Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эволюциялық білім беру психологиясы - бұл халыққа тән білім мен қабілеттер арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін ғылым, өйткені олар мектептер мен өндірістік жұмыс орындары сияқты эволюциялық жаңа мәдени контексттердегі академиялық білімге әсер етеді. Бұл пәннің негізгі негіздері мен қағидаттары төменде келтірілген.
Evolutionary educational psychology is the study of the relation between inherent folk knowledge and abilities and accompanying inferential and attributional biases as these influence academic learning in evolutionarily novel cultural contexts, such as schools and the industrial workplace. The fundamental premises and principles of this discipline are presented below.
Негізгі қағидалар
Эволюциялық білім беру психологиясының принциптері эволюциялық білім беру психологиясының негізгі болжамдарын білдіреді. Негізгі идеясы - топ орналасқан мәдени ортада немесе экологияда пайдалы білім мен тәжірибе ұрпақтан-ұрпаққа мәдени артефакттер, мысалы, кітаптар немесе оқу дәстүрлері түрінде беріледі, мысалы, шәкірттер (мысалы, Баумейстер, 2005; Richerson & Boyd, 2005; Flinn, 1997; Mithen, 1996). Ұрпақтар арасында мәдени білім жинақталады және бұл білім базасы мен эпигенетикалық тұрғыдан балалардың өз бетінше бастаған іс-әрекеттерімен пайда болатын халықтық білім мен қабілеттер арасындағы алшақтықты тудырады. Әрине, эволюциялық жаңа ақпаратты үйренудің дамыған әлеуеті және даму кезеңінде және өмір бойы жаңалықты іздеудің байланысты бейімділігі болуы керек; бұл жеке тұлғаның тәжірибелік өлшемдеріне ашықтықпен байланысты болуы мүмкін (Гери, 1995, 2002, баспасөзде). Алайда, мәдениеттер, жеке тұлғалар мен салалар бойынша білімнің ұрпақ аралық жинақталуы (мысалы, адамдар мен физика) қазіргі заманғы қоғамдарда қол жетімді екінші білімнің экспоненциалды өсуіне әкелді. Көпшілік үшін бұл білімнің кеңдігі мен күрделілігі эволюциялық жаңа салаларда білім алудың кез келген бейімділігінен асып түседі.
The principles of evolutionary educational psychology represent the foundational assumptions for an evolutionary educational psychology. The gist is knowledge and expertise that is useful in the cultural milieu or ecology in which the group is situated will be transferred across generations in the form of cultural artifacts, such as books, or learning traditions, as in apprenticeships (e. g., Baumeister, 2005; Richerson & Boyd, 2005; Flinn, 1997; Mithen, 1996). Across generations, the store of cultural knowledge accumulates and creates a gap between this knowledge base and the forms of folk knowledge and abilities that epigenetically emerge with children's self initiated activities. There must of course be an evolved potential to learn evolutionarily novel information and an associated bias to seek novelty during the developmental period and indeed throughout the life span; this may be related to the openness to experience dimension of personality (Geary, 1995, 2002, in press). However, the cross generational accumulation of knowledge across cultures, individuals, and domains (e. g., people vs. physics) has resulted in an exponential increase in the quantity of secondary knowledge available in modern societies today. For most people, the breadth and complexity of this knowledge will very likely exceed any biases to learn in evolutionary novel domains.
Жарату мен білімді игеру
Осыған байланысты мәселе биологиялық екінші білімді және осылайша мәдениетті құруға мүмкіндік беретін қасиеттерге және осы қасиеттердің басқалар жасаған білімді үйрену қабілетімен қалай үйлесетіндігіне қатысты. Басқаша айтқанда, білім берудің мақсаты балалардың жаңалықтарды ашу процесін қайталап жасауы, жаңалықтардың нәтижесін үйренуі ме, әлде олардың қандай да бір үйлесімін үйренуі ме? Кейбір педагогтар екінші білімді құруға ықпал ететін қасиеттер мен мүмкіндіктердің шоқжұлдызының толық қарастырылмай, зерттеу процесіне назар аударуды ұсынды (мысалы, Кобб, Якель және Вуд, 1992). Шынында да, шығармашылық өнімді тұлғаларды зерттеу екінші білімді ашу мен құруды жеңілдететін қасиеттердің толық шоқжұлдызы сирек кездесетінін және үлкен ауқымда қайталануы мүмкін емес екенін көрсетеді (Simonton, 1999a, 1999b, 2003; Sternberg, 1999; Wai, Lubinski, & Benbow, 2005).
A related issue concerns the traits that enable the creation of biologically secondary knowledge and thus culture and the extent to which these traits overlap with the ability to learn knowledge created by others. Stated differently, Is the goal of education to have children recreate the process of discovery, to learn the products of discovery, or some combination? Some educators have advocated a focus on the process of discovery without full consideration of the constellation of traits and opportunity that contribute to the creation of secondary knowledge (e. g., Cobb, Yackel, & Wood, 1992). In fact, research on creative productive individuals suggests that the full constellation of traits that facilitate the discovery and creation of secondary knowledge is rare and not likely reproducible on a large scale (Simonton, 1999a, 1999b, 2003; Sternberg, 1999; Wai, Lubinski, & Benbow, 2005).
Үй-жайлар
1) Табиғи іріктеу адам эволюциясы кезінде тіршілік ету және репродуктивті нәтижелермен ковариацияланған ресурстарға қол жеткізуге және оларды басқаруға тырысудың эволюциялық мотивациялық бейімділігін тудырады. 2.) Бұл ресурстар үш үлкен санатқа бөлінеді: әлеуметтік, биологиялық және физикалық, олар халықтық психология, халықтық биология және халықтық физиканың тиісті салаларына сәйкес келеді. 3.) Көңіл-күй, қабылдау және танымдық жүйелер, соның ішінде тұжырымдамалық және атрибуциялық бейастар, осы халықтық домендердегі ақпаратты өңдеуге және бақылауға байланысты мінез-құлық стратегияларын басқаруға бағытталған. Бұл жүйелер халықтық домендермен байланысты шектеулі ақпараттарды өңдейді. 4) Әлеуметтік, экологиялық немесе климаттық жағдайлардың өзгеруіне төтеп беру үшін осы болашақ жағдайлардың ақыл-ойына негізделген жүйелер пайда болды және осы өзгерумен күресу үшін мінез-құлықтарды репетициялауға мүмкіндік берді және оларды қолдаушы зейін және танымдық механизмдер жалпы сұйықтық ақыл-ой және күнделікті ойлау деп аталады. 5) деген сөздермен ауыстырылды. Балалар биологиялық тұрғыдан адам эволюциясының экологиясын қайта құруға бағытталған іс-әрекеттерге бейімделген; бұл әлеуметтік ойын және қоршаған орта мен объектілерді зерттеу ретінде көрінеді. Ондағы тәжірибелер халықтық жүйелердің қалыптасқан, бірақ ескірген ерекшеліктерімен өзара әрекеттеседі және осы жүйелерді жергілікті әлеуметтік топқа және экологияға бейімделеді.
1.) Natural selection has resulted in an evolved motivational disposition to attempt to gain access to and control of the resources that have covaried with survival and reproductive outcomes during human evolution. 2.) These resources fall into three broad categories: social, biological, and physical which correspond to the respective domains of folk psychology, folk biology, and folk physics. 3.) Attentional, perceptual, and cognitive systems, including inferential and attributional biases, have evolved to process information in these folk domains and to guide control related behavioral strategies. These systems process restricted classes of information associated with these folk domains. 4.) To cope with variation in social, ecological, or climatic conditions, systems that enabled the mental generation of these potential future conditions and enabled rehearsals of behaviors to cope with this variation evolved and the supporting attentional and cognitive mechanisms are known as general fluid intelligence and everyday reasoning. 5.) Children are biologically biased to engage in activities that recreate the ecologies of human evolution; these are manifested as social play, and exploration of the environment and objects. The accompanying experiences interact with the inherent but skeletal folk systems and flesh out these systems such that they are adapted to the local social group and ecology.
Негізгі қағидалар
1) Ғылыми, технологиялық және академиялық жетістіктер бастапқыда халық психологиясын, халық биологиясын және халық физикасын қолдайтын танымдық және мотивациялық жүйелерден пайда болды. Экологияны немесе әлеуметтік динамиканы жақсырақ бақылауға мүмкіндік берген немесе осы динамиканы үйлесімді (бірақ міндетті түрде ғылыми тұрғыдан дұрыс емес) түсінуге әкелген инновациялар мәдени артефактілер (мысалы, кітаптар) және дәстүрлер (мысалы, шәкірттер) ретінде ұрпақтарда сақталуы мүмкін. Бұл жетістіктер халықтық білім мен оған байланысты ғылымдар мен басқа да пәндердің (мысалы, әдебиет) теориялары мен білім базасы арасындағы үнемі өсіп келе жатқан алшақтықты тудырады. 2.) Мектептер ғылыми, технологиялық және интеллектуалдық жетістіктер халықтық білім мен қоғамда өмір сүру үшін қажетті құзыреттер арасындағы алшақтықты тудыратын қоғамда пайда болады. 3.) Мектептің міндеті - балалардың іс-әрекетін ұйымдастыру, олар халықтық білім мен қоғамның кәсіптік және әлеуметтік талаптары арасындағы алшақтықты жабатын биологиялық екінші деңгейлі құзыреттілікке ие болады. 4) Биологиялық екіншілік құзыреттілік негізгі халықтық жүйелерден және сұйық интеллект компоненттерінен құрылады, олар әртүрлілік пен жаңалықпен күресуге мүмкіндік береді. 5) деген сөздермен ауыстырылды. Балалардың халықтық білімді жергілікті жағдайға бейімдейтін іс-әрекеттерге қатысуға деген мотивациялық бейімділігі жиі орта білім алуды қамтамасыз ететін іс-әрекеттерге қатысу қажеттілігімен қайшы келеді. 6) деген сөздермен ауыстырылды). Нақты оқыту қажеттілігі екінші деңгейлі құзыреттің негізгі жүйелерден қаншалықты ерекшеленетіндігіне тікелей байланысты болады.
1.) Scientific, technological, and academic advances initially emerged from the cognitive and motivational systems that support folk psychology, folk biology, and folk physics. Innovations that enabled better control of ecologies or social dynamics or resulted in a coherent (though not necessarily scientifically accurate) understanding of these dynamics are likely to be retained across generations as cultural artifacts (e. g., books) and traditions (e. g. apprenticeships). These advances result in an ever growing gap between folk knowledge and the theories and knowledge base of the associated sciences and other disciplines (e. g., literature). 2.) Schools emerge in societies in which scientific, technological, and intellectual advances result in a gap between folk knowledge and the competencies needed for living in the society. 3.) The function of schools is to organize the activities of children such that they acquire the biologically secondary competencies that close the gap between folk knowledge and the occupational and social demands of the society. 4.) Biologically secondary competencies are built from primary folk systems and the components of fluid intelligence that evolved to enable individuals to cope with variation and novelty. 5.) Children's inherent motivational bias to engage in activities that will adapt folk knowledge to local conditions will often conflict with the need to engage in activities that will result in secondary learning. 6.) The need for explicit instruction will be a direct function of the degree to which the secondary competency differs from the supporting primary systems.