Кіріспе

Педагогикалық құрал. Графикалық ұйымдастырушы, сонымен қатар білім картасы, түсінік картасы, оқиға картасы, танымдық ұйымдастырушы, алдын ала ұйымдастырушы немесе түсінік диаграммасы деп те аталады. Бұл құрал білім мен түсініктерді олардың арасындағы байланыстар арқылы көрнекі символдармен бейнелеуге мүмкіндік береді. Графикалық ұйымдастырушының басты мақсаты – оқу және оқыту процесін жеңілдету үшін көмекші құрал ретінде қызмет ету.

Тарих

Графикалық ұйымдастырушылардың тарихы 1960 жылдардың басына дейін жетеді. Дэвид Пол Аузубель – американдық психолог, ол оқушылардың білгендері мен білім беру жолының кез келген кезеңінде үйренуі тиіс нәрселер арасындағы қашықтықты жоятын құралдарды атау үшін "алдын ала ұйымдастырушылар" терминін енгізген. Аузубельдің алдын ала ұйымдастырушылары бастапқыда мәтін түрінде болды, олар оқушылардың білетін нәрсесін (таныс) жаңа немесе бейтаныс нәрсемен – олар ашқан немесе үйреніп жатқан нәрселермен байланыстырды. Алдын ала ұйымдастырушының мақсаты – оқушыларға ауызша ақпаратты жақсырақ есте сақтауға көмектесу болды, бірақ ол жоғары деңгейдегі тілмен жазылған. Кейіннен алдын ала ұйымдастырушылар парадигмалар, схемалық бейнелер және диаграммалар түрінде бейнеленді, геометриялық пішіндерді қабылдады. 1969 жылы Ричард Ф. Баррон "құрылымдық шолу" деп аталатын ағаш тәрізді диаграмма жасады. Бұл диаграмма жаңа лексиканы, кеңістіктік ерекшеліктерді және оқу материалының деңгейімен жазылған тілді пайдаланды. Сабақта мұғалім бұл иерархиялық ұйымды лексика арасындағы байланысты көрсету үшін оқуға дайындық стратегиясы ретінде қолданды. Кейіннен оның қолданылу аясы оқуға дайындық стратегияларымен ғана шектелмей, қосымша және оқудан кейінгі шараларды да қамтыды. "Графикалық ұйымдастырушы" термині 1980 жылдары қолданыла бастады.

Теориялар

Әртүрлі теориялар графикалық ұйымдастырушыларды қолдану арқылы білімді қабылдауды түсіндіру үшін ұсынылған. Аузубельдің субсумпция теориясына сәйкес, білім алушы жаңа ақпаратты өзінің бұрынғы түсініктерімен байланыстырғанда, ол жаңа ақпаратты сіңіреді. Жаңа ақпаратты бұрынғы біліммен байланыстыру арқылы оқушылар жаңа білімді бастапқыдан құрудың орнына, өздерінің танымдық құрылымдарын қайта ұйымдастырады. Білім беру психологы Ричард Э. Майер өзінің ассимиляциялық кодтау теориясы шеңберінде Аузубельдің субсумпция теориясын қайта қарастырды. Ұйымдастырушыларды ассимиляция теориясына қолдануда, алдын ала ұйымдастырушылар бұрынғы білімді жұмыс жадына жеткізеді, сондай-ақ алынған ақпаратты белсенді түрде қосуға көмектеседі. Дегенмен, ол алдын ала ұйымдастырушылардың тиімді болмайтынын ескертті, егер құралдар білім алушыдан жаңа ақпаратты белсенді түрде қабылдауды талап етпесе немесе бұрынғы оқыту әдістері мен материалдары жақсы анықталған және жақсы құрылымдалған болса. Ұйымдастырушыны қалай толтыру туралы нақты нұсқаулар, түсті кодтау арқылы бөлімдерді бөлу және оларды толтыруға жеткілікті сынып уақыты берілген жағдайда, тапсырмадан кейінгі сауалнамада студенттердің 89 пайызы графикалық ұйымдастырушылардың көмектесетінін айтты.