Кіріспе
Малаккадағы португал қамалы, Малайзия Фамоса (ɐ faˈmɔzɐ) - Малайзияның Малакка қаласында 1512 жылы салынған португал қамалы. Қалдықтың ең көне бөлігі бес қабатты бекініс болды, ол ақырында тұтастай алғанда қамалға өз атын берді. Малакка шайқасынан (1641) кейін қала голландтардың қолына түскеннен кейін, қалпақ қиратылған, бірақ бекіністің сыртқы қабырғалары кеңейтілген. Алайда 1811 жылы ағылшындықтар бастапқы бекіністің барлық бөліктерін және сыртқы қабырғалардың көпшілігін қиратты. Порта-де-Сантьяго қақпасы мен қайта салынған Миддельбург бастыны - бұл бекіністің бүгінгі күні қалған жалғыз бөлігі.
A Famosa (ɐ faˈmɔzɐ) was a Portuguese fortress built in Malacca, Malaysia, circa 1512. The oldest part of the fortress was a five storey keep which eventually gave its name to the fortress as a whole. Some time following the Battle of Malacca (1641) and the occupation of the city by the Dutch, the keep was destroyed but the outer walls of the fortress were expanded. However, in 1811 the British destroyed all of the original fortress and most of the outer walls. The Porta de Santiago gateway, and the rebuilt Middelburg Bastion, are the only parts of the fortress that remain today.
Атауы
"А Фамоса" португал тілінде "Танықты" дегенді білдіреді; оның португалша атауы Форталеза Велха (Ескі бекініс). Голландия дәуірінде ол голланд тілінде Славенбург (құлдың қамалы) және Де Мизерикорд (Мейірімді әйел) деп аталды. Бұл атау тіпті малайзиялықтар арасында да "/'//eɪ/ Famosa" деп қате айтылады, өйткені португал тіліндегі "а" деген сөз ағылшын алфавитідегі "А" әрпіне ұқсайды. Дұрыс айтылуы "Фамоса" ("ух" дегенге ұқсас). "А Фамоса" сөзін алғаш рет басты күзет мұнарасына, содан кейін бүкіл Малакка бекінісіне берген болса да, қазіргі уақытта ол көбінесе бекіністің жалғыз қалған қақпасына, Порта-де-Сантьягоға қатысты. "A Famosa" атауы уақыт өте келе тотум пропартеге айналған pars pro toto-ның бірегей жағдайы болып табылады.
Тарих
1511 жылы Португалияның флоты Альбукеркидің қолбасшылығымен келді. Оның әскерлері Малака сұлтандығының әскерлеріне шабуыл жасап, жеңді. Албукерки өздерінің қол астындағы жерлерін нығайту үшін тезірек әрекет етіп, қорғанды теңізге жақын табиғи төбе айналасына тұрғызуға бұйырды. Албукерке Малакка Португалияны Қытайдағы дәмдеуіш жолымен байланыстыратын маңызды портқа айналады деп сенді. Бұл уақытта Португалияның басқа да мемлекеттері Макао, Қытай және Гоа, Үндістан сияқты жерлерде порттар құрып, Миң Қытайға баратын және Португалияға қайтып келетін кемелерге арналған порттар тізбегін құрды. Бұл қамалдың құрылысында жүздеген құл жұмыс істеді. Оның материалдарына талқандалған малакк мешіттері мен қабірлерінің қираған қалдықтары кірді. Қалдық бір кездері ұзын қамалдар мен төрт үлкен мұнарадан тұратын. Мұнаралардың бірі 60 м биіктігі төрт қабатты мұнара болды, ол А Фамоса ("Танымал") деп аталды, ол 1512 жылдан бастап 1641 жылы голландиялықтармен қиратылғанға дейін аймақтағы ең биік ғимарат болды. Қалдықтың басқа бөліктеріне оқ-дәрі қоймасы, капитанның резиденциясы және офицерлер бөлмесі кірді. Қалдық қабырғасының ішінде қала үйлері де болған. Малакка халқының саны өскен сайын, ол бастапқы қалмақтан асып түсті және 1586 жылы кеңейтулер қосылды. 1641 жылы голландиялықтар португалдарды Малаккадан қуып шыққанда, қамал басқа қолына өтті. Голландиялықтар қақпаны 1670 жылы жаңартты, бұл қақпаның аркасына жазылған "ANNO 1670" логотипімен түсіндіріледі. Қақпаның үстінде Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының бас рельефті логотипі орналасқан. 18 ғасырдың аяғында голландиялықтар оны Наполеонның экспансиялық Франция қолына түсуіне жол бермеу үшін ағылшындарға тапсырған кезде бекініс қайтадан иелігін ауыстырды. Ағылшындар бекіністі сақтап қалудан сақ болып, 1806 жылы оны жоюға бұйрық берді. Форт 1807 жылы Пенангтан Малаккаға аурумен байланысты демалысқа жіберілген қазіргі Сингапурдың негізін қалаушы Сэр Стэмфорд Раффлздің уақтылы араласуынан басқа, толығымен қиратылды. Форт пен қаланы жоюды тапсырған капитан Уильям Фаркуар форттың екі қақпасын, соның ішінде Сантьяго қақпасын, сондай-ақ Штадтһюйс, шіркеу мен түрмеді құтқаруды шешті.
Ішінара қалпына келтіру
2006 жылдың қараша айының соңында Миддельбург бастыны деп саналатын форттың бір бөлігі Малака қаласындағы 110 метрлік айналым мұнарасын салу кезінде кездейсоқ ашылды. Мұнараның құрылысы тоқтатылды және оның орны кейіннен Джалан Мердекадағы Бандар Хилирдің танымал ауданына ауыстырылды, онда ол ресми түрде 2008 жылдың 18 сәуірінде көпшілікке ашылды. Малака музейлер корпорациясы құрылысты 1641-1824 жылдар аралығында Малакканы голландиялықтардың басып алуы кезінде голландтар салған деп күдіктенді. 2004 жылдың маусым айында Датаран пахлаванның құрылысы кезінде Сантьяго бастыны деп аталатын күзет мұнарасы табылды. 2006-2007 жылдары Миддельбург бекінісі қалпына келтірілді.