Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дағдылар, идеялар және тәжірибе
Skills, ideas and experiences
Мылғи білім немесе жасырын білім – ресми, жүйеленген немесе ашық білімге қарама-қарсы – айту немесе алу қиын білім; сондықтан оны жазу арқылы немесе сөзбен жеткізу арқылы басқаларға беру қиын. Бұған моторлық дағдылар, жеке тәжірибе, өмірлік білім, көрегендік және сезім қабілеті жатады. Мысалы, Лондонның Ұлыбританияда орналасқанын білу – ашық білімнің бір бөлігі; оны жазып, жеткізіп, түсінуге болады. Ал тілді білу, велосипед тебу, қамыр илеу, музыкалық аспапта ойнау, немесе күрделі құралдарды жобалау және пайдалану үшін, тіпті тәжірибелі мамандардың өзі білмейтін, басқа адамдарға ашық түрде жеткізу қиын немесе мүмкін емес білім қажет.
Tacit knowledge or implicit knowledge—as opposed to formalized, codified or explicit knowledge—is knowledge that is difficult to express or extract; therefore it is more difficult to transfer to others by means of writing it down or verbalizing it. This can include motor skills, personal wisdom, experience, insight, and intuition. For example, knowing that London is in the United Kingdom is a piece of explicit knowledge; it can be written down, transmitted, and understood by a recipient. In contrast, the ability to speak a language, ride a bicycle, knead dough, play a musical instrument, or design and use complex equipment requires all sorts of knowledge which is not always known explicitly, even by expert practitioners, and which is difficult or impossible to explicitly transfer to other people.
Шығу тегі
"Анық білу" термині Майкл Поланьидің "Жеке білім" (1958) еңбегімен байланыстырылады. Ол тек ауызша айту арқылы толыққанды жеткізілмейтін білім ғана емес, сонымен қатар барлық білімнің тамыры жасырын білімде екенін айтады. Бұл тұжырым ғылым философиясы, білім беру және білімді басқару салаларында – адамдармен байланысты барлық салаларда – үлкен әсер еткенмен, Поланьи үшін бұл адамзаттың жануарлармен эволюциялық байланысын көрсету құралы болды. Поланьи көптеген жануарлардың шығармашылыққа қабілетті екенін, тіпті кейбіреулерінің ақыл-ой бейнелері бар екенін, бірақ олар тек анық білімге ие бола алатынын сипаттайды. Алайда, бұл адамдарды қамтымайды, себебі олар сөйлеу қабілетін дамытып, осылайша ішінара айқын білімді жеткізе алады. Бұл салыстырмалы түрде шағын айырмашылық үлкен практикалық артықшылыққа айналады, бірақ түсіндірілмейтін эволюциялық үзіліс жоқ.
The term tacit knowing is attributed to Michael Polanyi's Personal Knowledge (1958). He states not only that there is knowledge that cannot be adequately articulated by verbal means, but also that all knowledge is rooted in tacit knowledge. While this concept made most of its impact on philosophy of science, education and knowledge management—all fields involving humans—it was also, for Polanyi, a means to show humankind's evolutionary continuity with animals. Polanyi describes that many animals are creative, some even have mental representations, but can only possess tacit knowledge. This excludes humans, however, who developed the capability of articulation and therefore can transmit partially explicit knowledge. This relatively modest difference then turns into a big practical advantage, but there is no unexplained evolutionary gap.
Анықтама
Тыныш білім – адамдардың иеленгенімен, жазбаға түсірілмеген және міндетті түрде оңай айтылмауы мүмкін дағдылар, ойлар және тәжірибелер жиынтығы. Адамдар көбінесе өздерінің қандай білімі бар екенін немесе оның басқалар үшін қаншалықты құнды болатынын сезбейді. Тыныш білімді тиімді жеткізу үшін, көбінесе жеке байланыс, үнемі өзара әрекеттесу және сенім қажет. Мұндай білім тек нақты жағдайда тәжірибе арқылы ашылады және әлеуметтік желілер арқылы таратылады. Білім иесі желіге немесе тәжірибе алмасатын қауымдастыққа қосылғанда, оның бір бөлігі "қарсы алынады". Мысалы, күрделі пазлдың бөліктерін жинау немесе күрделі статистикалық теңдеуді түсіндіру сияқты.
Tacit knowledge can be defined as skills, ideas and experiences that are possessed by people but are not codified and may not necessarily be easily expressed. With tacit knowledge, people are not often aware of the knowledge they possess or how it can be valuable to others. Effective transfer of tacit knowledge generally requires extensive personal contact, regular interaction, and trust. This kind of knowledge can only be revealed through practice in a particular context and transmitted through social networks. To some extent it is "captured" when the knowledge holder joins a network or a community of practice. putting together pieces of a complex jigsaw puzzle, and interpreting a complex statistical equation.
Жер бедері
Жасырын білімді ландшафт бойынша бөлуге болады. Ландшафттар жасырын білімді айқын білімге айналдыру процесіне әсер етеді. Ландшафттар үш түрлі:
Tacit knowledge can be divided according to the terrain. Terrains affect the process of changing tacit knowledge into explicit knowledge. Terrains are of three kinds:
Қарым-қатынас жасырын білімі: Қарым-қатынас жасырын білімін айқын етуге болады, бірақ адамның қалай жасалғаны туралы білімнің табиғаты немесе орналасуымен байланысты терең қағидаларға байланысты себептермен айқын ету мүмкін емес. Соматикалық жасырын білім: Соматикалық жасырын білім жеке тұлғалардың денелері мен миларының физикалық нысандар ретіндегі қасиеттерімен байланысты. Принцип бойынша, оны адам ғалымдары жүргізген зерттеулердің нәтижесі ретінде түсіндіруге болады. Ұжымдық жасырын білім: Ұжымдық жасырын білім – бұл біз қалай айқын етуді білмейтін және қалай түсіндіруді елестете алмайтын білім. Бұл қоғамда орналасқан білім саласы, ол қоғамның құрылымымен байланысты.
Relational tacit knowledge: Relational tacit knowledge could be made explicit, but not made explicit for reasons that touch on deep principles that have to do with either the nature or location of knowledge of the way humans are made. Somatic tacit knowledge: Somatic tacit knowledge has to do with properties of individuals bodies and brains as physical things. In principle it is possible for it to be explicated as the outcome of research done by human scientists. Collective tacit knowledge: Collective tacit knowledge is a kind of knowledge that we do not know how to make explicit and that we cannot envisage how to explicate. It is the domain of knowledge that is located in society it has to do with the way society is constituted.
Көрнекті білім
Жасырын білім "не біледі" (фактілер) дегенге қарама-қарсы "қалай істеуді біледі" деп сипатталады. Өзінің мақаласында Райл барлық білім – бұл ұсыныстар туралы білім ("не біледі") деген (интеллектуалистік) көзқарасқа қарсы шығады, сондай-ақ кейбір білімді тек "қалай істеуді біледі" деп анықтауға болатындығы туралы пікірге де қарсы. Райлдің аргументі кейбір контекстерде "интеллектуализмге қарсы" деп аталады. "Неліктен біледі" (ғылым) немесе "кімді біледі" (қарым-қатынас) сияқты тағы да айырмашылықтар бар. Жасырын білім оқу және дағдыны қамтиды, бірақ оны жазбаға түсіру мүмкін емес. Осыған сәйкес, "қалай істеуді біледі" немесе "денедегі білім" сарапшыға тән, ол қағидалар мен ережелерді нақты түрде ойланбастан әрекет етеді, шешімдер қабылдайды және т.б. Сарапшы өз жұмысының теориясын құрмай жұмыс істейді; ол жай ғана ойланбастан немесе назар шоғырландырмастан шеберлікпен орындайды.
Tacit knowledge has been described as “know how” as opposed to “know what” (facts). In his paper, Ryle argues against the (intellectualist) position that all knowledge is knowledge of Propositions (“know what”), and therefore the view that some knowledge can only be defined as “know how”. Ryle's argument has, in some contexts, come to be called "anti intellectualist". There are further distinctions such as "know why" (science) or "know who" (networking). Tacit knowledge involves learning and skill but not in a way that can be written down. On this account, knowing how or “embodied knowledge” is characteristic of the expert, who acts, makes judgments, and so forth without explicitly reflecting on the principles or rules involved. The expert works without having a theory of his or her work; he or she just performs skillfully without deliberation or focused attention.