Кіріспе

Заңда, scienter (Law латыншасы "біліп-біліп",) - заңда қылмыстың қасақана немесе білуі. Сонда күнә жасаған адам бір іс-әрекеттің не оқиғаның "жаман" екенін оны жасамас бұрын біледі. Мысалы, егер адам досына жұмыс істемейтін тежегіштері бар машинаны сатса, бірақ сатушы тежегіш проблемасы туралы білмесе, онда сатушының ғалымы жоқ. Егер ол көлікті сатып жібергенге дейін проблема туралы білген болса, онда ол ғалымға ие.

Кескілікті өтеу құқығындағы Scienter іс-әрекеті

Scienter іс-әрекеті - жануардың адамға тікелей келтірген зардабын қарастыратын кейбір жалпы құқық юрисдикцияларындағы құқық бұзушылықтар құқығындағы санат. 1971 жылы жануарлар туралы заңмен жойылғанға дейін ағылшын заңдарында оның ұзақ тарихы болды. Жалпы құқық юрисдикцияларында заңмен жойылмаған іс-әрекет, шалаакылық пен зиянды іс-әрекеттерден немесе ірі қара малдың кіруі сияқты арнайы құқық бұзушылықтардан басқа. Егер жануар белгілі бір жолмен әрекет етіп, адамға зиян келтіретін болса, бұл құқық бұзушылық бойынша іс-қимыл жасалуы мүмкін, бұл Жаңа Оңтүстік Уэльсте, Австралия астанасының аумағында, Оңтүстік Австралияда немесе Жаңа Зеландияда жоқ. Бұл юрисдикцияларда жануарларға қатысты әрекеттер зиянды немесе абайсыздық болуы керек. Жетістікке жету үшін талапкер жануарды бақылайтын адамға қарсы іс-қимыл жасау керек. Бұл қатаң жауапкершілік, ол жарақатты дәлелдеуден, жануардың проблемалық сипаты бар екендігін және жануардағы қасиет туралы бақылаушы адамның білімінен артық талап етпейді. Қатаң жауапкершілік жануардың немесе оның бақылаушысының қасақана немесе абайсызда жасағанынан туындаған кінәлілікті дәлелдеудің қажеті жоқ дегенді білдіреді. Жалғыз қорғаныс, егер талапкер өз әрекеттерімен зиянды тәуекелді өз еркімен қабылдағанын немесе егер талапкер зиянды себепкер болғанын дәлелдесе. Қауіпті емес жануарлар мен жабайы жануарларды ажырату әдеттегі нәрсе, өйткені жабайы жануарлар үшін ғалым қажет емес. Жануарлар үйретілген немесе үйретілген емес, олардың түріне немесе түріне байланысты жабайы немесе зиянсыз болып бөлінеді. Пилді пайдалануына қарамастан, ол жабайы деп саналады. Ғалымдық іс-әрекет Райлендс пен Флетчерде айтылғандай, жабайы жануарды ұстайтын адам "өз қатерімен ұстауы керек" - бұл судья Колин Блэкберннің түсініктемесінің бір бөлігіне сілтеме жасау.

Жалпы қолдану

Scienter әдетте азаматтық іс-әрекеттің кейбір себептерінің қажетті шарты ретінде және азаматтық жауапкершілік немесе қылмыстық кінәліліктің стандарты ретінде қолданылады. Мысалы, АҚШ кодексі 18-тараудың 1960-шы бөлімі айыптаушының "білмей-білмей, тыйым салынған бизнесті жүргізуін, басқаруын, басқаруын, қадағалауын, басқаруын немесе иелігін" талап ететін "scienter" шартын ұсынады. Ғалым ұғымы АҚШ Кодексінің мәтінінде білетін сөз ретінде біркелкі түрде "біліп-біліп", "нақты білім", "білген", "білімді білдіреді" және т.б. "Scienter" сөзі АҚШ Кодексінің мәтінінде қолданылмайды, бірақ ол бөлімнің аталымында бір рет пайда болады. Бұл қолданыс заңдық ағылшынның латын сөз тіркестерін қолданудың орнына америкалық заңның ашық сөйлеуінің дамуын көрсетеді.

Келісім-шарт құқығында

Сциентер сондай-ақ келісімшарт заңына сәйкес, шартты бұзу үшін іс-қимылдың бір элементі болып табылады, онда зардап шеккен тарап алаяқтық, жалған ақпарат беру немесе мәжбүрлеу арқылы өзара келісім деп аталатын ақыл-ой кездесуінің кейбір бұзылуын айтады. Сонымен қатар, Scienter келісімшартты бұзу туралы сот ісі үшін қорғаныс ретінде пайдаланылуы мүмкін.

Бағалы қағаздарды алаяқтықпен айыру фактісі

Құрама Штаттарда 1934 жылғы "Бағалы қағаздар биржасы туралы" Заңның 10 (b) бөлімі бойынша бағалы қағаздарды алаяқтықпен айыру бойынша талап қою үшін талапкер жауапкердің scienterмен әрекет еткенін дәлелдеуі және дәлелдеуі керек. 1995 жылғы Жеке бағалы қағаздар бойынша сот ісін реформалау туралы заңда талапкердің "күшті тұжырымға" негіз болатын фактілерді мойындауы керек деген талап енгізілді. 1995 жылғы заң бойынша scienter мағынасы заңға енгеннен бері өте даулы болды. АҚШ Жоғарғы Соты "негізгі тұжырым" дегенді не деп түсінуге болатынын түсіндіретін шешім шығарды. Tellabs, Inc. v. Makor Issues & Rights, LTD (2007 жылғы 21 маусым) ісінде 81 сот шешімі бойынша талапкер бағалы қағаздарды алаяқтықпен күрес бойынша іс жүргізу үшін қандай талаптарға сай болуы тиіс екенін анықтады. Шағымда "қатаң және дәлелді дәлелдер" болуы тиіс.