Кіріспе

Саид Шейх Саматар (, سعيد الشيخ سمتر ; 1943 24 ақпан 2015) - сомалидің танымал ғалымы және жазушысы.

Алғашқы жылдар

Саид 1943 жылы Эфиопияның Огаден аймағында Фадума мен Шейх Саматардың отбасында дүниеге келген. Ол он төрт адамнан тұратын үлкен отбасынан шыққан, оның ішінде әкесінің екінші әйелі де бар. Саматтар өзінің алғашқы жылдары көшпелі ортада өтті. Ол "көршілі далаларда гүлдеген хош иісті гүлдер, сүт пен ет мол" деген "көпшілік кезеңдері" "құрғақшылық кезінде аштықпен өлім-жітімге ұшыраудың, қастандық пен қырғынға бел буған жау тайпаларының тонаушыларының, мал-мүлкіңізді тартып алудың, ашкөз жыртқыштардың үнемі қатерлі қаупімен" алмасып тұрғанын жазды. 1958 жылы Саидтың 1948 жылдан бері исламдық судья ретінде үкіметке жұмыс істеп жүрген әкесі оны мектепке шақырды. Саматтар кейіннен Қалалафо қаласына көшіп, көшпелі өмірден қалалық өмірге өтті. Ол кезде он алты жастағы Саматтың айналасында сегіз жасар сыныптастары бар еді. Ол өзінің алғашқы білімін Эфиопияның Назарет қаласындағы орта мектепте оқып бітірді.

Ересектілік

1970 жылы Саматр бірнеше американдық кітапханашылармен бірге Сомалидегі Ұлттық оқыту колледжінде жұмыс істей бастады. Сол жерде бір америкалық досы оған АҚШ-тағы бір университетте білім алуды ұсынды. АҚШ-қа стипендиямен келген Саматр Индиана штатының Гошен қаласындағы Гошен колледжінде білім ала бастады. Ол таңертеңгі және кешкі сабақтарға қатысып, күндіз әйеліне қолдау көрсету үшін дәнекерлеуші болып жұмыс істеді. Самат 1973 жылы Гошен колледжінің тарих және әдебиет мамандығын бітірген. Мұнан кейін Солтүстік-Шығыс Африка тарихы бойынша магистр дәрежесін алды және Африка зерттеулерінен диплом алды. 1979 жылы Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Солтүстік-Батыс университетінен Африка тарихы бойынша докторлық дәрежесін алды. Көп ұзамай Кентукки штатының Ричмонд қаласындағы Шығыс Кентукки университетінен жұмыс ұсынысы келді, онда Самат 1979 жылдан 1981 жылға дейін сабақ берді. 1981 жылдың шілдесінде ол Ньюарктағы (Нью-Джерси) Ратгерс университетінде жұмыс істеді. Оның қызы - сыйлық иеленген жазушы София Саматар. 2015 жылдың 24 ақпанында Саид Шейх Саматар Ньюаркта белгісіз аурудан емделіп жатқанда қайтыс болды. Оның артында әйелі Лидия, ұлы Делмар, қызы София және төрт немересі қалды. Әлемдегі сомалилер марқұмның отбасына көңіл айтты.

Мансап

Саматтар бірнеше кітаптың авторы, соның ішінде Сомали туралы сериясы бар. Сонымен қатар, ол көптеген мақалалар, ғылыми еңбектер мен кітаптарға шолулар жазды. Самат 1979 жылдан бері Сомали халықаралық зерттеулер қауымдастығының атқарушы комитетінің мүшесі болды және Африка мүйіз журналының бас редакторы болды. Сонымен қатар ол Макалестер колледжі шығарған Bildhaan: An International Journal of Somali Studies халықаралық кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол The Somali Experience жобасының консультанты және Африка зерттеулер қауымдастығының мүшесі болды. Ол "Америка дауысының" сомалиялық бағдарламаларын қадағалады. 1995 жылы Саматтар Исмаил Али Исмаилмен бірге Эритреяның Асмара қаласында Эритрея Конституциясын жазу үшін халықаралық симпозиумға қатысты. Саматтар бұқаралық ақпарат құралдарында жиі кездесетін. 1992 жылы Әлеуметтік ғылымдар ғылыми-зерттеу кеңесінің "Африкада гуманитарлық пәндерді оқыту және зерттеу" жобасын қайта бағалау тобының бір бөлігі ретінде ол америкалық журналист Тед Коппелмен бірге ABC жаңалық бағдарламасының Nightline кеңесшісі және аудармашысы ретінде Сомалиге барды. 1983 жылдан бастап Саматар BBC-нің Солтүстік-Шығыс Африкаға қатысты сұхбаттары бойынша пайда болды және NBC, ABC, CBS, CNN International телеарналарында Сомали туралы талқылады, сондай-ақ PBS-тің The NewsHour with Jim Lehrer және Canadian Broadcasting Corporation радио және теледидар жаңалық бағдарламаларында. Саматарға Time, Newsweek, U.S. News & World Report, The New York Times және The Washington Post газеттерінде сілтеме жасалды.