Кіріспе

Македония және Болгария диалектілері Грекияның славян диалектілері - Македония мен Болгарияның шығыс-оңтүстік славян диалектілері, олар Македония мен Фракия аймақтарында азшылық топтарымен сөйлеседі. Әдетте, Фракиядағы диалекттер болгар тіліне жатқызылады, ал Македониядағы диалекттер болгар тіліне жатқызылуы мүмкін кейбір шығыс диалекттерін қоспағанда, македон тіліне жатқызылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын көптеген лингвистер осы диалекттердің барлығын болгар диалектілері деп санады. Алайда басқа лингвистер бұл пікірге қарсы шығып, македондық диалекттерді болгар және серб-хорват тілдерінен ерекшеленетін дербес тіл деп қарастырды.

Грек Македониясы аймағында сөйленетін славян диалектілері

Македония және болгар тілдерінің континуумы бүгінде Флорина және Пелла префектураларында, ал аздап Кастория, Иматия, Килькис, Салоники, Серрес және Драма провинцияларында қолданылады. Рики ван Боешотеннің айтуынша, грек Македониясының славян диалектілері үш негізгі диалектке (шығыс, орталық және батыс) бөлінеді, олардың шығыс диалектісі Серрес және Драма аймақтарында қолданылады және болгар тіліне жақын, батыс диалектісі Флорина мен Касторияда қолданылады және македон тіліне жақын, орталық диалект Эдесса мен Салоника арасындағы аймақта қолданылады және македон және болгар тілдері арасындағы аралық болып табылады. Trudgill грек Македониясының шығысындағы кейбір шеткі диалекттерді болгар тілінің бөлігі ретінде, ал қалғандарын македондық диалекттер ретінде жіктейді. Виктор Фридман бұл македондық диалекттерді, әсіресе батыста Килькис сияқты сөйлейтіндерді көршілес Оңтүстік славян тіліне ауыспалы деп санайды. Македониялық диалектологтар Божидар Видоески мен Блаже Конески шығыс Македония диалектілерін болгар тіліне ауыспалы деп санайды, оның ішінде Малешево Пирин диалектісі де бар. Болгарияның диалектологтары барлық диалекттерді өздерінің диалектілері деп санайды және македондықты тани алмайды. Олар болгар диалектілерін негізінен шығыс және батыс деп бөліп, оларды бөліп тұратын изоглосс арқылы бөліп көрсетеді ((dyado, byal / dedo, bel "жұрт, ақ" ((m., sg.)) Салоникадан Искар мен Дунайдың кездесу нүктесіне дейін созылады, батыс шеттердегі шығыс болгар руп диалектілерінің бірі ретінде Корча диалектісінің оқшауланған құбылыстарымен ерекшеленеді. Мұрындық дауыстылар барлық славян диалекттерінде жоқ, Грекиядағы македон тілінің диалекттері мен лехиттік диалекттерден басқа (полаб, словен, поляк және кашуб). Бұл, Костур диалектісі мен поляк тіліндегі парокситоникалық тілдегі сөздердің сақталуымен бірге, лехиттік диалекттермен бөлісетін изоглостар сериясының бір бөлігі болып табылады, бұл протоболгар және протомакедония тілдерінің протополша және протокашуб тілдерімен генетикалық байланысы туралы тезиске әкелді. Ежелгі шіркеу славян тілі - ең көне жазылған славян тілі - Салоника диалектілеріне негізделген. Шіркеу славян тілі ұзақ уақыт бойы шығыс және батыс славян мемлекеттерінде мемлекеттік тіл ретінде, ал Валахия мен Молдавияда 18 ғасырға дейін жалғыз болып қолданылған, басқа славян тілдеріне барлық деңгейде, соның ішінде морфонология мен сөздік қорына әсер етті. 70% шіркеу славян тіліндегі сөздер барлық славян тілдеріне ортақ, шіркеу славян тілінің әсері әсіресе орыс тілінде айқын көрінеді, ол бүгінде аралас жергілікті және шіркеу славян сөздіктерінен тұрады.

Шекаралық көріністер

Үш грек мұғалімі, атап айтқанда Букувалас пен Циоулкас, этнологиялық және псевдолингвистикалық еңбектердің сериясын жариялады, олардың жарияланымдары жалпы идеологиялық және әдістемелік ұқсастықтарды көрсетеді. Олар әр славян сөзін ежелгі грек тіліне байланыстырып, этимологиялық тізімдер шығарды, олар диалекттер мен славян тілдерін мүлдем білмейтін. Олардың ішінде Букувалас грек тілінің болгар тіліндегі үлкен әсерін және олардың грек тегіне қатысты талқылауды алға тартты. Жеке және географиялық атаулар грек тіліндегі нұсқаларына күштеп өзгертілді. Солтүстік Грекиядағы кириллица жазулары қабір тастары мен шіркеулерден алынып тасталды. Иоанн Метаксас билігі кезінде болгар тілінің қолданылуына тыйым салған заң қабылданды. Бұл ережені бұзған көптеген адамдар жер аударылды, немесе тұтқындалды, соққыға ұшырады. Коммунизм құлағаннан кейін де бұл мәселе жалғасты. 1994 жылы Human Rights Watch ұйымының баяндамасында Грекия кез келген славян тілінің оқытудан бас тартатын бағдарламаны жүзеге асырды. Грекия мемлекеті Македонияның славян тілінде сөйлейтін азаматтарын жергілікті славян тілінде телеарналар мен радиостанциялар жүргізуден шеттетуді жалғастыруда. Нәтижесінде, К. Восс бойынша, Грекия Македониясының Батыс және Орталық аймақтарында тіл ауысудың және славян тілінен грек тіліне үйренудің төмендеуі байқалады: "Славян тілін білмейтін, екі тілді ата-аналары мен балалары бар отбасылар". Екінші жағынан, Шығыс Македонияда толық ассимиляцияның белгілері бар, бұл тілдің өліміне әкелді.

Тракия аймағында сөйленген славян диалектілері

Болгария тілінің кейбір руп диалектілерін Грекияның Батыс Фракиядағы помактар айтады. Бұл диалектілер Болгарияда да таралған және Смолян субдиалектісінің бөлігі болып саналады. Бұл диалектте барлық помактар ана тілінде сөйлей алмайды. Болгар зерттеушілері оны әдетте "архаикалық диалект" деп атайды, кейбір консервативті белгілері бар, олар көне болгар / көне шіркеу славян тілінен қазіргі болгар тіліне өтудің аралық күйіне куәлік етеді.

Грекияның мемлекеттік кодификациясы

1920 жылы Севр келісімшартына сәйкес Грекия азшылық тілдерінде сөйлейтін балаларға арналған мектептер ашуға келісті. 1924 жылдың қыркүйегінде Грекия да Болгариямен славян тілінде сөйлейтін азшылықты болгар ретінде Ұлттар Лигасының қорғауына қою туралы хаттамаға келісті. Алайда, грек парламенті Сербияның және славян тілінде сөйлейтіндерді славян халқы емес, гректер деп санайтын гректердің қарсылықтарына байланысты хаттаманы ратификациялаудан бас тартты. Ұлттар Лигасындағы Грекия өкілі Василис Дендрамис македондық славян тілі болгар тілі де, серб тілі де емес, дербес тіл екенін мәлімдеді. Грекия үкіметі 1925 жылдың мамыр айында "Абекедар" атты басылымды басып шығарды. Кітаптың жарық көруі Грекиядағы Македонияда, Болгария мен Сербияда да дау тудырды. Болгария мен Сербияның өкілдері кітаптың латын әліпбиінде басылуына қарсы болды. 1926 жылдың қаңтар айында Флорина аймағында грек және грек славян тілдерін меңгергендер баспаның жариялануына қарсы науқан ұйымдастырып, үкіметтің азшылықтар білім беру саясатын өзгертуін талап етті. Нәтижесінде кейбір кітаптар Грекияның Македониядағы ауылдарына жеткенмен, олар ешқашан мектептерінде қолданылмаған. Никос Захариадис бастаған Грекияның Коммунистік партиясы Коминформ жағына шықты. 1949 жылы грек азаматтық соғысында коммунистер жеңілгеннен кейін Шығыс Еуропадағы социалистік елдерде тұратын грек иммигранттары мен азаматтық соғыстан қашқан босқындар арасында титолық тыңшыларды іздеу басталды. Нәтижесінде грек коммунистік баспасы "Неа Эллада" македониялық грамматиканы (1952) шығарды және басқа әліпбиді жасады. 1952-1956 жылдар аралығында Македонияның Неа-Геллас департаменті ресми түрде "Грек немесе Эгей Македониясынан шыққан славян-македониялықтардың македон тілі" деп аталатын осы әдеби стандарттың бірқатар нөмірлерін шығарды. Бұл сәтсіз кодтастыру әрекеті Ъ, Ь, Ю, Я, Й-ді қамтиды және "сербшеленбеген" деп жарияланды. Алайда бұл болгар тілінің бір түрі ғана еді. Бұл кодтастыру кеңінен қабылданбады. Совет Югославиясының 1950-ші жылдардың ортасынан бастап жақындасуы, мүмкін, осы кодтастыруды тоқтатуға көмектесті. Атанас Пейковтың өзі Румынияға Болгариядан келді, онда 1951 жылға дейін ол Hellas Press Informbureau-да жұмыс істеді. Эгей Македониясының нормасы кейбір Эгей эмигранттарын Македонияның стандартты тілін Югославияда қабылдауға мүмкіндік бермеді, олардың көбі сонда қоныстанды. Газет латын әліпбиімен басылды. Оның мақалалары әдеттегі македония тілінде емес, Грекияның жергілікті славян диалектілерінде жазылған. Кейбір славян мәтіндері болгар-македония тілінде немесе болгар тілінде жазылған. Ол Перт қаласында басталып, кейіннен Мельбурн мен Сиднейге көшірілді.

Помак тілі

Грекияда помак тілін ресми басылымдарда жазуға тырысу сынға ұшырады, өйткені олардың жазуы грек немесе латын тілінде болды. 1990 жылдан бастап помак диалектісінде бірнеше басылымдар екі қаріптің бірін қолдана отырып шығарылды. Бұл басылымдарға қатысты кейбір сын-пікірлер олардың қаржыландыру көздеріне қатысты болды. Мысалы, грек жазуын қолданатын оқулықтардың екі томы 2004 жылы басылды. Олардың авторы - Никос Коккас және баспагер Пакетра. Оны қаржыландыратын грек кәсіпкері болды, оның компаниясы арқылы. Помак тіліндегі баспа сөзінде ол Еуропадағы "көп сөйленбейтін тілдердің" бірі ретінде көрсетілген. Помактың жазуда қолданылуы өте шектеулі. Бұл атау тіпті жергілікті "Загалиса" газетінде де қолданылмайды. Соңғы кезде "Натпреш" жаңа жергілікті газетінде Помактың қолданылуы басымдыққа ие болды. Помакқа не Помак қауымдастықтары, не грек билігі белсенді түрде қолдау көрсетіп отырған жоқ. Нәтижесінде Грекияда тілдің түрік тіліне қарай ауысуы байқалады.