used in some states with legal systems derived from English law. Under a typical chattel mortgage, the purchaser borrows funds for the purchase of movable personal property (the chattel) from the lender. The lender then secures the loan with a mortgage over the chattel. Legal ownership of the chattel is transferred to the purchaser at the time of purchase, and the mortgage is removed once the loan has been repaid. Chattel mortgages may have more particular characteristics in different jurisdictions.
Австралия
Австралияда жылжымалы мүлік ипотекасын компаниялар, серіктестіктер және жеке кәсіпкерлер автомобильдер, коммерциялық көліктер және басқа да бизнес жабдықтарын сатып алу үшін қолданады. Австралиялық салық кеңсесінің ережелеріне сәйкес, GST-ны қолма-қол ақша негізінде есептеген кәсіпорындар келесі бизнес-әрекет туралы мәлімдемеде жылжымалы мүліктің сатып алу бағасында қамтылған барлық GST үшін кіріс салығы бойынша несие алуға құқылы. Австралияның көпшілігінде жылжымалы мүлік ипотекасын өтеу мөртабан бажынан түседі.
Англия мен Уэльс
Англия мен Уэльстегі "шатель" ипотекалары несие берушілер үшін белгілі бір қаржыландыру сценарийлерінде кепілдіктің (немесе "кепілдіктің") бір түрі ретінде қарастырылады. Жеке тұлғалар (жалпы алғанда, заңды тұлға болып құрылмағандар) жеке меншігіне жылжымалы ипотека бере алады, алайда ол Сату туралы заңдар 1878 жылы және Сату туралы заңдар (1878) түзету туралы заң 1882 жылы белгіленген заңдық нысанда болуы керек, бұл жарамды кепілдік болып табылады. Компаниялар мен басқа да корпоративтік тұлғалар де борыштық міндеттемелерді қамтамасыз ету үшін кез келген материалдық, жылжымалы мүлікті жылжымалы ипотекаға бере алады. Қауіпсіздіктің бұл түрі әдетте 2006 жылғы Компаниялар туралы заң бойынша тіркеуге жататын алымдар санатына жатады. Көшпелі ипотека заңды ипотека болуы үшін ол кепілдік берілген тарапқа (әдетте несие берушіге) жылжымалы мүлікке (немесе жылжымалы мүлікке) заңды құқық беруі және заңды құқық өтеу кезінде борышкерге қайта беріледі деген нақты немесе ымыралы шарт (ауыстау капиталы деп аталады) болуы керек. (Егер жылжымалы ипотека заңды ипотеканың заңдық талаптарына сәйкес келмесе, ол әділ ипотека немесе тұрақты немесе өзгермелі төлем ретінде қайта сипатталуы мүмкін.) Кейбір активтерге (мысалы, кемелер мен ұшақтарға) шателдік ипотекаға қатысты нақты ережелер қолданылады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та жылжымалы мүлік ипотекасы кепілдік берілген мәмілелер деп аталады. Көптеген мемлекеттерде мұндай операцияларды бірыңғай коммерциялық кодекстің 9-бабы реттейді. Алайда, кейіннен, Англия-Америка әлемінде жылжымалы ипотека туралы алғашқы заңдардың кейбіреулері қабылданды. Бұл ерте заңдар басқа ерте заңдардан ерекшеленетін себебі, кепілдікті қорғау үшін куәгерлер мен куәгерлер талап етілетін, бұл борышкердің кепілге қойылған кепілдікті басқа қарыздың кепілдігі ретінде алаяқтықпен пайдалануына жол бермеу үшін қажет. Бұл мәселе Рим заңдарында әртүрлі шешілген, қарыз берушіге алаяқ борышкерді сотқа беруге рұқсат етілді, ал Наполеон заңдарында мәмілелерді тыйым салу арқылы.