Кіріспе

Андалусияны (оңтүстік Испанияда) ұлт ретінде қарастыратын идеология Андалусиялық ұлтшылдық - андалусиялықтардың ұлт екендігін және андалусиялықтардың мәдени бірлігін насихаттайтын ұлтшылдық. Бұрын ол негізінен Андалусия партиясымен ұсынылған деп саналған. Алайда, партия 2015 жылы тарады; Андалусиялық ұлтшылдықпен сәйкестендіретін кіші саяси ұйымдар да бар. Парламент өкілдігі жоқ кейбір саяси күштер, мысалы, Насион Андалуса және Ассамблея Nacional de Andalucía тәуелсіздікті жақтап жатыр. Сондай-ақ, андалусиялық испан тілінің диалектісі емес, өз алдына тіл екендігі туралы идеяны қорғайтын қозғалыс бар.

Қысқаша тарихы

Андалусиялық ұлтшылдықтың алғысы - 19-ғасырда өте белсенді болған шаруа анархизмі. Испанияның Изабелла II билігі кезінде Андалусия анархистік көтерілістің ошағы болды. Кейіннен бұл анархистік ядролар жергілікті халық пен Мадрид арасындағы қақтығыстардың басты кейіпкерлері болды. 1873 жылы Бірінші испан республикасы жарияланғанда Андалусияда әртүрлі ұлтшыл ағымдар пайда бола бастады. 1883 жылы Антекерада жиналған жиналыс конституцияны дайындады, онда Андалусия федеративтік мемлекет ішіндегі автономиялы республика ретінде (República Andaluza o Estado libre o autónomo de Andalucía, испан тілінде) сипатталды. Бұл конституция Конституция Федеральді Антекера деп аталады. Блас Инфанте, социалистік идеалист 1918 жылы Рондада жиналыс ұйымдастырды. Бұл жиналыс Антекера Конституциясына негізделген жарғыны қабылдады және қазіргі туы мен эмблемасын "ұлттық рәміздер" ретінде қабылдады. Екінші испан республикасы кезінде Андалусизмді Инфанте бастаған федералистік саяси партия - Либералдық хунта (Junta Liberalista) білдірді. Андалусиялық ұлтшылдықтың жетекші тұлғасы ретінде Инфанте қозғалысқа ерекше аграрлық социалистік сипат берді, өйткені ол Андалусиядағы жер иелерінің күшін бұзуға тырысты. Кейбір ғалымдар оны сепаратист деп санаса да, Инфанте өз ұсыныстарын Испанияның федеративтік немесе конфедеративтік құрамында кең ауқымды автономиялы Андалусия құрумен шектеді. Алайда Инфанте андалусиялықтарды этникалық христиандар деп анықтады және андалусиялық тамырды исламдық, христиандық тұрғындарға жалғастырды. Солшыл белсенді, социалист және республикашыл болған Блас Инфанте 1936 жылы тамызда, испандық азамат соғысының басында испан ұлтшылдары өлтірді. Андалусиялық ұлтшылдық 1971 жылы Испанияда Франкизмнің соңғы кезеңінде Alianza Socialista de Andalucía немесе ASA (Андалусияның Социалистік Альянсы) құрылған кезде қайта жанданды. Андалусиялық ұлтшылдық Андалусияның батыс бөлігінен, әсіресе Кадис пен Севилья сияқты провинциялық астаналардан шектеулі, бірақ елеулі қолдау тапты. Соңғы жылдары андалусиялық диалект испан тілінің бір бөлігі емес, өз алдына дербес тіл екендігіне қатысты пікірлер айтылып келеді.

Автономияға жол

Диктатор Франсиско Франконың өлімінен кейін 1978 жылғы Испанияның жаңа Конституциясы 2-бапта "облыстар мен ұлттардың" өзін-өзі басқару құқығын бекітті. Бұл Андалусияда автономияға деген құқықты талап еткен халық наразылығынан кейін болды. 1977 жылы 4 желтоқсанда, конституция әлі әзірленіп жатқан кезде, көпшілік андалусиялық қалалар мен қалаларда бір жарым миллионнан астам адам көшеде демонстрация жасады. Бұл науқан аяқталған конституциялық мәтінге автономияға қатысты екі бапты енгізуге әкеледі: 143-бап, бұл Испанияның барлық аймақтарына автономиялы қауымдастықтарға айнуға мүмкіндік береді, ал өкілеттіктері аз; және 151-бап, бұл автономиялы қауымдастықтардың рөлдерін жоғары дәрежеде автономиямен белгілейді. 151-бап 1931 жылғы испан Конституциясында көрсетілгендей, Екінші испан республикасы кезінде бұрын автономияға ие болған тарихи ұлттарға автоматты түрде қолданылды. Дегенмен, бұл бап басқа өңірлер мен ұлт өкілдеріне референдумда мақұлданса, сол деңгейдегі автономияға қол жеткізу мүмкіндігін ұсынды. Блас Инфанте Андлусия үшін автономияның жеке жарғысын жазды және 1936 жылдың маусымында парламентте мақұлданған, 1936 жылдың қыркүйегінде референдумда дауыс беруге ұсынылған. Алайда шілдеде Азамат соғысының басталуы және сол жылдың тамызында Франконың көтерілісшілері Инфантені өлтірумен Андалусияның автономиялық жобасы аяқталды. Осыған қарамастан, Андалусия 1978 жылғы конституцияда "тарихи ұлты" ретінде ешқашан танылмаған. Бұл жағдай сол кезде үлкен ашу туғызды және Испания конституциясының 151-бабында тарихи ұлтқа ұсынылған "Vía rápida" (тезі жол) бойынша автономияны іздейтін аймақты жетелейтін халықтық науқанның тұтқынын атуды қамтамасыз етті. "Тез жол" аймақтағы барлық сайлаушылардың абсолютті көпшілігімен және әрбір құрамдас провинцияда бекітілген референдумды талап етті. 1980 жылы 28 ақпанда өткен референдумда ұсынылған аймақта және Альмериядан басқа барлық провинцияларда "сайлаушылардың" абсолюттік көпшілігіне қол жеткізді. Осыған байланысты Андалусия Испания конституциясында ұсынылған "тезі жол" бойынша автономиялық мәртебеге ие бола алмады. Осы жағдайға жауап ретінде, сайлаушылардың көпшілігі облысқа автономия беруді қалаған, бірақ таңдалған автономия процесінің нақты талаптарын орындамаған, Испанияның депутаттар конгрессі "13/1980" заңын қабылдады, бұл провинция сайлаушылардың абсолютті көпшілігінің мақұлдауына алмастырып, Альмерия провинциясының депутаттары мен сенаторларының мақұлдауына жол берді. Жаңа автономиялық статутты 1981 жылы Испания парламенті 151-баптың талаптарына сәйкес мақұлдады. Андалусияның автономиялық статутын реформалау туралы ұсынысты Андалусия парламенті 2006 жылдың мамырында аяқтады. Іспан парламенті талқылап, кейіннен мақұлдағаннан кейін, статуттың бастапқы мәтіні Андалусияны "Националитет" (Тарихи ұлт) деп анықтау үшін өзгертілді. Бұл жағдай Андалусиялық партия мен басқа да саяси күштердің Каталонияның 2006 жылғы автономиялық статутында қабылданған қадамдарды орындамағаны үшін қатты сынға ұшырады, онда бұл аумақ өзін-өзі Ұлт ретінде анықтады. Түзетілген мәтінді Испания Сенаты мен Испания Депутаттар Конгресі мақұлдады және 2007 жылғы 18 ақпанда референдумда дауыс берілді.