Кіріспе
Мурсия диалектісі (эндоним: murciano) - испан тілінің арал аралық нұсқасы, негізінен Мурсия автономды қоғамдастығында және оған іргелес Вега Баха-дель-Сегура және Альто-Виналопо комаркаларында, Аликанте провинциясында (Валенсия), Альмасансаның Альбасетедегі (Кастилия-Ла-Манча) дәлізі. Бұрынғы Мурсия Корольдігінің құрамына кіретін кейбір аймақтарды, мысалы оңтүстік-шығыс Альбасете (қазіргі Кастилия-Ла-Манчаның бөлігі) және Хаен мен Альмерияның (қазіргі Андалусияның бөлігі) бөліктерін қамтуы мүмкін. Мурция тілінің тілдік түрлері Шығыс Андалусия және Манчего түбегіндегі испан тілдерімен диалекттік континуум құрастырады. Мурция тілін кейбір ана тілдері мен мурциялықтардың оны lengua murciana деп атаған өкілдері испан тілінің бөлек тілі деп санайды. Паночо термині Мурсия тілін белгілеу үшін де қолданылады, бірақ көбінесе ол ес комаркасында сөйленген сортқа қатысты.
Murcian (endonym: murciano) is a variant of Peninsular Spanish, spoken mainly in the autonomous community of Murcia and the adjacent comarcas of Vega Baja del Segura and Alto Vinalopó in the province of Alicante (Valencia), the corridor of Almansa in Albacete (Castile La Mancha). In a greater extent, it may also include some areas that were part of the former Kingdom of Murcia, such as southeastern Albacete (now part of Castile La Mancha) and parts of Jaén and Almería (now part of Andalusia). The linguistic varieties of Murcian form a dialect continuum with Eastern Andalusian and Manchego Peninsular Spanish. Murcian is considered a separate language of Spanish by some of its native speakers and by proponents Murcianism, who call it llengua murciana. The term panocho is also used to designate the Murcian language, however it mostly refers to the variety spoken in the comarca of the es.
Тарих
Мурсия тілінің пайда болуы бірнеше тілдік түрлердің араласқаннан кейін болды. Мурсия патшалығы Арагон мен Кастилияның Тажымен басып алынғаннан кейін 13-14 ғасырларда негізінен солтүстік-шығыс қоныстанушылармен қоныстанды. Тілдік түрлері негізінен Тудмир романсы (Андалусия романсының бір түрі), араб, арагон, ескі кастиль және окситано каталан тілдері болды. Қазіргі уақытта Мурция тіліне француз және Кало тілдері де әсер етті.
Қосындылар
Мурсиялық акценттің ең көрнекті ерекшеліктері - буындардың соңғы ырғақтарының қатты азаюы, сондай-ақ адо / ада, идо / ида жұрнақтарының жиі жоғалуы. Сөздің соңғы күйінде мұрыннан басқа дауыссыздарға рұқсат етілмейді. Испан тілінде әдеттегідей, үтірдің соңғы мұрындықтары бейтараптандырылады және келесі ырғақтың артикуляция орнына ұқсайды. Мурсия тілінде, басқа көптеген түрлерде сияқты, соңғы мұрын сөзі, әдетте, дауыссыз дауыссыз болған кезде, велар ретінде жүзеге асырылады. Сөйлемдегі сұйық емес, мұрындық емес поствокальды ырғақтар келесі ырғақтың орнын да, сөйлеу тәсілін де бірдейлендіріп, екілік пайда болады. Мысалы, тарихи , және барлығы бірге , както 'cactus', касто 'caste' және капто 'I understand' гомофоны ретінде тарихи де осы нейтрализацияға қосылады, секста 'алтыншы' (f.) гомофоны секта 'секта' ретінде басқа тарихи поствокальдық топтамаларға әсер етеді. Бұл ым дыбысының ұзындығы бойынша ерекшеленетін ең аз жұптарды тудырады, мысалы cisne 'swan' мен cine 'cinema'. Бұл процесс сөз шекарасынан да өтеді, мысалы, "балалар" деген сөз. Сызық соңғысы келесіге теңелуі мүмкін немесе , ал сызық соңғысы келесіге теңелуі мүмкін және кез-келген басқа ырғақ алдында соққыға айналуы мүмкін. Әдетте, ол толығымен еленіп кетеді немесе геминаттың бір бөлігін құрайды, бірақ Андалусиямен шектесетін аймақтарда ол дебукализациялануы мүмкін, ол а деп айтылады. Пара сөзі испан тілінің барлық түрлерінде жиі pa' деп айтылса да, Мурсия испан тілінде бұл әлдеқайда кең таралған, жоғары таптар арасында және басқа аймақтарға қарағанда ресми жағдайларда жиі кездеседі. Ескі жұмысшы сыныптың ауылдық сөйлеуінде сөздің бастапқы ырғақтары (әсіресе дыбыспен айтылатын плазивтер мен ), los vasos "саяқтар" сияқты, сөздің соңғы үтірлері пайда болады. осы аллофоннан кейін жалғасады. Сеттің ауыстырылуы Мурсияның ауылдық жерлерінің ерекшелігі ретінде қабылданады және жергілікті тұрғындар оны мақұлдамайды.
While the word para is frequently realized as pa' in all Spanish varieties, in Murcian Spanish this is much more widespread, being more common among the upper classes and in more formal situations than in other zones. In older working class rural speech, syllable final surfaces as before word initial consonants (particularly the voiced plosives and ), as in los vasos 'the glasses'. are lenited after this allophone. The replacement of with is perceived as a very marked feature of rural Murcian, and it is disapproved of by the local population.
Фонетикалық дамуы
Дәстүрлі Мурсия тіліне тән лингвистикалық құбылыстар бар, олардың көпшілігі басқа лингвистикалық сұрыптарда (арагон, мосараб, каталан, андалусия және т.б.) әдеттегідей. ): бастапқы сөз , тілінде сияқты , кастиль тіліндегі стандартты lengua, "тіл, тіл" дегенге сәйкес келеді. Кейбір аймақтарда, және нейтралданады , yeísmo-ның әдеттегі әдеттегісіне қарама-қарсы. Бұл "ультралейизм" деп аталады. Ескі сөзге арналды, нәтижесінде "минчар" сияқты сөздер пайда болды, бұл каталон тіліндегі " menjar " деген сөзге ұқсас. Стандартты испан тілінде айтылған немесе айтылатын дауыссыз дауыстылар арасындағы дауыстылардың жиі сақталуы: cocote (испан тіліндеcogote), cocotazo, cancro (испан тіліндеcangrejo), parata (parada), sermonata (sermonada), atoba (adobe), acachar, alcayata, engangrenar, cangrena, pescatero, pinato (pino joven), gayato (cayado), falluto (huero), capolar, Caputa (Муладағы орын), caparra (garrapata), capítulo (cabildo), súpito (súbito), molata, La Mulata, escorrata, pescatero, Ficariayata (Бланкадағы орын), po (Lorca), volandero және т.б. Дауыссыз ырғақтардың жиі айтылуы: gambusino (campesino), morga (morca), alhábega (albahaca), chiguito (chiquito), regüestar (recostar), bambulla (lat. ампула) және т. б. Латын тобының жиі сақталуы: клар, "ллар" және "пл" (плантаж, El Plan). Латын fl тобының жиі сақталуы: flama (llama, calor), flamante (llameante), flamar, suflama/soflama, inflar, infleta, botinflar, botinflao және т.б. Латынның түпнұсқа түрінде жиі сақталуы (fenazar, fenás, vafada, fito a fito, manifacero, ferrija, Ficaria, figue және т.б.) немесе аспирированный (бұл әрқашан huerte, huerza, huente, humar, humo, conhundir және т.б. сияқты бұрын аспирированный. ; ол Hormar, hondo, hongo, hopo және т.б. сияқты кейбір жағдайларда сақталады. Бұған дейін Халдар, Хамбре және т.б. Нс дауыстылар аралық ырғақ тобының болуы: анса, нанаса, панса, пансир, пансио, суспенсар, ансин, ансина және т.б. Дауыссыз және дыбыссыз дыбыстар арасындағы ырғақты ауыспалылық: Ла Рапита немесе Ла Рапика, тавакоте (cavacote), тапена (капарис), фриоленко, кантамуса, a tatas (a catas < a gatas), чито (чико, Cieza) және т.б. b-ден m-ге ауысу: мандурия, Менжу (Абенхуд, араб тілінен Ибн Худ), менено, comenencia, моñiga, камота (кабота) және т.б.
Word initial has been palatalized to , as in llengua, corresponding to standard Castilian lengua, 'language, tongue'. In some areas, and are neutralized to , as opposed to the more usual typical of yeísmo. This has been called ultralleísmo. An older has been devoiced to , resulting in words like minchar 'to eat', cognate to Catalan menjar. The frequent preservation of voiceless intervocalic consonants or other voiceless consonants that used to be voiced or are voiced in standard Spanish: cocote (cogote in Spanish), cocotazo, cancro (cangrejo in Spanish), parata (parada), sermonata (sermonada), atoba (adobe), acachar, alcayata, engangrenar, cangrena, pescatero, pinato (pino joven), gayato (cayado), falluto (huero), capolar, Caputa (a place in Mula), caparra (garrapata), capítulo (cabildo), súpito (súbito), molata, La Mulata, escorrata, pescatero, Ficaria (a place in Blanca), poyata (Lorca), volandero, etc. The frequent voicing of voiceless consonants: gambusino (campesino), morga (morca), alhábega (albahaca), chiguito (chiquito), regüestar (recostar), bambulla (lat. ampulla), etc. The frequent preservation of Latin group cl: clamar, 'llamar' and also "pl" (plantaje, El Plan). The frequent preservation of Latin group fl: flama (llama, calor), flamante (llameante), flamar, suflama/soflama, inflar, infleta, botinflar, botinflao, etc. The frequent maintenance of Latin in its original form (fenazar, fenás, vafada, fito a fito, manifacero, ferrija, Ficaria, figue, etc.) or aspirated (it is always aspirated before like in huerte, huerza, huente, humar, humo, conhundir, etc. ; it is maintained in certain cases before like in hormar, hondo, hongo, hopo, etc. and before in haldar, hambre, etc. The presence of the intervocalic consonant cluster ns: ansa, nansa, pansa, pansir, pansío, suspensar, ansín, ansina, etc. A consonantal alternation between voiceless and : La Rápita or La Rápica, tavacote (cavacote), tápena (caparis), friolenco, cantamusa, a tatas (a catas < a gatas), chito (chico, in Cieza), etc. Change from b to m: mandurria, Menjú (Abenhud, from Arabic Ibn Hud), meneno, comenencia, moñiga, camota (cabota), etc.
Басқа сипаттамалар
Кішірек жалғауы - icho, бұл ico-ға байланысты.