Кіріспе

Оңтүстік Американың солтүстік жағалау аймақтарының жергілікті халқы Суринамдағы Галиби курорты

Атауы

Кариб экзонимін алғаш рет Христофор Колумб жазды. Карибтің шығу тегі туралы бір болжам - бұл "батыл жауынгер" дегенді білдіреді. Калиналар өздерін Калина немесе Карина деп атайды. Оның ішінде Кали'на, Каринья, Каринья, Калихна, Калинья; басқа жергілікті атаулар арасында Мараворно және Марворно бар. Калиналар өздерін Кали'на тилевую ("нағыз Калина") деп таныта алады, бұл олардың Суринамның аралас Маруна Калина тұрғындарынан ерекшеленуі үшін. "Калина" және оған байланысты нұсқалар соңғы уақытта ғана әдебиеттерде кең тараған практикаға айналды; көптеген көздер "Карибтер" немесе осыған байланысты атауларды қолдануды жалғастыруда., Қол жетімді тарихи дәлелдер 1492 жылға дейін Калина жағалауда (Амазон өзенінің сағасынан Оринокоға дейін) өмір сүргенін көрсетеді, олардың аумағын аравактармен бөліп, олар шығысқа және Амазон өзеніне қарай кеңейген кезде олармен шайқасты. Олар көшпелі болмаса да, мол саяхатшылар болды. Олар көбінесе Ориноко өзенінің айналасына дейін құрлықпен және теңіз арқылы барып, туыстарын көріп, сауда жасап, үйленетін. Олар жиі Эссекибо өзенінің (қазіргі Гайана) маңайына барып, қызыл порфирдің (такуа) шашыраңқы тастарын жинап алатын. Такава деген термин Америкада жиі саудаға шығарылатын нефритті де білдіреді.

Паланакылдар келіп жетті

Еуропалықтармен алғашқы байланыста болған кезде Кали'на олар теңіз рухтарымен, Паланаклимен, ақтарға қатысты осы күнге дейін қолданатын атаумен айналысып жатыр деп ойлады. Еуропалықтардың келуінің алғашқы салдарынан бірі, көптеген басқа да Американың түпкiлiктi халықтары сияқты, Еуропалық сарбаздар жасаған зорлық-зомбылық, геноцид және Еуропалықтар әкелген аурулар салдарынан халық санының азаюы болды. Калиналар тез арада көптеп қырылып қалды, себебі олардың иммундық жүйелері Ескі әлемдегі вирустар мен бактерияларға бейімделмеген.

Париждегі түпкүлдіктер

XIX ғасырдың екінші жартысында Еуропа елдері отарланған мәдениеттерді бейнелейтін отарлау "ауылдары" арқылы өздерінің байлығын паш еткен дүниежүзілік жәрмеңкелердің гүлдену кезеңін көрді. Париждегі дүниежүзілік жәрмеңкеде "американдық ауылдар" болмағанымен, халықтың қызығушылығы соншалық болды, Қали'налар елордаға екі рет жіберілді, бір рет 1882 жылы, екінші рет 1892 жылы, олар "Аклиматизациялық бақ" (Jardin d'Acclimatation) -да ерекшеліктер ретінде көрінеді.

1882 жыл

Он бес Калина, барлығы Синнамари мен Иракубода тұратын бір отбасының мүшелері 1882 жылдың шілдесінде Пау:ваға ("Ақтардың елі") жіберілді. және олар Jardin d'Acclimatation газонның шұңқырында орналасқан күркелерде орналастырылды. Саяхат төрт айға созылды, оның ішінде үш ай Парижде және бір ай қайықпен (қайта сапар). Оларды араласқан креол араласқан және, мүмкін, аудармашы болған. Олардың бірнеше портреті бар, оларды фотограф Пьер Пети түсірген.

Бүгінгі Кали'на

Оңтүстік Американың Калиналар мекендейтін жерінде халық өте аз. Алайда, бұл этностың адамдары барлық елдерде өте азшылық болып табылады, олар жақсы қалыптасқан, жергілікті тұрғыда олар тек кейбір өте оқшау аудандарда көпшілікке жатады. Олардың қазіргі географиялық таралуы Колумбқа дейінгі аумақтың аз ғана бөлігін қамтиды.

Бразилия

Бразилиядағы Кали'налар екі топқа бөлінеді. Галиби до Ояпоке тек Сан-Хосе-дос Галибиде ғана кездеседі. Бұл ауыл 1950 жылы Ояпок өзенінің оң жағалауында Мана өзенінің аймағынан келген бірнеше отбасы құрған. Галиби Марворно немесе Уача Галиби негізінен Уача өзені бойында, одан әрі ішкі жерлерінде өмір сүреді. Негізгі елді мекен - Кумарума. Галиби Марворнолар бастапқыда Француз Гвианасынан шыққан, бірақ Аруа және Марворно америкалықтармен араласты. "Галиби Марворно" термині - бұл топтың соңғы өзін-өзі белгілеуі. Кали'налар отарлаушылармен бір аймақта өмір сүрді және 1686 жылдан бері Суринаммен бейбітшілік келісімін жасасты. Ұлттық ассамблеяның кали'на мүшесі Сильвия Кажуерамари Суринамда Халықаралық жергілікті халықтар күнін мемлекеттік мереке ретінде тануға бағытталған күш-жігерді табысты жүргізді.

Гуана

Гайанада кали'налар америкалық тайпалардың ішіндегі ең "қадірлі, агрессивті және соғыскер" деп саналады. Калиналарға плантация иелері жергілікті құлдарды және қашып кеткен африкалық құлдарды тұтқындау үшін ақы төледі. Гайанадағы кішігірім жергілікті топтардың бірі - Калиналар Барама және Померун өзендерінің бойында және елдің солтүстік-батысында орналасқан. Малярия Гайанадағы Калина халқына зиянды әсер етті және аурудың тарауышы ретінде қызмет ететін сулы бассейндерді құрайтын ішкі жерлердегі тау-кен жұмыстарының салдарынан нашарлады. Көптеген калиналар тау-кен саласында жұмыс істейді.

Венесуэла

Олардың саны ең көп болатын ел - Кали'наны екі бөлек аймақта кездестіруге болады: Ориноко өзені аңғарының Лланос және Гуайнадағы Куюни өзені аңғарында. Сонымен қатар Венесуэланың Химир қаласын қараңыз.

Мәдениет

Касири - кассавадан жасалған сыра.