Кіріспе

7 ғасырдағы Данвич епискобы және Бургундияның әулие Феликс (647 немесе 648 жылы 8 наурызда қайтыс болды), сондай-ақ Данвич Феликс деп те белгілі, Шығыс Англас патшалығының алғашқы епискобы болды. Ол патшалыққа христиан дінін енгізген адам ретінде кеңінен танымал. Ол туралы білетіндер 731 жылы ағылшын тарихшысы Беданың "Англия халқының шіркеу тарихы" деген еңбегінде және "Англосаксон жылнамасында" жазылған. Беда Феликс "бұл патшалықты ұзақ уақыт бойына жалғасып келген зұлымдық пен бақытсыздықтан" азат еткенін жазған. Феликс Франк корольдігінің Бургундиядан келген, және ол басқа жерде баспана іздеуге мәжбүр болғанға дейін, Францияда ирланд миссионері Колумбан құрған монастырлардың бірінде діни қызметкер болған болуы мүмкін. Феликс Бургундиядан Кентерберияға сапар шекті, кейін Кентерберияның архиепискобы Онорий оны 630 жылы Шығыс Англияның Сигеберхт патшалығына жіберді (жергілікті аңызға сәйкес, Норфолктегі Бэбинглиге теңіз арқылы сапар шекті). Шығыс Англияға келгеннен кейін Зигеберт оған Доммокта, мүмкін, Феликсстоудің маңында Суффоктың Уолтон қаласында немесе Суффоктың Данвигінде орын берді. Беданың айтуынша, Феликс Сигеберхтің патшалығында "балаларға әдебиет үйрететін" мектеп ашуына көмектескен. Феликс 647 немесе 648 жылы 8 наурызда 17 жыл епископ болғаннан кейін қайтыс болды. Оның монументтері Доммоктен Сохам абатханасына, содан кейін Рамзи абатханасына көшірілді. Ол қайтыс болғаннан кейін, ол қасиетті ретінде қастерленді; бірнеше ағылшын шіркеулері оған арналған. Феликс мерекесі 8 наурыз күні.

Түпбасқасы және ерте өмір

Феликс Францияның Бургундия патшалығында дүниеге келген, бірақ оның есімі тарихшыларға оның ұлтын анықтай алмауға кедергі келтірді. Ағылшын тарихшысы Беданың айтуынша, ол Бургундияда діни қызметке тағайындалған. Тарихшы Питер Хантер Блэр Феликстің Францияда Ирландияның миссионерлік қызметімен байланысты болуы мүмкін екенін айтты, ол Бургундияда орналасқан және әсіресе Ирландияның миссионері Колумбанмен және Люксейль абатшылығымен байланысты. Колумбан Францияға шамамен 590 жылы, өз еркімен жер аударылғаннан кейін келген. Бірнеше жылдан кейін ол Люксеуилде монастырға негіз құрды. Бұл уақытта Франция мен Шығыс Англия патшалықтары арасында қауымдастықтар болды, ол негізінен қазіргі ағылшын графтық Норфолк пен Саффолктан тұратын кішкентай тәуелсіз англосаксон патшалығы болды. Саттон-Худа табылған 7-ғасырлық зергерлік қабір бұйымдары франк тектес болуы мүмкін өндіріс технологияларын және Франкия арқылы Шығыс Англияға келген материалдарды көрсетеді. Шығыс Англияның Вуффингс әулеті мен Фаремутьерс абатханасындағы франк абысы Бургундофара арасындағы байланыс Шығыс Англия корольдігі мен Францияның діни мекемелері арасындағы байланыстың мысалы болды. Мұндай қауымдастықтар ішінара Колумбанның және оның Люксеудегі шәкірттерінің жұмысына байланысты болды; оның орнын басатын Эвстациймен бірге Колумбан Бургундофараны Фаремутьедегі аббатхананы құруға шабыттандырды. Бұл туралы айтылған, бұл байланысты шәкірттері арасында Columbanus (көп ықпал еткен христиан Солтүстік Бургундия) және Феликс көмектеседі түсіндіруге қалай династиясы Wuffingas орнатылған оның байланыстары Faremoutiers. Тарихшы Н. Дж. Хигам Феликс қайдан шыққан болуы мүмкін деген бірнеше ұсыныстарды атап өтті, соның ішінде Люксеуль, Шалон немесе Аутун айналасындағы аймақ. Басқа тарихшылар Феликс пен Бургундия патшасы Дагоберт I-ді байланыстырды, ол Шығыс Англияның патшасы Зигебертпен және Колумбанның шәкірті Амандуспен байланыста болды. Тарихшылар Джудит МакКлюр мен Роджер Коллинз Феликс Бургундияда епископ болып тағайындалған болса, Шығыс Англияға келгенге дейін Францияда саяси босқын болған болуы мүмкін деген болжамға назар аударды. 626 немесе 627 жылы Феликс есімді епископ Шалонның епархиясын басқарды, бірақ 629 жылы франк патшасы Хлотар II қайтыс болғаннан кейін оның епархиясынан айырылды.

Шығыс Англ патшалығына келу

Феликс алғаш рет англосаксондық хроникада - 9 ғасырдың аяғында құрастырылған жылнамалар жинағында - 633 жылы аталады. "А" қолжазбасында Феликс "Шығыс Ангелияда Мәсіхтің ілімін уағыздады" делінген. Хрониканың басқа нұсқасы, XI ғасырда көне ағылшын және латын тілдерінде жазылған "F қолжазбасы", "А қолжазбасында" жазылған қысқаша мәлімдемеге қосымша түсінік береді: "Бұнда Бургундия аймағынан Феликс есімді епископ келді, ол Шығыс Англия халқына сенімді уағыздады; Патша Сигеберт оны шақырды; ол Доммокта епископ болды, онда ол он жеті жыл болды". Беданың айтуынша, Феликсті Шығыс Англас жерінде христиан дінін насихаттау үшін Кантерберия архиепискобы Хонорий жіберген. Бед Шығыс Ангелдер патшасы Зигеберттің еңбегі туралы былай деп жазды: "Ол билік құра бастағаннан кейін бүкіл патшалықтың да оның дініне сенуін көздеді. Епископ Феликс оның күш-жігерін барынша қолдаумен қолдады. Бургундияда туып, діни қызметке тағайындалған бұл епископ архиепископ Хонориусқа келіп, өзінің мұң-мұқтажын білдірді. Шығыс Англияның Феликспен байланысты салт-дәстүрлерінің бірі 631 жылы ол Шығыс Англияны дінге айналдыру үшін келген кезде Норфолк штатындағы Бэбинглиде шіркеу құрғаны туралы айтады. Қираған жерлер бір кезде кеме жүретін сағаның бар екендігі және Феликс жерге қонған жердің солтүстігінде орналасқан. Тарихшы Ричард Хоггет Феликстің крепосы Феликсстоу маңындағы Уолтон қасабасында болған деп болжайды. Хоггетттің айтуынша, "Уолтон замогы патшаның жаңа епископтығына лайықты орын болды және оны Феликске сыйлауға құқығы болды", Дебен аңғарына жақын орналасқан, онда Рендлшемдегі патшалық вилла мен Саттон-Худағы қабір орны орналасқан. 1106 жылдан кейін көп ұзамай Роджер Бигод, Норфолктің 1-ші графы, Уолтондағы Феликске шіркеу мен монастырды арнады. Беданың айтуынша, Сигеберхті оқытушылармен қамтамасыз ету үшін Феликс "балаларға әріптер үйрететін" мектеп ашқан. Беда Феликс құрған мектептегі мұғалімдердің шығу тегі туралы анық емес; олар Кент патшалығынан болуы мүмкін, онда 597 жылғы Августиндік миссиядан бастап жастарды діни қызметкер болуға тәрбиелеу жүйесі қолданылып келді және білім қоғамның барлық деңгейлерінде христиандық білімді насихаттау үшін қолданылды. Кейінгі дереккөздерде айтылғандай, Феликс мектебінің Сохам абатханасында болғанына ешқандай дәлел жоқ. Liber Eliensis-те Феликс Сохам аббатшылығы мен Ридхэмдегі (Норфолк) шіркеуді де құрғаны туралы айтылған: "Шынында да, ағылшын тіліндегі бір дереккөзде Феликс қасиетті Сехемдегі ескі монастырь мен Редхэмдегі шіркеудің негізін қалаушы болды деп жазылған". Тарихшы Маргарет Галлионның айтуынша, Шығыс Англия епархиясының үлкендігі Сохамда екінші діни мекеме құруды "өте ықтимал" етті. Беда Феликсті мақтап, оның "бұл патшалықты ұзақ уақыт бойына жалғасып келген зұлымдық пен бақытсыздықтан" азат еткені туралы жазған. Оның епископ болған жылдары Шығыс Англия шіркеуі Ирландиядан келген ирландтық монах Фурсидің Норфолктегі Бург замонында орналасқан Кнобересбургте монастырь құрғанынан бері берік болды.

Өлім және құрметті

Феликс шіркеуде 17 жыл қызмет еткеннен кейін 647 не 648 жылы қайтыс болды. Фенманның қайтыс болғаннан кейін, ол, мүмкін, Шығыс Англияның Аннаның тұсында болған, Фенманның Томасы Шығыс Англдердің екінші епископы болды. Феликс Доммокта жерленген, бірақ оның молдалары кейінірек Сохамға көшірілді, деп жазды XII ғасырдағы ағылшын тарихшысы Вильгельм Малмесбери. Оның ғибадатханасын викингтер шіркеуді қиратып, арамдаған. Уильямның айтуынша, біраз уақыттан кейін "әулиенің денесі іздестіріліп, табылды және Рамзи аббатханасына жерленді". Рамси қасиеттілердің монументтерін жинау үшін ынта-жігермен танымал болды, ал Элидегі аббатханадан өздерінің бәсекелестерін жеңуге тырысқан Рамси монахтары қайықты қалың Фенланд тұмыры арқылы ауыздықтап, өздерімен бірге епископтың қымбат қалдықтарын алып қашып кетті. Феликс мерекесі 8 наурызда, екі англосаксон күнтізбесі бойынша белгіленген күні атап өтіледі. Ол 1054 жылғы шикастан бұрын, Шығыс пен Батыс елінде қастерлеуге жеткілікті ерте қадірленді. Англияда алты шіркеу бар, олардың барлығы Солтүстік Йоркширде немесе Шығыс Англияда орналасқан. Феликс Англия шіркеуінде 8 наурызда еске алу рәсімімен еске алынады.