Кіріспе

Дэвид Иан Маркуанд FLSW (20 қыркүйек 1934 23 сәуір 2024) - британдық академик және лейборист партиясының парламенттік мүшесі.

Саяси мансап және өмірбаяны

Маркуанд 1934 жылы 20 қыркүйекте Кардиффте дүниеге келді. Оның әкесі Хиллари Маркуанд, сонымен қатар академик және бұрынғы лейборист депутаты. Оның кіші інісі - кинорежиссер Ричард Маркуанд, ал Джеймс Маркуанд оның немере інісі. Маркуан Лондонның Баттерси қаласындағы Эммануэль мектебінде, Оксфордтың Магдален колледжінде, Оксфордтың Сент-Антони колледжінде және Берклидегі Калифорния университетінде білім алған. Маркуанд 1964 жылы Баридің Уэльс орынынан парламентте бірінші рет болды, бірақ консервативті Реймонд Гоуэрден жеңілді. Ол 1966 жылы Эшфилдтен депутат болып сайланды және 1977 жылға дейін Қоғамдық палатада қызмет етті, ол өзінің орнынан бас кеңесші (1977 жылдан 1978 жылға дейін) ретінде жұмыс істеді. 1970 жылдары лейбористтер партиясының "Кросландтық" және "Дженкинстік" социал-демократтар арасындағы бөліну кезінде Маркуанд Дженкинс тобының құрамына кірді және ол құрылған кезде Социал-демократиялық партияға (СДП) қосылды. Маркуанд 1981 жылдан 1988 жылға дейін партияның ұлттық комитетіне мүше болды және 1983 жылғы жалпы сайлауда партияның Жоғары шыңдағы сайлау округінде сәтсіз үміткер болды. SDP Либералды демократтар партиясын құру үшін Либералды демократиялық партиямен біріккенде, 1995 жылы Тони Блэрдің лейбористік партияның басшысы болып сайлануынан кейін лейбористік партияға қайта қосылғанға дейін Маркуанд мұрагерлік партияда қалды. 2016 жылдың қазан айында Маркуандтың лейбористер партиясынан тағы бір рет кетіп, Plaid Cymru партиясына қосылғаны туралы хабарланды. Маркуан 2024 жылы 23 сәуірде 89 жасында қайтыс болды. Бұл сол күні Фрэнк Филд сияқты лейборист депутаттың да күні еді.

Академиялық мансабы және еңбектері

Маркуандың академиялық мансабы Сассекс университетінде саясаттан оқытушы болып басталды және алдымен Солфордта, содан кейін Шеффилдте және ақырында Оксфордтағы Мэнсфилд колледжінің директоры ретінде саясатта екі кафедраны қамтыды. Маркуан қайтыс болған кезде Оксфорд университетінің саясат кафедрасында қонақ профессор және Шеффилд университетінің саясаттың құрметті профессоры болды. Маркуанның еңбектері негізінен британдық саясат пен әлеуметтік демократияға қатысты мәселелерге негізделген. Ол "өнерлі саясат" терминімен және британ саясатындағы "өнерлі дилемма" түсінігімен кеңінен байланысты, бірақ ол терминнің артында тұрған идеяларды қолдауға жалғастыра берсе де, кейіннен ол өзін қысқарту терминінен аулақ етті. Маркуан Еуропалық Одақтың болашағы және Ұлыбританиядағы конституциялық реформа қажеттілігі туралы кеңінен жазды. 1979 жылғы сайлауда лейбористер жеңілгеннен кейін Маркуанд "Encounter" журналының 1979 жылғы шілдедегі санында "Қимыл туралы тергеу: лейбористердің жеңілісі және оның салдары" деп жазды. Ол соғыстың аралық жылдарында лейбористер партиясына орта таптық радикалдардың ағылуы лейбористерді кәсіподақтардың қысым тобынан негізгі прогрессивті партияға айналдырды деп мәлімдеді. 1935 жылдан бастап оның барлық басшылары (Клемент Атли рульді алған кезде) және оның көптеген көрнекті мүшелері осы сыныптан шыққан, бұл партияның этикасын шешуші түрде қалыптастырды. Алайда, 1970 жылдары лейбористер солға қарай жылжи бастаған кезде, Маркуанд партия төзімсіз пролетариатқа айналып, ескі социализмге қосыла бастады деп сенді. Партиядағы бұл өзгеріс 1976 жылы кандидаттардың ең ақыл-ойы төмен Джеймс Каллаганның партия басшысы болып сайлануымен белгіленді. Маркуан еңбек партиясының прогрессивті әлеуметтік өзгерістердің құралы ретінде "пайдасыздығын жоғалтқанын" және орта тап радикалдарының өз идеяларына жаңа платформа қажет екенін жазды. Бұл мақала үшін Маркуандқа (Е. П. Томпсонмен бірге) 1980 жылғы Джордж Оруэллдің естелік сыйлығы берілді. Маркуанд Ұлыбританияның салыстырмалы экономикалық құлдырауы туралы "Принципсіз қоғам" (1988) және "Жаңа есеп" (1997) кітаптарында жазды. Ол бұл құлдырау Ұлыбританияның Франция, Германия және Жапония сияқты дамушы мемлекетке айналмауынан туындағанын айтты. Бұл елдерде мемлекеттік араласу өнеркәсіптік дамуды көтермелеп, бәсекеге қажетті бейімделуді жеңілдетті. Алайда Ұлыбританияда қатаң экономикалық либерализм қалыптасты, бұл мемлекеттің елдің даму қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті шараларды қабылдауына кедергі болды. Маркуан "Жаңа есеп" кітабында былай деп жазды: "Ең үлкен табысқа қол жеткізген экономикалар - дамушы мемлекеттердің қолдауымен қалыптасқан, онда мемлекеттік билік жеке мүдделермен бірлесіп әрекет етіп, нарық күштерін қалаған бағытқа бағыттады". Бастапқыда Тони Блэрдің Жаңа лейбористік партиясын күмәнді түрде қолдаған ол кейіннен "Жаңа лейбористік партия әлеуметтік-демократиялық дәстүрді танымастай етіп 'заманауилендірді' деп, бұрынғы "Лейбористік" дәстүрдің радикалдық интеллигенциясына деген тым орталықтандыруын және жеккөрушілігін сақтап қалды" деп, қатаң сыншы болды. Ол "Компас" демократиялық солшыл тобының құрылтайшы мәлімдемесінің 20 қол қоюшыларының бірі болды. 2008 жылдың тамызында Маркуанд The Guardian газетінде мақала жариялады, оны кейбір адамдар Консервативтік партияның жетекшісі Дэвид Кэмерон туралы мақтау ретінде қарады. Маркуанд Кэмеронды крипто-Тэтчерист емес, виг деп атады және Кэмерон "өз дәуірінің мәдени және әлеуметтік-экономикалық өзгерістеріне кіріктіру, әлеуметтік келісім және эволюциялық бейімделуді ұсынады" деп мәлімдеді. Маркуан 2010 жылғы жалпы сайлауда Либерал-демократтарды қолдаған "Либ Демократтар - прогресс партиясы" атты The Guardian газетіне хат жазған 30 адамның бірі болды, бірақ сайлаудан кейін бір айдан аз уақыт өткен соң бұл қолдауды қайтарып алды. Маркуанд лейбористік партияға қайта қосылды және сол кездегі көшбасшы Эд Милибэндті толық қолдады. 1998 жылы Маркуанд Британ академиясының мүшесі болып сайланды. Ол өзінің бұрынғы мектебінде, Лондондағы Эммануэль мектебінде жаңадан ашылған Маркуанд оқу залымен танымал. 2013 жылы Уэльс білімді қоғамының мүшесі болып сайланды.