Кіріспе

Сомали ғалымы және жазушысы (1947 жылы туған) Мохамед Хажи Мухтар (, محمد حاج مختار; 13 маусым 1947 жылы туған) - қазіргі уақытта АҚШ-та тұратын сомали ғалымы және жазушысы.

Өмірбаян

Ол бұрынғы Италиялық Сомалидің ортасындағы Хюдур қаласында дүниеге келді, ол туылған кезде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Британдық әскери әкімшілік BMA-ның астында болды. Худур - аф-майы тілінің және мәдениетінің орталығы. "Хуаал и Худур (ба) мал Хурау" ("Қабырдан да, Худурдан да қашып құтыла алмайсың") деген сөз оның тұрғындарының ұлтшылдыққа деген мақтанышын көрсетеді. 1914 жылы Худур итальяндық отарлаушы қолына түсіп, Алта Джубба (Жоғарғы Джубба) аймағындағы гүлденген қала болып қалды. 1974 жылдан бастап жаңадан құрылған Бакуль облысының астанасы болды. Ол АҚШ азаматы, Дигил және Мирифле сомали тайпаларының жоғары құрметке ие басшысы Малак Мухтар Малак Хассанның ұлы. Балалары Саида, Салах және Субеида. Ол Маай сомали тілінің және Сомалидегі барлық басқа сомали тілдерінің қолдануының қорғаушысы ретінде белгілі. Ол тарихшы, қазіргі уақытта Америка Құрама Штаттарының Саванна штатындағы Саванна мемлекеттік университетінің Африка және Таяу Шығыс тарихы профессоры. 1991 жылдан бері осы оқу орнында сабақ береді.

Білім

Мұхтар өзінің бастауыш білімін Коркурдағы Scuola Elementare di Corcor-да бастады және Могадишудегі Scuola Elementare di Hamar Jajab-да, содан кейін Istituto Discipline Islamiche-де аяқтады. 1966 жылы Мұхтар жоғары білім алып, B. А., М. А. және Ph. Д. Каирдегі Аль-Азхар университетінен, әлемдегі ең көне және ең қастерлі исламдық мектеп; тарих және өркениет мамандығы. Оның Ph. D. диссертациясы: Al Sumal al Itali fi Fatrat al Wisayah Hatta al Istiqlal, 1950 1960 (Италиялық Сомалиленд қамқорлықтан тәуелсіздікке дейін 1950 1960) 1975-1983 жылдары ол Могадишодағы Сомали ұлттық университетінде тарих профессоры болды, ал 1986-1990 жылдары Малайзия ұлттық университетінде сабақ берді. Доктор Мұхтар екі рет Фулбрайт Хейс стипендиаты, алдымен 1983-1984 жылдары Филадельфиядағы Пенсильвания университетінде, содан кейін 1984 және 1985 жылдар аралығында Оңтүстік Каролина университетінде Колумбияда, Оңтүстік Каролинада. Сонымен қатар, ол 1980 және 1981-1982 жылдары Италияның Африка институты мен Араб лигасының білім беру, мәдениет және ғылыми ұйымынан (АЛЕКСО), сондай-ақ 2002 жылы Ұлттық гуманитарлық қордан (NEH) стипендия алды.

Мансап

Доктор Мұхтар өзінің еңбек жолын 1974 жылы "Академия Даханка Сомалиедте" (Сомали мәдениет академиясы) зерттеуші ретінде бастады. Ол Банадирдің жағалау қалаларын, негізінен, Марка, Бараауа және олардың айналасын зерттеуді және аймақтың тарихи орындарын анықтады. 1976 жылы ол төменгі және орта Джуба аңғарында далалық зерттеулер жүргізді. 1977 жылы доктор Мұхтар Сомалидің солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс аймақтарын зерттеумен қатар, Сомалидегі 1940-1950 жылдардағы британдық әскери әкімшілік кезінде олардың саяси және экономикалық жағдайларын зерттеді. 1975 жылдан 1983 жылға дейін доктор Мұхтар Сомалидің Могадишу қаласында Сомали ұлттық университетінің тарих кафедрасының доценті болды. Бұл колледжде ағылшын және араб тілдері ғана оқытылады. Ол Таяу Шығыс және Сомали тарихынан сабақ берді. Сомали тарихы бойынша алғашқы курсты өткізген. Сонымен қатар, тарихнамадан сабақ беріп, аға ғылыми жобаларға жетекшілік етті. Доктор Мұхтар екі рет Фулбрайт Хейс стипендиаты, алдымен 1983-1984 жылдары Филадельфиядағы Пенсильвания университетінде аға зерттеуші африкалық ғалым ретінде Ph. D. диссертация; содан кейін 1984 жылдан 1985 жылға дейін Колумбиядағы Оңтүстік Каролина университеті USC-де оқу бағдарламасын әзірлеу маманы ретінде Үнді мұхиты зерттеулері бойынша курстар ұсынуға қызығушылық танытқан Үкімет және халықаралық қатынастар департаментімен жұмыс істеді. 1986 жылдан 1990 жылға дейін доктор Мұхтар Куала-Лумпурдағы Universiti Kebangsaan Malaysia UKM (Малайзия Ұлттық Университеті) -де доцент болып, Африкадағы ислам өркениетінің тарихы және араб тілінен сабақ берді. Ол 1979 жылы Римдегі Италиялық Африка институтының, 1980-1982 жылдары Араб лигасының білім, мәдениет және ғылым ұйымы ALECSO, сондай-ақ 2002 жылы Ұлттық гуманитарлық ғылымдар қорынан стипендия алды. Доктор Мұхтар Ислам әлемінің, Солтүстік-Шығыс Африка мен Оңтүстік Арабияның тарихына назар аударады. Оның жарияланымдар мен конференциялар салалары - қақтығыстар мен татуласу, Америка Құрама Штаттарындағы мұсылман тәжірибесінің мәселелері. Ол жақында "Исламның өрлеуі мен кеңінен таралуы" атты тарау жариялады. 2010 жылы ол "Сомалидегі тілдік маргинализация, этникалық ұлтшылдық және мәдени дағдарыс" атты еңбегін жариялады. "Сүт және бейбітшілік, құрғақшылық және соғыс: сомали мәдениетінің қоғам мен саясаты" кітабында Вирджиния Люлинг пен Маркус Хоне редакциялаған (Лондон: Хёрст, 2010), 281 300. "Англиз тілі сөздігі" (London: Adonis & Abbey, 2007); 2003 жылы Сомалидің тарихи сөздігі, жаңа басылым (Ланхам, Мэриленд: The Scarecrow Press, Inc., 2003) атты тілдік сөздіктің авторлығы. Доктор Мұхтар ұзақ уақыт бойы Британдық телерадиокомпанияның (BBC), Африка және араб тілдеріндегі қызметте, сондай-ақ Америка дауысының (VOA) продюсері және тілшісі болды. 1989 жылдан 2003 жылға дейін ол Сомалидің Эргада Вадаташига (Сомалидің бейбітшілік және консультация комитеті), Харрисбург, Пенсильвания, АҚШ-тың құрылтайшы мүшесі болды және 1996 жылдан 2010 жылға дейін осы комитеттің төрағасы болды. Эргада - Сомали ғалымдары мен кәсіби қызметкерлерінің тобы, олар бейбіт шешімді тікелей басты рөлдермен талқылау арқылы, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымы мен халықаралық институттармен консультациялар арқылы белсенді түрде іздестірді. 2007 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін ол - Саванна, Джорджия, АҚШ-тағы Бейбітшілік құру бастамасы орталығы (CPBI) негізін қалаушы және президенті, ал 1992 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін - Детройт, Мичиган, АҚШ-тағы Inter Riverine Studies Association ISA-ның құрылтайшы мүшесі және төрағасы. ISA - 1993 жылы сомали қоғамының әлеуметтік-мәдени, экономикалық және жеке тұлғалық құрылымдары негізделген болжамдарды қайта қарау үшін құрылған академиялық ұйым. 2000 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін доктор Мұхтар Саваннадағы (Джорджия штаты, АҚШ) Savannah Council on World Affairs SCWA кеңесінің, сондай-ақ Париждегі (Франция) Адам қадір-қасиеті мен қорлауды зерттеу жөніндегі әлемдік кеңес кеңесінің мүшесі. Ол сонымен қатар араб тілі мұғалімдерінің американдық қауымдастығының (AATA) мүшесі, ол AFRICA, Rivista Semestrale di Studi e Richerche, Universita di Pavia, Италия редакциялық және кеңесші кеңес мүшесі. 1996-2002 жылдар аралығында доктор Мұхтар Детройт, Мичиган қаласындағы Inter Riverine Studies Association (ISA) ақпараттық бюллетенінің бас редакторы, Деменедунг қызметін атқарды. 1988-1994 жылдар аралығында Малайзияның Университеті Кебангсан журналының редакторы болды. Доктор Мұхтар әлемдегі дағдарыс пен қақтығыс аймақтарында жұмыс істейтін халықаралық ұйымдармен, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндег...