Кіріспе

"жерді сүю" - Гавайи жерлестерінің негізгі идеясы Алоха Аина, сөзбе-сөз "жерді сүю" дегенді білдіреді, Гавайи жерлестерінің негізгі идеясы, космологиясы мен мәдениеті. Алоха-эана өмірдің көптеген салаларына әсер ететін көзқараспен келеді. Оның экологиялық және мәдени бағыттары барлық тірі заттармен байланыста болу сезіміне негізделген. Барлық заттар арасындағы өзара қарым-қатынас көптеген деңгейде: рухани, әлеуметтік және ғылыми. Алоха аина сонымен қатар Гавай патриотизмін, жерді және оның халқын сүюді білдіреді. Бұл - жеке тұлға үшін маңызы бар жерлер мен қауымдар арасындағы терең қарым-қатынас. Бұл - Гавайи халқының әл-ауқатын жақсартуға ұмтылуды және Гавайидің "ka lāhui Hawaiʻi" және "ka pae ʻāina o Hawaiʻi" деген атауларына өмір бойы адалдық танытуды ынталандыратын тәжірибелерге қатысуды қамтитын этика. Хавайлық зерттеулер жөніндегі Камакакуокалани орталығының профессоры Джон Озорионың айтуынша: Алоха āina - бұл тек жермен ғана емес, табиғатпен қарым-қатынас, әсіресе жердің, теңіздің, өзендердің және судың тіршілікті қолдап тұратын бөлігі. Āi - бұл тамақтану деген сөз, ал āina дегенде біз тек қана адамдарды емес, барлық нәрсені тамақтандыруды айтып отырмыз, ал бәрі āina-ға тікелей байланысты және өзара байланысты.

Тарих

Дәстүр бойынша бұл ұғым мифтік дәуірге барып такалады және жер мен адамдар арасындағы байланысты баса көрсететін Кумулипо сияқты жаратылыс жырларында кеңінен сипатталған. Күнделікті өмірде ол жерге деген терең құштарлықты бейнелейді, бұл әндерде, хулаларда, әңгімелерде және көптеген мерекелік және кейде сезімтал элементтері бар ауыл шаруашылығы сияқты өмір салты тәжірибелерінде жиі көрінеді. Саяси термин ретінде ол ХІХ ғасырдың аяғында ХІХ ғасырдың соңғы онжылдығында Гавайидің қосылуынан кейін 1900 жылы Гавайидің өзін-өзі басқару партиясына айналған Алоха Аина партиясы арқылы кеңінен қолданыла бастады. Сол кезден бастап, Гавайялық ұлтшылдықтың кейбір белгілері терминмен байланысты. Алайда көптеген практик Алоха Аинаның өзі саяси термин емес, "бір адамды іс-әрекетке итермелейтін" рухани және мәдени түсініктің қағидасы деп санайды (Джордж Хелм, 1977). Бұл әрекеттер саяси болуы мүмкін, немесе дұға, өмір салтын таңдау, жер мен теңізге деген сүйіспеншілік пен құрметпен байланысты болуы мүмкін.

Гавайлық қайта өрлеу

1970 жылдардағы "Гавайлық қайта өрлеу" кезінде бұл термин қайтадан кеңінен қолданыла бастады және оған негізделген әлеуметтік қозғалыс пайда болды. Бұл қозғалыстың басты мақсаты - жер таласы. Бұл қозғалыста экологиялық принциптер, ежелгі тәжірибелер, тарихи мүдделер, әскериліктен арылу/бейбітшілік тұжырымдамалары және Гавайи егемендігі туралы талаптар біріктірілді. Бұл қозғалыстың шыңы 1976-1977 жылдары Кахулаве аралын ПКО (Protect Kahoolawe Ohana) тобының басып алуымен келді. Кахулаве екінші дүниежүзілік соғыстан бері әскерилердің оқу-жаттығу алаңы ретінде пайдаланылып келді және сол кезде АҚШ әскери-теңіз флотының белсенді бомбалау полигоны болды. ПКО "лимахананың (жұмыс істейтін қолдың) бес саусағын бейнелейтін бес қонуды аяқтауды" жоспарлады. Кавайпуна Преджин және Джордж Хелм бастаған активистер, купуналар (ақсақалдар) және мәдени тәжірибелер тобы Гавайидің Молокайдан шыққан мақталған әншісі, музыканты және спикері аралға қайықпен жетті, бірақ кейін қамауға алынды. Олар қайта оралды, ал топтың екеуі, Уолтер Ритт пен Ричард Сойер, қалғандары қайтадан шығарылған кезде сусыз аралда қалды. Көптеген адамдар үшін топтың көшбасшысы және батыры болған Хелм, Кахулавеге қайта оралу үшін Кимо Митчеллмен бірге серфинг тақтасымен Мауиден 7 миль қашықтықты жаяу жүрді. Екеуі жоғалып кетті, ал Хелмнің денесі табылмады. Кейіннен әскери-теңіз флоты Кахоолаведі пайдалануды тоқтатты және аралдан жарылмаған заттарды алып тастау үшін әлі де аяқталмаған бағдарламаны қаржыландырды.

Қазіргі заманғы қозғалысы

Алоха Аина қозғалысы кейінірек кало немесе Гавайи таросын өсіруге назар аударды. Кало - бұл дәстүрлі Гавай мәдениетіндегі қасиетті өсімдік, ол алғашқы адамдардың ағасы деп саналады және ол poi жасалатын өсімдік. Калоға судың мол болуы қажет және ол ластаушыларға өте сезімтал (осыдан, урбанизация); сондықтан да, дамуға қарсы және су құқығы үшін күрес салтқа сай кало мәдениетінің барлық жерде кездесетін элементтері болып табылады. Кало мәдениеті тікелей денсаулық мәселелеріне қатысты; зерттеулер жүрек аурулары, қант диабеті, көптеген қатерлі ісіктер және басқа да алдын алу мүмкін, диетамен байланысты аурулардың көпшілігін көрсетті. Алоха Аинаның мақсаттары - жердің денсаулығы мен адамның денсаулығын үйлестіру, оны қолдап тұратын табиғи ресурстарды мәдени тұрғыдан pono (әділ) қорғау және күтіп ұстау арқылы. Кейінгі уақытта Алоха Аина қозғалысын алаңдататын мәселелерге генетикалық модификацияланған таро сорттарын құру және Гавайиге 240 Stryker танкілерін жеткізу туралы ұсыныстар кіреді.

Aloha ʻĀina білім беруде

Бүгінде Гавай мәдениетінің негізінде білім беруде гавайлықтардың аиа туралы дәстүрлі білімдері оқытушылар мен оқушыларды аиаға қайта қосудың маңызды элементі ретінде қолданылады. Түпкiлiктi Гавайлық бiлiм беру қозғалысы түпкiлiктi Гавайлықтардың мәдени бiлiмiн, жерiн және оң бiлiм беру тәжiрибесiн қалпына келтiруге және қайтарып алуға ұмтылады. Бұл Гавайидің жергілікті тұрғындардың жеке басын, білімін және мәдениетін басып тастаған отаршылдық білім беру жүйесін жою үшін өте маңызды. Шарт мектептеріндегі орынға негізделген оқыту Гавайидің жергілікті оқушыларының тәжірибесіне және мектептегі табысына әсер етті. Гавайи мектептері білім берудегі теңсіздіктерді, оқушылардың әлеуметтік-эмоционалдық денсаулығын, тест нәтижелерін, қоғамдастық пен отбасылық қатынасты және жергілікті мұғалімдер мен мектеп басшыларының төмен өкілдіктерін мемлекеттік мектептерге қарағанда жақсырақ шешті. Гавайлықтардың қарсылықтарының негізі ретінде, aloha ʻāina - Hālau Kū Māna-дағы педагогтар өздерінің оқу бағдарламалары мен білім беру бағдарламаларын негіздеуге тырысқан этикалық тәжірибелердің бірі. Алоха-аиана дәстүрлі құндылықтарды қабылдауды және жүзеге асыруды қалпына келтіреді және адамдарды аинамен қайта байланыстырады. Алоха-аэна сонымен қатар табиғи әлемнің әл-ауқатын қорғау мен сақтау және саяси автономияға деген міндеттемелерін білдіреді. Тәуелсіз педагогика жеке және ұжымдық деңгейдегі егемендіктің жергілікті халықтың әл-ауқаты мен білім алуы үшін маңыздылығын мойындайды. Гавайлықтардың оқу, жазу және баспаға үйретуі, үйренуі, меңгеруі оларға жоғалып кетуі мүмкін ескі білім түрлерін жинап, сақтауға мүмкіндік берді. Бұл aloha ʻāina-ды жаңа құрылымда білдірудің жаңа жолдарын жасауға және ұлтты қайта құруға көмектесті.