Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыс ерікті батальондары Армян еріктілер құрамасы (Hay kamavorakan jokatner) - Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей империясының армиясында армяннан құралған құрамалар. Батальондық күшті бірнеше топтан құралған оның қатарын негізінен Ресей империясынан келген армяндар құраған. Ресейлік армян еріктілері Бірінші дүниежүзілік соғыстың Таяу Шығыс театрында әскери іс-шараларға қатысты.

Өмірбаян

1914 жылдың тамызында Германия Ресейге қарсы соғыс жариялағаннан кейін, граф Илларион Воронцов Дашков, Ресей Кавказ вице-королі Ресейдің Тифлис қаласындағы армян басшыларына Ресей армиясының ішінде Ресей империясының армян азаматтарынан тұратын жеке жауынгерлік корпус құру идеясын талқылау үшін келді. Армениялықтар реттік ресей армиясына тіркеліп, Шығыс майданына жіберілді, бірақ Воронцов Дашков Осман империясына қарсы соғысқа қатысатын төрт жасақты қаруландыруға және жабдықтауға ұсынды (османдықтар сол жылдың қазан айына дейін соғысқа кірмейтін еді). Оның ұсынысы жылы қабылданады, сондықтан бірнеше аптаның ішінде бүкіл Кавказ аймағындағы армян еріктілері әскерге шақырыла бастады. Оның құрылуы үшін жауапкершілік Тифлисте, Ереванда және Александраполде оның қызметін үйлестіретін Шығыс армян Армян Конгресі құрған арнайы комитетке берілді.

Құру

Ресей армиясында армян еріктілер құрамының құрылуы 1914 жылдың жазынан басталады. Граф Илларион Иванович Воронцов Дашков Тбилиси қаласының әкімі Александр Хатисянмен, Тбилисидің приматы епископ Месроп Тер Мовсисянмен және көрнекті азаматтық көшбасшы доктор Хакоб Завриевпен армян еріктілері жасақтарын құру туралы кеңес өткізді. Бұл бөлімшелер Бірінші дүниежүзілік соғыста Кавказ майданында жұмыс істеді. Армениялық еріктілер, көбінесе Кавказ аймағынан келгендер, "олардың отанын азат ету үшін" қару алуға асықты. Ресейдің Кавказ армиясының тұрақты сарбаздарынан басқа, 20 000-ға жуық армяндық тұрақты емес бөлімшелер Осман империясына қарсы қару алуға дайын екендіктерін білдірді. Соғыс кезінде бұл бөлімшелердің көлемі ұлғайды және Богх Нубар 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясына жазған ашық хатында бұл бөлімшелердің қорытындысын Ресей империясының ерікті бөлімшелерінде 150 000 армян және шамамен 40 000 армяндық тұрақты емес бөлімшелер ретінде берді.

Ұрыс реті, 1915 жыл

Кавказ вице-корольдігінің басқаруындағы командир Андраник Озаниан Николай Николаевич. Ванды қоршау кезінде орыс армиясында 20 000 армян еріктілері қызмет етті. Ресей әскері 1915 жылы 16 мамырда Ванға кірді. Кейін 15 қазанда Ван көлі аймағында болған қатал шайқаста бұл батальондар бес жүз армян сарбазын жоғалтып, он екі жүзден астам жарақат алған немесе жоғалған.

1916 жылғы шайқас тәртібі

Армян командирлері қол астындағы ерікті жасақ контингенттері Ресейдің Кавказ армиясында орыс офицерлері қол астындағы мылтық батальондары ретінде байқалады. Бұл жоспар армяндарды Кавказ майданына жұмылдыруды көздеді. Осы мақсатта генерал Баградунидің басшылығымен Армения әскери комитеті құрылды. Бұл ресейлік армияның еріктілері мен армяндық әскерилер кейіннен Арменияның бірінші республикасының қарулы күштерінің өзегін құрды.