Mark Dvoretsky

Кіріспе

Ресейлік шахматшы (1947-2016) Марк Израилевич Дворецкий (Марк Изра́илевич Дворе́цкий; 9 желтоқсан 1947 - 26 қыркүйек 2016) - ресейлік шахмат жаттықтырушы, жазушы және халықаралық шебер.

Өмірбаян

Дворецкий 1947 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Шахматты 5-6 жасында үйренген. Алайда шахматты мұқият зерттей бастады және турнирлерге тек бесінші сыныпта ғана қатысады. Бұған дейін оның математикаға деген қызығушылығы өзгеше еді. Бір күні математикадан жаңа мұғалімді алмастырды. Кейін математикаға деген қызығушылығынан айырылып, шахматқа ауысты. Ол 11-12 жасында Мәскеудегі шахмат клубына оқуға түседі. 1975 жылы ол Халықаралық шебер атағын иеленді және бір уақыт бойы әлемдегі ең мықты IM ретінде танылды. Бұл бірнеше керемет нәтижелерге байланысты болды: ол 1973 жылы Мәскеу чемпионы болды, 1974 жылы мықты Кеңес чемпионатында бесінші орынды иеленді және 1975 жылы Wijk aan Zee B тобында жарыста бір жарым ұпайға жеңіп алды. 1975 жылы КСРО чемпионатында тағы бір мәрте жеңімпаз атанғаннан кейін, оның нәтижесі оның қазірдің өзінде гроссмейстерлік күшке ие екенін көрсетті. Алайда, жеке себептермен ол белсенді ойыншы болып қалмауды және шахмат жаттықтырушысы болуды таңдады. Бұл оның Мәскеу университетінде оқыған кезінде сынап көрген және ұнаған нәрсесі болды. Ол тез арада 2200 (Эло) ойыншыларын үлкен шеберлерге айналдыру үшін абыройға ие болды. Сол сияқты, оның тәлім-тәрбиесімен белгілі гроссмейстерлер чемпион бола алады деп айтылған, ал оның оқушылар тізімінен шахматтың көптеген ұлылары кірді. Гари Каспаров, Висванатан Ананд, Веселин Топалов, Евгений Бареев, Жоэль Лаутье және Лоек ван Вели оның жаттықтырушысынан пайда алған ойыншылардың қатарында. Алексей Дриев, Нана Александрия, Виорел Бологан, Эрнесто Инаркиев, Александр Мотылев оның басқа да керемет оқушылары болды. Валерий Чехов, Артур Юсупов, Сергей Долматов және Максим Длуги одан жаттығу алғаннан кейін жасөспірімдер арасындағы әлем чемпиондары атанды. Оның москвалық Артур Юсуповпен ұзақ уақыт бойы жасаған ынтымақтастығы да ерекше. Юсупов шахматтағы жетістіктерінің көп бөлігін Дворецкийдің жаттығу әдістеріне байланысты деп санайды. Ол әлемдегі үшінші орынды иеленіп, әлем чемпионатына үміткерлер турнирі жартылай финалына дейін жетті. Олар кітаптар шығарды, тіпті 1990 жылдары шахмат мектебін құрды, бүгінгі күннің үздік ұшқыштардың көптеген ұлы шеберлерін шығарды. Дворецкий мен Юсуповтың шәкірттері арасында Петр Свидлер, Сергей Мовсесян, Алексей Александров, Василий Емелин, Инна Гапоненко, Илаха Кадымова, Эла Питем, Вадим Звягинцев, Владимир Баклан және Петр Кириаков бар. Дворецкий шахматты үйрету кітаптарының сериясын жазды. Серия 1991 жылы BCF жыл кітабы сыйлығын жеңіп алған "Шахмат жаттығуларының құпиялары" кітабынан басталды. Шахмат тактикасының құпиялары, ашылу дайындығы, турнир ойыншысының техникасы, позициялық ойын және шабуыл мен қорғаныс (соңғы төртеуін Артур Юсуповпен бірге жазды). Оларды Швейцарияның баспа үйі Edition Olms "Болашақ чемпиондар мектебі" сериясы ретінде қайта шығарды. Оның "Шахмат шеберлік мектебі" кітабы, "Ойын аяғына талдау", "Тактикалық ойын", "Стратегиялық ойын" және "Ашылудың дамуы" кітабы, 2003 жылы "Дворецкийдің ойын аяғына арналған нұсқаулығы" жарық көрді, ол жетекші кәсіби ойыншылар арасында жоғары бағаланады. 2016 жылы 26 қыркүйекте 68 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. [Осы сілтемелерде оның өлімі қатерлі ісікке байланысты екеніне ешқандай дәлел жоқ. Себептері келтірілмеген].

Dvoretsky was born in Moscow in 1947. He learnt chess when he was around 5 or 6 years old. However, he started to study chess seriously and participate in tournaments only when he was in the fifth grade. Before that he had a different interest – mathematics. One day his math teacher was changed, and he found the new teacher boring. He subsequently lost his interest in math and moved towards chess. He was 11–12 years old when he enrolled in a chess club in Moscow. He was awarded the International Master title in 1975, and for a time he was widely regarded as the strongest IM in the world. This was due to a number of excellent results: he was Moscow Champion in 1973, finished equal fifth in a strong Soviet Championship in 1974, and won the Wijk aan Zee B group tournament of 1975 by a clear point and a half. Along with another creditable finish at the USSR Championship of 1975, the results were an indication that he was already of grandmaster strength. However, for personal reasons he opted not to remain an active player and instead followed his urge to become a chess trainer. This was something he had tried out and enjoyed while studying at Moscow University, and he quickly gained a reputation for transforming serious, hard working 2200 (Elo) players into grandmasters. Similarly, it was said that established grandmasters could become champions under his tutelage, and his student register soon incorporated many of the chess greats. Garry Kasparov, Viswanathan Anand, Veselin Topalov, Evgeny Bareev, Joël Lautier and Loek van Wely are among the players who benefited from his coaching. Aleksey Dreev, Nana Alexandria, Viorel Bologan, Ernesto Inarkiev, Alexander Motylev were some of his other great students. Valery Chekhov, Artur Yusupov, Sergei Dolmatov and Maxim Dlugy went on to become Junior World Champions after receiving training from him. Equally noteworthy has been his long time collaboration with fellow Muscovite Artur Yusupov. Yusupov attributes much of his chess success to Dvoretsky's training methods and at his peak became number three in the world (behind Kasparov and Karpov) and reached the semi final of the World Championship Candidates Tournament on no fewer than three occasions. They have published books together and even established a chess school in the 1990s, turning out many of today's top flight grandmasters. Dvoretsky and Yusupov's students have included Peter Svidler, Sergei Movsesian, Alexey Alexandrov, Vasily Yemelin, Inna Gaponenko, Ilakha Kadymova, Ela Pitem, Vadim Zviagintsev, Vladimir Baklan, and Peter Kiriakov. Dvoretsky wrote a series of chess training books. The series commenced with Secrets of Chess Training which won the BCF book of the year award in 1991. Secrets of Chess Tactics, Opening Preparation, Technique for the Tournament Player, Positional Play and Attack and Defence followed (the latter four co authored with Artur Yusupov). These were reissued by Edition Olms, a Swiss publishing house as the 'School of Future Champions' series. His 'School of Chess Excellence' books, Endgame Analysis, Tactical Play, Strategic Play and Opening Developments, followed and in 2003 Dvoretsky's Endgame Manual was released, which is highly regarded by leading professional players. He died on September 26, 2016, at the age of 68 with cancer cited as the cause of death. [There's no indication in this link that his death was from cancer. Cause is not listed].