Кіріспе

Өліп кеткен бауырымен жорғалаушылар туысы Metriorhynchidae - Еуропа, Солтүстік Америка және Оңтүстік Американың Орта юрадан бастап Ерте креда дәуіріне дейінгі (Байоцианнан бастап ерте Аптианға дейін) мамандандырылған, судағы метриорхинхоидты крокодилоидтардың жойылған туысы. Metriorhynchidae атауын 1843 жылы австриялық зоолог Леопольд Фитцингер енгізді. Топта екі кіші тұқым бар, олар: Metriorhynchinae және Geosaurinae. Олар барлық археосаурустар арасында теңізге ең жақсы бейімделген.

Сипаттама

Метриорхинхидтер - судағы крокодиллифтер. Олардың алдыңғы аяқтары кішкентай және қайықтауға ұқсас болды, ал тірі крокодильдерден айырмашылығы, олар остеодермаларын ("қоршау қалқандары") жоғалтты. Олардың дене пішіні гидродинамикалық (қойылу тиімділігін) арттырды, өйткені олардың құйрығы құйрыққа ұқсас. Иктиозаврлар мен плезиозаврлар сияқты метриорхинхидтер тегіс, қабыршақсыз теріге ие болды. Метриорхинхидтер теңіз әлеміне толық бейімделген, өмір сүру салты бойынша пелагикалық болған археозаврлардың жалғыз тобы болды. Құйрық жапырақтары, аяқ-қолдың бұлшық еттері мен басқа су жануарларымен салыстырмалы түрде гистологиялық жағынан салыстырмалы ұзын сүйектері бар, олар жер бетіндегі қозғалыс қабілеті жоқ екені анық; ерекше биік жамбастың ашылуымен, сонымен қатар басқа су жануарларында, соның ішінде тірі кеихозаврда да байқалады, бұл таңбалар метриорхинхидтердің тірі туғанын көрсетеді. Бавариядағы соңғы юра дәуіріндегі платенкальк кезеңінен табылған жүкті Дакозавр әйелінің окаменелісі жаңа туған нәрестедің толығымен скелеті сақталған. Оның алдыңғы аяқтары ересектердегіге ұқсас, құрлықта жүру үшін жарамсыз, метриорхинхидтерде тірі тууды одан әрі қолдап отыр. Соңғы зерттеулер олардың пелагикалық өмір салтына сәтті бейімделуіне қарамастан, базальды метриорхинхидтер су tetrapods арасында сыртқы мұрынның аз немесе ешқандай posterodorsal кері тартылуынан (мезозаврлар, фитозаврлар, талатозаврлар, сауросфаргидтер, ихтиозаврлар, сауроптиригиандар, плеврозаврлар немесе мозазавроидтар, сондай-ақ сүтқоректілер киттер немесе сиреньдер сияқты басқа рептилиялық топтардан айырмашылығы) тұрақты жүзушілер болып дамуы үшін ерекше қолайсыздыққа ұшырағанын көрсетеді. Отбасы кең географиялық таралған, материалдары Аргентина, Чили, Куба, Англия, Франция, Германия, Италия, Мексика, Польша, Ресей, Швейцария және Чехияда кездеседі.

Жіктеу

2000 жылдары жарияланған филогенетикалық талдаулар көптеген дәстүрлі метриорхинхидтер туыстары табиғи топтарды құрды деген ойға күмән келтіреді (яғни, ортақ ата-бабалардың барлық ұрпақтарын қамтиды). Геозавр мен Телеидозаврдың дәстүрлі түрлері де қолдауға ие емес, ал осы тұқымдардың түрлері қайта жіктелуді күтуде. Metriorhynchidae - түйінге негізделген таксон, 2009 жылы Metriorhynchus geoffroyii және Geosaurus giganteus-тен тұратын ең аз қамтылған клад ретінде анықталды.

Тұқымдар тізімі

Metriorhynchidae тұқымдасының типтік туысы - орта және соңғы юра дәуіріндегі Metriorhynchus. Бұл отбасында Неустозавр және Эналиосух тұқымдастары nomen dubium ("күмәнді атау") болып саналады. Капеллиниосукус туысы бұрын Дакозаврға ұқсас метриорхинхид деп саналған. Алайда, кейіннен оның мозазавр екені анықталды. Тұқым Статус Автор Жасы Орналасу Синонимдер Суреттер Аггиозавр Амбайрак, 1913 жыл, Оксфорд Франция. Кейде оны nomen dubium деп қарастырады. Cricosaurus Valid Wagner, 1858 орта Оксфордтан жоғары Валангианға дейінАргентина, Чили, Куба, Англия, Франция, Германия, Мексика, Ресей және Швейцария. Дакозавр Валид фон Квенштедт, 1856 жоғарғы Киммериджден төменгі Берриазияға дейінАргентина, Англия, Франция, Германия, Мексика, Польша, Швейцария және мүмкін Ресей. Дакозавр (lapsus calami) Эналиозух Номен Дубиум Кокен, 1883 ВалангинияГермания. Геозавр Валид Кувье, 1824 жоғарғы Киммериджден жоғарғы Валангинияға дейінФранция, Германия, Италия және Швейцария. Brachytaenius Halilimnosaurus Gracilineustes Valid Young және басқалар, 2010 орта Калловийден төменгі Киммериджияға дейінАнглия мен Франция. Maledictosuchus Valid Parrilla Bel et al., 2013 орта Калловийден Киммериджиянға дейінИспания мен Мексика. Метриорхинх Валид фон Мейер, 1832 төменгі Киммеридж. Франция. Метиорихус (лапсус калами) Нептундрако Валид Андраде және басқалар, 2010 Киммеридж тілінен Титон тіліне дейінАнглия. Тираннонеуст Валид Янг және басқалар, 2013 CallovianEngland.