Кіріспе

Агуацератопс (агуя деген сөз "Агуядан келген мүйізді бет") - батыс Техастың соңғы кредалық (кампан) кезеңіндегі мүйізді динозаврлар туысы. Бұл - хазмозавр (ұзын қайырмалы) кератопсия. Екі түрі белгілі, Agujaceratops mariscalensis және A. mavericus.

Ашық жерлер мен түрлер

1938 жылы үш динозавр сүйектері қазылып алынды, ал Уильям Стрейн Биг-Бенд ұлттық паркінен (Техас штаты) кератопсиялық материал жинады. Бұл материалды Леман 1989 жылы зерттеді және Chasmosaurus mariscalensis деп атады. Ол тек UTEP P.37.7.086 голотипі бойынша белгілі, оның ішінара ересек бас сүйегі бар, оның ішінде ми қабығы, сол жақ сопароорбитальді мүйіз өзегі, сол жақ жақ жақ сүйегі және оң жақ тіс тістері бар. Қосымша материал голотиппен байланысты болды, бірақ оның бөлігі болып саналмайды. Агуацератопстың барлық үлгілері Агуа формациясының 77 миллион жыл бұрын пайда болған Жоғарғы шала мүшесінің төменгі бөлігінен жиналды, ол Брюстер округіне қарасты Биг Бенд ұлттық паркі. Қосымша материал Батыс Техастың басқа жерлерінен табылды, соның ішінде Rattlesnake Mountain TMM 43098 1 деп белгіленген толықтай бас сүйегі. Алғашында 1989 жылы Леман Chasmosaurus mariscalensis деп сипаттаған, кейіннен жүргізілген талдаулар нәтижесінде таксон өзінің жеке туысына енді. Агуацератопсты Спенсер Г. Лукас, Роберт М. Салливан және Адриан Хант 2006 жылы атады, ал типтік түрі - Agujaceratops mariscalensis . Кейін Леман және оның әріптестері Агуацератопстың материалдарын қайта қарап, едәуір өзгерістерді тапты. Олар "Қыңғыраулы жылан" тау бас сүйегін жаңа түр ретінде сипаттады, Agujaceratops mavericus.

Сипаттама

Агуацератопс - ұзындығы мен дене массасына жететін, салыстырмалы түрде үлкен мүйізді динозавр. Ол басқа chasmosaurins сияқты Pentaceratops қысқа мұрын мүйіз, ұзын маңдай мүйіздері және ұзын фриллмен кішкентай мүйіздермен айналдырылған. Фриллдің артқы жағында, Пентацератопс пен Хазмозаврдағыдай, қатты ойыс бар, оған жүрек пішіні беріледі, үш немесе төрт жұп шпильді мүйіз тәрізді мүйіз. Қаңқаның шеттерінде көптеген төмен, тұйық бұршақтар бар, бұл оған қатты шашақпен көрінеді. Маңдай мүйіздері жоғары және сыртқа бағытталған, және бүйірінен қарағанда артқа қарай қисық. Екі түрі белгілі, Agujaceratops mariscalensis және A. mavericus. A. mariscalensis бұрыштарының мүйіздері мен қысқа қаптамасы бар.

Экология

Басқа кератопсидтер сияқты Агуацератопс төрт аяқты өсімдік жейтін жануар болған. Әдемі өрнектер мен мүйіздер күрделі әлеуметтік өмірді білдіреді, мүмкін, аймақ немесе жұптасу үшін түрдің басқа мүшелерімен көріністер мен шайқастарды қамтиды. Бір карьерде бірнеше адам кездеседі. Бұл құрғақшылық немесе су тасқыны салдарынан жиналған жануарларды немесе мүмкін отарларды білдіре ме, белгісіз. Бірнеше центрозаврлы кератопсидтерді бір жерде табуға жатса да, үлкен сүйектер Centrosaurus және Pachyrhinosaurus үшін белгілі, мысалы, chasmosaurines үшін сүйектер сирек кездеседі. Сол кезде Агуя формациясы Батыс ішкі теңіз жолының батыс шетімен бірге орналасқан. Агуацератопстың тіршілік ету ортасы (кем дегенде, қазба материал табылған жерде) шөгінділердің табиғатына байланысты батпақ болуы мүмкін. Агуацератопс пен қауырсынды динозавр Лепторхинхос гаддиси және кішкентай пахицефалозавр Тексацефале қатар өмір сүрген. Жыртқыш жануарларға тираннозаврлар мен алып крокодилдер де кіретін.