Мюнстер, Германия: Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы мәдени орталық, велосипедтер қаласы. Тарихы, реформация және Вестфалия бейбіт шарты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы қала, Германия
Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы қала
City in North Rhine Westphalia, Germany
the city in North Rhine Westphalia
Мюнстер (;) – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалиясындағы тәуелсіз қала (Kreisfreie Stadt). Ол штаттың солтүстік бөлігінде орналасқан және Вестфалия аймағының мәдени орталығы болып саналады. Бұл сонымен қатар штаттың округтік астанасы. Мюнстерде протестанттық реформация кезінде анабаптистер көтерілісі болған, ал 1648 жылы отыз жылдық соғысты аяқтаған Вестфалия шарты осы қалада қол қойылған. Бүгінде ол Германияның велосипед астанасы ретінде танымал. Мюнстер 1915 жылы 100 000-нан астам тұрғыны бар ірі қала (Großstadt) мәртебесін алды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, қалада 300 000 адам тұрады, оның шамамен 61 500-і студенттер. Олардың тек бір бөлігі ғана ресми халық санағында Мюнстердегі негізгі тұрғын орыны ретінде тіркелген. Мюнстер 1 000 000-нан астам тұрғыны бар (Эншеде, Хенгело, Гронау, Оснабрюк) халықаралық Euregio аймағының құрамына кіреді.
Münster (; ) is an independent city (Kreisfreie Stadt) in North Rhine Westphalia, Germany. It is in the northern part of the state and is considered to be the cultural centre of the Westphalia region. It is also a state district capital. Münster was the location of the Anabaptist rebellion during the Protestant Reformation and the site of the signing of the Treaty of Westphalia ending the Thirty Years' War in 1648. Today, it is known as the bicycle capital of Germany. Münster gained the status of a Großstadt (major city) with more than 100,000 inhabitants in 1915. as of 2014, there are 300,000 people living in the city, with about 61,500 students, only some of whom are recorded in the official population statistics as having their primary residence in Münster. Münster is a part of the international Euregio region with more than 1,000,000 inhabitants (Enschede, Hengelo, Gronau, Osnabrück).
Ерте тарих
793 жылы Карл Ұлы Людгерді Мюнстерландты уағыздау үшін миссионер ретінде жіберді. 797 жылы Людгер кейіннен Кафедральдық мектепке айналған мектепті құрды. 1040 жылы Генрих III Мюнстерге келген алғашқы неміс патшасы болды. (Бұл Отыз жылдық соғыс пен Сегіз жылдық соғыстың аяқталуына себеп болды.), Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мюнстерде үлкен гарнизон орналасты, және қаланың ерекшелігіне айналған бес ірі казарма кешені әлі де сақталған. Мюнстер Германия Вермахтының 6-шы әскери округінің (Wehrkreis) бас штабы (Hauptsitz) болды, оған пехота генералы (генерал дер Инфантерие) Герхард Глокке басшылық етті. Бастапқыда Вестфалия және Рейнландтан құралған бұл округ, Франция шайқасынан кейін Бельгияның Эупен – Мальмеди аймағын да қамтыды. Бас штаб Мюнстер, Эссен, Дюссельдорф, Вупперталь, Билефельд, Косфельд, Падерборн, Херфорд, Минден, Детмольд, Линген, Оснабрюк, Реклингаузен, Гельзенкирхен және Кёльн қалаларындағы әскери операцияларды бақылады. Мюнстер VI және XXIII жаяу әскер корпусының (Armeekorps), сондай-ақ XXXIII және LVI танк корпусының орналасқан жері болды. Мюнстерде 6-шы, 16-шы және 25-ші танк дивизиясы, 16-шы танк-гренадерлік дивизиясы, 6-шы, 26-шы, 69-шы, 86-шы, 106-шы, 126-шы, 196-шы, 199-шы, 211-ші, 227-ші, 253-ші, 254-ші, 264-ші, 306-шы, 326-шы, 329-шы, 336-шы, 371-ші, 385-ші және 716-шы жаяу әскер дивизиялары (Infanterie division) да орналасты. Екінші дүниежүзілік соғыстың мұнай науқанының қосалқы мақсаты болған Мюнстер 1944 жылғы 25 қазанда, Гельзенкирхендегі Шолвен/Бюер синтетикалық мұнай зауытына бағытталған миссия кезінде, 34 B-24 Liberator бомбалаушы ұшағымен бомбаланды. Одақтас әскерінің әуе шабуылдарынан Ескі қаланың 91%-ы және қаланың жалпы аумағының 63%-ы қирады. АҚШ-тың 17-ші әуедесанттық дивизиясы, парашют түсірмей, стандартты жаяу әскер ролінде, 1945 жылғы 2 сәуірде британдық 6-шы гвардиялық танк бригадасымен бірлесіп Мюнстерге шабуыл жасады және келесі күні қалалық шайқаста тазартылған даулы қала орталығына жол ашты.
In 793, Charlemagne sent out Ludger as a missionary to evangelise the Münsterland. In 797, Ludger founded a school that later became the Cathedral School. In 1040, Heinrich III became the first king of Germany to visit Münster. This ended the Thirty Years' War and the Eighty Years' War. ), Münster was heavily garrisoned during World War II, and five large complexes of barracks are still a feature of the city. Münster was the headquarters (Hauptsitz) for the 6th Military District (Wehrkreis) of the German Wehrmacht, under the command of Infantry General (General der Infanterie) Gerhard Glokke. Originally made up of Westphalia and the Rhineland, after the Battle of France it was expanded to include the Eupen – Malmedy district of Belgium. The headquarters controlled military operations in Münster, Essen, Düsseldorf, Wuppertal, Bielefeld, Coesfeld, Paderborn, Herford, Minden, Detmold, Lingen, Osnabrück, Recklinghausen, Gelsenkirchen, and Cologne. Münster was the home station for the VI and XXIII Infantry Corps (Armeekorps), as well as the XXXIII and LVI Panzerkorps. Münster was also the home of the 6th, 16th and 25th Panzer Division; the 16th Panzergrenadier Division; and the 6th, 26th, 69th, 86th, 106th, 126th, 196th, 199th, 211th, 227th, 253rd, 254th, 264th, 306th, 326th, 329th, 336th, 371st, 385th, and 716th Infantry Divisions (Infanterie division). A secondary target of the Oil Campaign of World War II, Münster was bombed on 25 October 1944 by 34 diverted B 24 Liberator bombers, during a mission to a nearby primary target, the Scholven/Buer synthetic oil plant at Gelsenkirchen. About 91% of the Old City and 63% of the entire city was destroyed by Allied air raids. The US 17th Airborne Division, employed in a standard infantry role and not in a parachute capacity, attacked Münster with the British 6th Guards Tank Brigade on 2 April 1945 in a ground assault and fought its way into the contested city centre, which was cleared in urban combat on the following day.
Соғыстан кейінгі кезең
1946 жылдан 1998 жылға дейін Мюнстерде латыш орта мектебі болды, және 1947 жылы Мюнстерде Батыстағы 93 латыш кітапханасының арасындағы ең ірісі құрылды. 1950 жылдары Ескі қала соғысқа дейінгі жағдайына келтіріліп қайта жаңартылды, бірақ оның төңірегіндегі көптеген ғимараттар орнына арзан, заманауи құрылыстар салынды. Сонымен қатар, қала бірнеше ондаған жылдар бойы Батыс Германиядағы британдық әскерлерінің гарнизоны болып табылды.
From 1946 to 1998, there was a Latvian secondary school in Münster, and in 1947, one of the largest of about 93 Latvian libraries in the West was established in Münster. In the 1950s the Old City was rebuilt to match its pre war state, though many of the surrounding buildings were replaced with cheaper modern structures. It was also for several decades a garrison town for the British forces stationed in West Germany.
Қайта бірігуден кейінгі кезең
2004 жылы Мюнстер құрметті награданы жеңіп алды: 200 000 мен 750 000 халқы бар әлемдегі ең өмір сүруге жайлы қала үшін LivCom сыйлығы. Мюнстер велосипедпен жүруге ыңғайлылығымен және Вестфалия Вильгельмс Университетінің ықпалымен қаланың студенттік атмосферасымен танымал және жақсы көріледі.
In 2004, Münster won an honourable distinction: the LivCom Award for the most livable city in the world with a population between 200,000 and 750,000. Münster is famous and liked for its bicycle friendliness and for the student character of the city that is due to the influence of its university, the Westfälische Wilhelms Universität Münster.
Географиялық орны
Мюнстер Аа өзенінің жағасында, оның Емс өзенімен қосылған жерінен оңтүстікке қарай орналасқан. "Мюнстерландер Киессандзуг" деп аталатын тау тізбегінің Вулстон шөгінділері қаланың солтүстігінен оңтүстікке дейін кесіп өтеді. Ең биік нүктесі – Мюнстердің солтүстік-батысындағы Мюленберг, теңіз деңгейінен 97 метр биіктікте. Ең төменгі нүктесі – Емс өзені, теңіз деңгейінен 44 метр биіктікте. Қала орталығы тарихи қала әкімшілігінің алдындағы Принсипальмарктта өлшенгенде теңіз деңгейінен 60 метр биіктікте орналасқан. Голландияның Энсхеде қаласы Мюнстердің солтүстік-батысында шамамен орналасқан. Жақын маңдағы басқа ірі қалаларға солтүстікке қарай Оснабрюк, оңтүстікке қарай Дортмунд және шығысқа қарай Билефельд кіреді. Мюнстер – 42 агломерация аймақтарының бірі және Германияның аумағы бойынша ең үлкен қалаларының бірі. Бірақ оның құрамына бұрын жеке әкімшілік бірліктер болған, 1975 жылы біріктірілген кең ауылдық жерлер де кіреді. Сондықтан қаланың жартысына жуығы ауыл шаруашылығына бейімделген, нәтижесінде халық тығыздығы шамамен 900 адамға 1 км² құрайды.
Münster is situated on the river Aa, approximately south of its confluence with the Ems in the so called Westphalian Bight, a landscape studded with dispersed settlements and farms – the "Münsterland". The Wolstonian sediments of the mountain ridge called "Münsterländer Kiessandzug" cross the city from north to south. The highest elevation is the Mühlenberg in the northwest of Münster, 97 metres above sea level. The lowest elevation is at the Ems, 44 m above sea level. The city centre is 60 m above sea level, measured at the Prinzipalmarkt in front of the historic city hall. The Dutch city of Enschede lies about northwest of Münster. Other major cities nearby include Osnabrück, about to the north, Dortmund, about to the south, and Bielefeld, about to the east. Münster is one of the 42 agglomeration areas and one of Germany's biggest cities in terms of area. But it includes substantial sparsely populated rural districts which were formerly separate local government authorities until they were amalgamated in 1975. Thus nearly half the city's area is agricultural, resulting in a low population density of approximately 900 inhabitants per km2.
Халық тығыздығы
Қаланың құрылыс аумағы өте кең. Аспан тіреуіштер мен көп қабатты үйлер жоқ, бірақ көптеген жеке тұрғын үйлер мен сарайлар бар. Дегенмен, қала орталығында халық тығыздығы шамамен 15 000 тұрғынға 1 км² жетеді. Нақты қоныстанған аумаққа негізделіп халық тығыздығын есептегенде, 1 км²-ге шамамен 2890 тұрғыннан құрайды. Мюнстер қалалық аумағы ғимараттармен жабылған, күтіп ұстауға және көлік үшін пайдаланылатын, ауыл шаруашылығы мен демалысқа арналған, су жамылған, орманды және басқа да мақсаттарға қолданылатын жерлерге бөлінген. Шекарасының ұзындығы , қалалық аумақтың солтүстік-оңтүстік бағыттағы ең үлкен кеңдігі , ал шығыс-батыс бағыттағы кеңдігі болып табылады.
The city's built up area is quite extensive. There are no skyscrapers and few high rise buildings but very many detached houses and mansions. Still the population density reaches about 15,000 inhabitants per km2 in the city centre. Calculating the population density based on the actual populated area results in approximately 2890 inhabitants per km2. Münster's urban area of is distributed into covered with buildings while are used for maintenance and for traffic areas, for agriculture and recreation, are covered by water, is forested and is used otherwise. The perimeter has a length of , the largest extend of the urban area in north–south direction is , in east–west direction .
Климат
Мюнстерде "Жаңбыр жауады немесе шіркеу қоңырауы соғылады. Егер екеуі де бір уақытта болса, онда жексенбі" деген мәшһүр сөз бар. Бірақ шындығында, жылына шамамен жауатын жаңбыр мөлшері Германиядағы орташа жаңбыр мөлшеріне жақын. Осының салдарынан Мюнстер Германияның басқа қалаларымен салыстырғанда төменгі жиырма пайызында тұр. Мюнстерде қыс салыстырмалы түрде жұмсақ және қар жауу сирек кездеседі. Жазғы температура Германиядағы орташа температураға сәйкес келеді. Ең көп жауын-шашын 2014 жылдың 28 шілдесінде тіркелді: MeteoGroup метеостанциясының бірі ; ал Мемлекеттік қоршаған орта агенттігі өз станцияларының бірінде жеті сағат ішінде тіркелді. Рекордты жаңбыр қаланың барлық бөліктерін және жақын орналасқан Гревен қаласын қатты су басуға алып келді.
A well known saying in Münster is "Entweder es regnet oder es läuten die Glocken. Und wenn beides zusammen fällt, dann ist Sonntag" ("Either it rains or the church bells ring. And if both occur at the same time, it's Sunday. "), but in reality the rainfall with approximately per year is close to the average rainfall in Germany. Consequently, Münster is in the bottom fifth in comparison with other German cities. The winter in Münster is fairly mild and snowfall is unusual. The temperature during summertime meets the average in Germany. The highest daily rainfall was registered on 28 July 2014: One weather station of the MeteoGroup reported a rainfall of ; the State Environment Agency registered at one of its stations during seven hours. The record rainfall led to severe flooding throughout the city and the nearby Greven.
Жақын орналасқан қалалар мен аудандар
Мюнстер келесі қалалар мен муниципалитеттермен шекаралас, сағат тілі бойынша солтүстік-батыстан бастап: Альтенберге және Гревен (Штейнфурт ауданы), Телгте, Эверсвинкель, Сенденхорст және Дренштейнфурт (Варендорф ауданы), сондай-ақ Ашберг, Сенден және Хавиксбек (Кесфельд ауданы).
Münster borders on the following cities and municipalities, named clockwise and beginning in the northwest: Altenberge and Greven (District of Steinfurt), Telgte, Everswinkel, Sendenhorst and Drensteinfurt (District of Warendorf), as well as Ascheberg, Senden and Havixbeck (District of Coesfeld).
Өкілдік
Мюнстер ұлттық деңгейдегі сайлаулар үшін өзінің сайлау округін құрайды (No. 129). Германияның тікелей және пропорционалды сайлау жүйесінің үйлесімділігіне байланысты Мюнстер Бундестагқа тікелей сайланған өкіл жібереді, сонымен қатар басқа саясаткерлер өз партиясының штаттық тізімі арқылы да үміткер болу мүмкіндігіне ие. 2021 жылғы Германияның федералды сайлауында денсаулық саясатымен айналысатын Мария Клейн Шмейнк (Жасылдар) округтік орынды Бундестагта 32,3% жеке дауыспен жеңіп алды. Жеңілген үміткерлердің ішінде Солтүстік Рейн-Вестфалияның бұрынғы депутаты Стефан Накке (CDU/26,2%) және Свеня Шульце жаңа Шолц кабинетіне кіріп, бұл жолы Экономикалық ынтымақтастық және даму федералды министрлігінде министр лауазымын иеленді. Штаттық деңгейде Мюнстер 2017 жылғы Солтүстік Рейн-Вестфалия штаттық сайлауына дейін екі сайлау округіне бөлінген болатын. Штаттық сайлау жүйесі ұлттық сайлау жүйесін қайталайды. Лашеттің үкіметтік кезеңінде аумақтық қайта бөлу нәтижесінде Мюнстер үш сайлау округіне бөлінді, олардың екеуіне айналасындағы бірнеше муниципалитеттер де кірді. 2017 жылғы сайлауда ХДС кандидаттары Стефан Накке мен Симона Вендланд сайлау округі арқылы өзінің мандаттарын жеңіп алды. Партиялық тізімдер арқылы Свеня Шульце (SPD) және Жозефина Пауль (Жасылдар) Ландтагқа өтті. Накке мен Шульце федералдық саясатқа ауысқаннан кейін, Мюнстер Ландтагта тек екі өкілмен қалды.
Münster forms its own Electoral district (No. 129) for elections on a national level. Due to Germany's mixture of a direct and a proportional electoral system Münster sends a directly elected member into the Bundestag as well as other politicians have the chance to qualify via their party's state wide list. As for the 2021 German federal election health politician Maria Klein Schmeink (The Greens) won the districts seat in the Bundestag with 32.3% of the personal vote. Defeated candidates, former member of the Landtag of North Rhine Westphalia Stefan Nacke (CDU/26.2%) Svenja Schulze enterd the new Scholz cabinet regaining a position as minister, this time in the Federal Ministry for Economic Cooperation and Development. On the state level Münster was divided into two constituencies up until the 2017 North Rhine Westphalia state election. The election system of state elections mirrors that of national elections. During the legislative period of Laschet cabinet redistricting resulted in Münster now being split up into three constituencies, two of which now also include some surrounding municipalities. The 2017 election saw both CDU candidates Stefan Nacke and Simone Wendland winning their seat via the constituency. Via party lists Svenja Schulze (SPD) and Josefine Paul (The Greens) entered the Landtag. After Nacke and Schulze both changed into federal politics, Münster is left with only two representatives in the Landtag.
Экономика
Үлкен Мюнстерде мемлекеттік органдар, консалтингтік компаниялар, сақтандыру компаниялары, банктер, компьютерлік орталықтар, баспаханалар, жарнама және дизайн сияқты көптеген салалар бар. Қызмет көрсету секторы бірнеше мың жұмыс орнын құрды. Әлеуметтік сақтандыру үлесін төлейтін шамамен 130 000 жұмыскердің 80%-дан астамы үшінші секторда, 17%-ы екінші секторда және 1%-ы бірінші секторда жұмыс істейді.
Greater Münster is home to many industries such as those of public authorities, consulting companies, insurance companies, banks, computer centres, publishing houses, advertising and design. The service sector has created several thousand jobs. Of the approximately 130,000 employees subject to social insurance contribution more than 80% work in the tertiary sector, about 17% work in the secondary sector and 1% work in the primary sector.
Ауа
Мюнстер Оснабрюк әуежайы Мюнстер қаласына қызмет етеді. Әуежай көбінесе Еуропалық бағыттарға рейстер ұсынады.
Münster Osnabrück Airport serves the city of Münster. The airport provides flights to European destinations mostly.
Велосипедпен жүру
Мюнстер Германияның велосипедтік астанасы деп мәлімдейді. 2007 жылы көлік құралдарының қозғалысы (36,4%) велосипедпен жүруден (37,6%) төмен болғанын айтады, бірақ мұндай көрсеткіш қалай есептелгені белгісіз. Қала велосипедтер үшін кең желіге ие, соның ішінде Мюнстер қаласының орталығын айналаған танымал "Променад" бар. Моторлы көліктерге тыйым салынған, бірақ жаяу жүргіншілерге арналған жолдар да бар. Қаланың барлық аудандарын орталық қаламен байланыстыратын қосымша велосипед жолдары мен велосипедшілерге арналған арнайы светофорлар бар. Сонымен қатар, туристік автобустар, "су автобустары", Lime скутерлері және велосипедтерді жалға алу қызметтері де қолжетімді. Үй матчтары "Sporthalle Berg Fidel" аренасында өтеді.
Münster claims to be the bicycle capital of Germany. It states that in 2007, vehicle traffic (36.4%) fell below traffic by bicycle (37.6%), even though it is unclear how such a figure is defined. The city maintains an extensive network for bicycles including the popular "Promenade" which encircles Münster's city centre. While motorised vehicles are banned, there are paths for pedestrians. Additional bicycle paths link all city districts with the inner city and special traffic lights provide signals for bicyclists. sightseeing buses, "waterbuses", Lime scooters and bicycle rentals. Home games are at Sporthalle Berg Fidel.
Британдық әскерлер
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мюнстер, Британ әскерлері Германиясындағы Оснабрюк гарнизонының маңызды станциясына айналды. Олардың саны біртіндеп азайды, бірақ әлі де көптеген әрекеттегі әскери базалар сақталып қалған. Соңғы әскерлер Мюнстерді 2013 жылдың 4 шілдесінде қалдырды.
After the Second World War, Münster became a major station within Osnabrück Garrison, part of British Forces Germany. Their presence was gradually reduced, yet there are still many active military bases. The last forces left Münster on 4 July 2013.