Кіріспе

Бір жыныстың екінші жынысты еліктеуі Сексуалды еліктеу бір жыныстың мінез-құлқы, сыртқы келбеті немесе химиялық сигнализациясы жағынан екінші жынысты еліктеуі болып табылады. Бұл көбінесе омыртқасыз жануарлар түрінде кездеседі, бірақ жыныстық мимика омыртқалы жануарлар арасында да кездеседі. Жыныстық имитация көбінесе жұпқа қол жеткізу үшін жұптық стратегия ретінде, басым тұлғалардан аулақ болу үшін қорғаныс механизмі ретінде немесе өмір сүру стратегиясы ретінде қолданылады. Бұл адамның қоғамдағы орнын анықтайтын физикалық ерекшелік болуы мүмкін. Жыныстық мимика әр түрде әртүрлі қолданылады және ол олардың тіршілік ету және көбею стратегиясының бір бөлігі болып табылады. Жануарлардағы жыныстық мимиканың мысалдары: пәкті гиена, балықтардың кейбір түрлері, құс құстары және кейбір жәндіктер түрлері. Кейбір өсімдік түрлерінде, әсіресе орхидеяларда жыныстық мимикация болуы мүмкін. Жыныстық имитациямен айналысатын өсімдіктерде гүлдер өздерінің тозаңдатқыш жәндіктерінің жұптасу сигналдарын имитациялайды. Бұл жәндіктер гүлге псевдокопуляция немесе басқа жыныстық қатынас арқылы гүлді тартымды етіп, тозаңдатады.

Әлеуметтік жүйелер

Жыныстық мимика түрлердің әлеуметтік жүйесінің дамуында рөл атқарады. Мұның ең мысалдық мысалын Крокута крокута деп аталатын пәкті гиенадан көруге болады. Барлық жастағы әйел гиеналар псевдомаскулизированные жыныстық мүшелері бар, соның ішінде клитордан түзілген псевдопеніс және лабиадан түзілген жалған мошонка. Бұл сипаттамалар бастапқыда ересек әйелдерден бала мен жас әйелдерге еншілес жыныстық агрессияны азайту үшін дамыған болуы мүмкін. Алайда, бұл қасиет бастапқы қолданыстан кейін, пәкті гиенаның қарым-қатынасына өте маңызды болып кетті. Бағынышты гиеналар басым тұлғаларды пенистерін немесе псевдопенистерін тігіп, басым тұлғаға оны жауып алуға мүмкіндік береді. Бұл бастапқыда бағынысты адамның жынысын анықтау құралы ретінде дамыған болуы мүмкін, өйткені псевдопеніс тік тұрған кезде нағыз пениске ұқсамайды, ал аймақты дәмдеуіш жыныстық гормон концентрациясын анықтауға мүмкіндік береді. Алайда, бұл мінез-құлық әлі де ересек, еркектерге ұқсамайтын, көру немесе иіс алу қабілеті жағынан еркектерге ұқсамайтын әйелдер арасында жалғасуда.

Жұптастыру жүйелері

Тіпті, бұл жануарлар да өздерінің жыныстық қатынастарын жақсырақ сезінуде. Ерлердің мәртебесінің артуы оларға кландағы басым әйелдерге көбірек қол жеткізуге мүмкіндік берді. Недоминируші емес әйелдер төменгі дәрежелі еркектермен жиі жыныстық қатынаста болады. Әйел гиенаның ұзын пенис тәрізді клитор арқылы босануы қымбатқа түседі. Құйрықтың ұзындығы 12-18 см, ал жатырдан клиторға дейінгі жол 40 см. Көбінесе көк шөптің түйіні бала пайда болғанға дейін үзіледі, бұл көптеген жас бөбектердің анаксиядан өліміне әкеледі. Бұл сапар тек қана жас балапандарға ғана емес, анасына да зиян келтіреді. Кейде клитордың тіндері бірінші рет босанғанда жарылып, ана үшін өлімге әкелуі мүмкін. Жыныстық имитация кейбір түрлер үшін жұпты қорғау стратегиясы ретінде де қолданылады. Жұптарды қорғау - бір түрдің бір мүшесі сол түрдің басқа мүшесінің өз серіктесімен жұптасуына кедергі жасайтын процесс. Жұптарды қорғауды Браконидтер тұқымдасына жататын паразиттік сұрқар құс (Cotesia rubecula) байқалады. Ер адамдар феромондар арқылы әйелдерге тартылады және олар әйелдерді тербеліс арқылы жұптасуға итермелейді, оған әйелдер белгілі бір позицияға ие болып жауап береді. Әйелмен жыныстық қатынасқа түскен еркек онымен құдалануға тырысатын басқа еркек көрсе, ол көбінесе әйелдің қабылдайтын позициясын қабылдайды. Аталық жыныстық қатынастан кейінгі әйелдің еліктеуі оның өзін қорғау механизмі ретінде пайдасын тигізеді. Егер екінші аталық аналық бірінші аталықпен жыныстық қатынасқа түскеннен кейін жеткілікті тез келсе, екінші аталық екінші жыныстық қатынасқа кіріп, біріншісімен бәсекелесе алады. Алайда, егер бірінші еркек онымен жыныстық қатынасқа түскенде, әйелді еліктесе, ол екінші еркектің назарын ұзақ уақытқа аударады, сондықтан әйел оны қабылдамайды.

Жасырын жыныстық қатынас

Жасқырлықпен жұптасу - жыныстық еліктеуді бейнелейтін көптеген су организмдерінің қолданатын стратегиясы. Бірнеше зерттеулер көрсеткендей, кішкентай ата балықтар өз түрлерінің аналықтарына қол жеткізу үшін олардың аумағына кіру және олармен жыныстық қатынасқа түсу үшін олардың аналықтарына ұқсайды және солай әрекет етеді. Blenniidae тұқымдасына жататын Salaria pavo аталық балықтарға жақындап, жыныстық қатынасқа түсу үшін олардың ерекше түстері мен қозғалысы болады. Аталық ұрғашы бір аумақты күзетеді, ал аналық ұрғашы жұмыртқа салғанда, аталық ұрғашы ұрғашы жұмыртқалар қаққанша, сол аумақты қорғайды. Еркектердің екінші түрі - кроссовкалық еркектер - паразиттік және олардың кішкентай мөлшері, түсі және қозғалыс үлгілері бойынша әйел бленид балықтарына ұқсас. Бұл оларға ата-аналары күзетіп тұрған ұяға кіруге мүмкіндік береді. Ұрғашы ұрғашылардың ұясына түстермен және қозғалыспен келеді. Көптеген жағдайда, ұяға бір әйел кірсе, ұяға бір әйел кіреді. Бұл балық түрі аналық жұмыртқаларын суға жібермес бұрын, сперманы шығарады, бұл әйел ұяда болмаса да, спорттық балық жұмыртқаны ұрықтандыруға мүмкіндік береді. Құстарда да агрессиядан аулақ болу үшін жыныстық имитация байқалады. Кейбір құс түрлерінде еркектер өмірінің екінші жылында (SY еркектер) түкпіріне ұқсас түске ие болады. Бұл SY аталық жыныстық жағынан жетіліп, көбейе алады, бірақ олардың морфологиясы екінші жылдан кейінгі (ASY) аталықтардан қатты ерекшеленеді. Әр түрлі зерттеулер осы ұзатылған қауырсын пісіп жетілуін (ДПМ) қарастырды және SY еркектеріндегі DPM ASY еркектерінен агрессияны азайтатынын анықтады. Құстардағы әйелдердің еліктеуі алғаш рет Еуропалық фикедула гиполеука құс тұқымдасында табылды. Егер бұл аймақта қара түсті аталық болса, онда ересек аталықтардың агрессиясы төмендейді және олар еншік алған әйелге ұқсайды. Бұл жапырақтардың қауырсындары көбінесе жас еркектерде кездеседі, бұл олардың өткен көктемде кейін туылғанынан болуы мүмкін. Әйелдерге ұқсауы бұл жас еркектерге көптеген еркектер бар аумақты басып алуға тырысқанда пайдалы, өйткені жас еркектер ақпарат ала алады және басқа жағдайда қол жетімді емес аумаққа кіре алады.

Жыныстық мимиканың молекулалық бақылауы

Жағалаудағы құстардың бір түрінде, руф немесе Philomachus pugnax, үш түрлі еркек морф бар: тәуелсіз еркектер, негізгі, қара түсті қауырсынды морф, ол өз аумағын қорғамайды, бірақ өз аумағын қорғамайды, бірақ жанында көріну үшін көрнекті тәуелсіз еркектерді іздейді және федер еркектер, олардың әдеттегі еркек көбею қауырсыны жоқ, керісінше әйелдерге көбірек ұқсайды, дене мөлшері кішірек, әдеттегі еркек пен әйелдің арасындағы аралық, және олар бір аумақты тұрмай, әртүрлі тәуелсіз еркек аумақтары арасында еркін жүріп, мүмкін олардың әйел сияқты қауырсынынан, әйелдермен жасырын жұптасуға қатысады. Тестостеронды қызылшаға (қызылшаның анасына) бергенде, аталық құмарлық мінез-құлық пен аталық қауырсынның түсі қызылшада көрінеді. Бұл жағдайда тестостерон бір аутосомалық генге әсер ету арқылы жыныстық ерекшеліктерді білдіреді. Ересекті аналық жеміс құс Drosophila melanogaster өте тартымды, бірақ олардың тартымдылығы жұптасудан кейінгі үш минуттан кейін жартысына немесе одан да көпке төмендейді. Ұрғашылар 7 трикозен қосылысын шығарады, ол әйелдің тартымдылығын төмендетеді. Алайда зерттеуші әйелдердің де бұл қоспаны жұптасқаннан кейін алты сағаттан кейін шығаратынын анықтады. Бұл қосылыс аталық онымен құшақтасқанда да, жұптасқанда да әйелдің тартымдылығын төмендетеді. Осылайша, аналық еркекке еліктейді және осы қосылысты пайдалана отырып, өзінің тартымдылығын төмендетеді.

Жыныстық мимиканың генетикалық бақылауы

Кейбір организмдердің жыныстық мимикасы белгілі бір аллельдер арқылы генетикалық түрде анықталады. Молекулалық қосылыстар немесе гормондар арқылы пайда болатын және кейде осы молекулалар арқылы пайда болатын жыныстық мимикриядан айырмашылығы, бұл жыныстық мимикрия организмнің генетикалық материалынан туындайды. Аналық гиенаның жыныстық анатомиясынан басқа, бұл олардың генетикасының бір бөлігі, кейбір басқа организмдерде тек кейбір еркектер / әйелдер бар, олар қарама-қарсы жынысқа ұқсайды және бұл белгілі бір аллельдермен анықталады. Теңіздегі изоподтар популяциясында, Paracerceis sculpta, үш түрлі еркек морфологиясы бар: альфа еркек - ең үлкен морф, ол соңғы жетіледі және әйелдерге артықшылықты қол жетімді болады. Бета аталық - орташа өлшемді, ол аналықтарға қол жеткізу үшін аналықтарды еліктейді. Соңында, гамма еркек - ең кішкентай морф және ол харемдерге шабуыл жасайды, онда әйелдер альфа еркектермен жұптасу үшін жұптасу мүмкіндігі үшін жұптасады. Бұл морфология бір автосомалық генмен және үш түрлі аллельмен байланысты. Бета - ең басым аллель, одан кейін гамма, одан кейін альфа. Бұл аллельдердегі селекция Харди Вайнберг тепе-теңдігіне сәйкес әрекет етеді және жұптасу табысы барлық үш морф арасында тең. Альфа-аллельге гомозиготалық альфа-еркектер гаремде көптеген әйелдермен жұптасады. Әйелдер гаремдегі басқа әйелдермен бірігуді жөн көреді, бұл альфа еркекке жұптасу серіктестерін көбірек таңдауға мүмкіндік береді. Шустер (1992) әр морфтың әр харемге қатысты мінез-құлқы мен қарым-қатынасын қарастырды және бета және гамма еркектер жыныстық қатынасқа бейім әйелдер бар харемдерді таба алатынын анықтады. Олар жыныстық қатынасқа қабілетті әйелді, яғни жұптасуға қабілетті, және жыныстық қатынасқа бейім емес әйелді, яғни эмбрионын қалтасына салып қойған және енді жұптаса алмайтын әйелді ажырата алды. Бета-еркектердің бұл әрекеті не олардың жұптасу стратегиясы қалай жұмыс істейтіндігі әлі белгісіз болса да, оларды альфа-еркектер әйелдерді еліктегендіктен қинай бермейді: бета-еркектер басқа әйелдерді гаремге тарта алады, өйткені әйелдер басқа әйелдер бар жерге барғанды ұнатады, ал бұл альфа-еркектерге көбірек жұп береді. Жыныстық мимикасы ДНК-ның әсеріне ие болатын организмдердің тағы бір тәртібі - Odonata, құмырсқалар мен қыз құмырсқалар деп аталатын ет жейтін жәндіктер. Бұл түрлерде кейде аталықтарды аналықтары еліктейді. Бір түрдің ішінде әйелдер тобының түсі әр түрлі болады: бір топ еркектерінің түсіне еліктейді және олар андрохром деп аталады. Басқа топтардың өздерінің әйелдер түстеріне ие болады және олар гинохром деп аталады. Ischnura elegans-та андрохромдар әйелдер популяциясының 6 30% құрайды және олардың түсі әдетте еркектерге ұқсап көк болады; кейбір популяцияларда андрохромдар гинохромдарға қарағанда үлкен болады. Бұл полиморфизм автосомалық аллельмен бақыланады және кейбір зерттеулер полиморфизмнің сақталуының себебін қарастырды. Одонаталар полиморфизмін сақтаудың ең ықтимал теориясы - тығыздыққа тәуелділік теориясы. Ол жоғары еркек тығыздығында андрохромдарды еркектер алаңдатпайды және олардың өмір сүруіне еркек қысымшылдық төндірмейді. Бұл гипотеза сондай-ақ еркектер андрохромды басқа еркектерден ажырата алмайды деп болжайды. Алайда бұл артықшылық олардың көп жұптасу мүмкіндігі (егер болса) болмауына және олардың көбеюі шектеулі екендігіне байланысты. Бұл теория полиморфизмді сақтаудың ең ықтимал түсіндірмесі болып табылады, өйткені зерттеулер жоғары еркек тығыздығы бар популяцияларда андрохромдардың артықшылығы бар екенін көрсетті.

Жыныстық имитацияға қатысты өзін-өзі бақылау

Жоғарыда айтылғандай, жыныстық мимикациямен айналысатын организмдердің көпшілігі осы морфологиямен/әрекетпен туады, бірақ әрқашанда олай бола бермейді. Жоғарыда "Қырық жыныстық қатынас" деген бөлімде айтылған Sepia apama атты алып сепия өзінің морфологиясын әйел немесе еркек түрінде өзгертуге мүмкіндікпен туады. Жақын жерде бәсекелестік болмаған кезде, сепия еркек секілді болып, әйелмен жұптасады. Алайда, ересек аталық пен аналық жыныстық қатынаста болғанда, алп сепия аналыққа ұқсайды да, ерлі-зайыптылардан қашықтықта тұрады. Орхидея гүлге аталарды тартып, өзінің тозаңдаушысының аналарын, әдетте, қызылшалар мен аралар сияқты гименоптерлерді еліктейді. Орхидея гүлдері жыныстық феромондарды және белгілі бір дәрежеде өзінің тозаңдатқыш түрлерінің аналық жәндіктерінің сыртқы түрін қайталайды. Көптеген жағдайларда, мысалы, Еуропалық орхидеялар туысы Ophrys және көптеген Австралиялық жыныстық алдамшы орхидеялар сияқты, ес сезудің визуалды белгілерге қарағанда басымдығы көрсетілді. Кейбір жағдайларда, мысалы, Оңтүстік Африкадағы Gorteria diffusa қызғалдағы сияқты, визуалды белгілер бірінші кезекте маңызды болып көрінеді. Сонымен қатар, кейбір Ophrys түрлерінің гүлдері ақуыздағыш жануарларға көрінетіндей әсер етеді. Кейбір еркек сколидті бұғылар, мысалы Campsoscolia ciliata, аналық бұғыларға қарағанда, Ophrys гүлдерінің иісіне көбірек тартылады, бірақ екеуі де еркектерді бірдей қосылыстармен тартады. Бұл, әрине, орхидея гүлдерінен келетін хош иістің көп болуына байланысты; әйелдер жыртқыштарды тартудан аулақ болу үшін хош иісі аз шығарады. Орхидеялар сыртқы келбетімен, хош иісімен немесе екеуімен де айналыспайды, олар өз пайдалары үшін аналық тозаңдаушыны еліктейді.