Кіріспе
Лиутпранд, сондай-ақ Лиудпранд, Лиупранд, Лиутио, Лиуциус, Лиузо және Лиуциос (шамамен 920 – 972) – Италияның солтүстігінде туған тарихшы, дипломат және Кремона епискобы, еңбектері 10 ғасырдағы Византия сарайының саясаты туралы маңызды мәліметтер береді.
Liutprand, also Liudprand, Liuprand, Lioutio, Liucius, Liuzo, and Lioutsios (c. 920 – 972), was a historian, diplomat, and Bishop of Cremona born in northern Italy, whose works are an important source for the politics of the 10th century Byzantine court.
Ерте өмір және мансап
Лиутпранд шамамен 920 жылы Павия қаласындағы атақты, ломбардтық текті отбасында дүниеге келді. 931 жылы ол Италия королі ретінде Павияда сарай ұстаған және Римнің танымал әрі күшті Марозиясына үйленген Арль графы Гугоның жеке қызметшісі (паж) болып қызмет етті. Лиутпранд сарайда тәрбиеленіп, Павия соборында диакн болды. 947 жылы Гуго қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы және бірге билеушісі Лотар Италия королі тағына отырды, ал Лиутпранд Италияның нақты билеушісі, Иврея графы Беренгар II-нің құпия хатшысы болды, содан кейін ол оның канцлері атанды.
Константинополға жіберілген
949 жылы Беренгар II оны Константин VII Порфирогениттің византиялық сарайына жас дипломат ретінде жақсы қарым-қатынас орнату миссиясына жіберді, олар дос болып кетті. Лиутпранд грек тілін үйрену үшін барды және Константин VII-нің «De Administrando Imperio» еңбегінің 26-тарауына материал ұсынған болуы мүмкін. Лиутпранд кейінірек жазған «Антаподозис» (950 жылдары) атты еңбегінде ол жерде болған қонақжайлылықты, оның ішінде евнухтардың иығында аудиенция залына кіргізілуін және Константиннің Лиутпрандтан қосымша төрт евнухты сыйлық ретінде алғанына қуанғанын еске алды.
Кремонаның епискобы
Қайтып келгеннен кейін ол Беренгармен келіспей кетті, соның салдарынан Лиутпранд өзінің «Антаподозис» («құн төлеу») еңбегінде оған жауап берді және Беренгардың қарсыласы, император Отто I-ге қосылды, ол 950 жылы Лотар қайтыс болғаннан кейін Италия королі атанды. 961 жылы Отто I-мен бірге Италияға оралды және келесі жылы Кремона епископы болып тағайындалды. Оттоның сарайында ол Кордоба елшісі Рецемундпен танысты, ол оны өмірбаянын жазуға көндірді (кейінірек Антаподозис, ол Рецемундқа арналған). Лиутпранд жиі маңызды дипломатиялық міндеттерге тартылды, және 963 жылы папа мен император арасындағы Беренгардың ұлы Адельбертке адалдық көрсету туралы даудың басында Папа Иоанн XII-ге жіберілді. Лиутпранд 963 жылы Рим Синодында (963) қатысты, ол Иоанн XII-ні қызметтен шеттетуге қатысты және осы оқиғалардың толық және байланысты баяндамасын жазды.
Ағылшын тіліндегі шығармалары
Ф. А. Райт, аудармашы, Лиудпранд Кремонаның шығармалары. Лондон және Нью-Йорк, 1930 жыл. Дж. Дж. Норвич, редактор, Кремоналық Лиутпранд, Константинопольдегі елшілік және басқа жазбалары. Everyman Library, Лондон: Dent, 1993 (1930 жылғы Райт аудармасының қайта басылымы, жаңа кіріспемен). Брайан Скотт, редактор және аудармашы, Кремоналық Лиудпранд, Константинопольдегі елшілік туралы хабарлама. Бристоль классикалық баспасы, 1993. Кремоналық Лиудпрандтың толық шығармалары, Паоло Скватрити, ред. және ауд. Вашингтон, округ Колумбия: Американың католиктік университеті баспасы, 2007.