Кіріспе

14 ғасырдағы Кентербери архиепискобы, Англияның қазынашысы және канцлері, сондай-ақ орман сақшысы Джон де Стратфорд (шамамен 1275 – 1348) Кентербери архиепискобы, Винчестер епискобы, Англияның қазынашысы және канцлері болған.

Ерте өмір

Стратфорд шамамен 1275 жылы Эвондағы Стратфорд отбасының жер иелерінің қатарында дүниеге келген. Оның әкесі Роберт де Стратфорд (Джонның бауыры Роберт Стратфордпен шатастырмау керек) және анасының аты Изабель болған. Роберт ағасы қаладағы Сент-Кросс ауруханасын құрған және оның бірінші шебері болған «Мастер» Роберт ретінде танымал, бірақ «магистр» атағы мен бойдақ болу талабын ескере отырып, мұның дұрыс емес болуы мүмкін. Отбасы қаладағы маңызды тұлғалар – Хаттонмен туысқандық байланыста болған, Джонның жүрекжары Ральф Хаттон болашақта Лондон епископы болды. Ол Эндрю де Стратфордтың, Томас де Стратфордтың және Генри де Стратфордтың туысы болды (ол 16 ақпан 1325 жылы Солтүстік Беркхемстедтегі (Линкольн) бос шіркеудің ректоры қызметіне тағайындады). Стратфордтың білімі туралы нақты мәліметтер жоқ. Ол Оксфордта оқыған (17 ғасырдың антиквары Энтони Вуд айтқандай, Мертон колледжінде емес, бірақ өсиетімен еске алған Балиолде оқыған), ал 1312 жылға қарай азаматтық құқық докторы атағын алған. Ол Вурчестер монастырының қызметіне қабылданды, бірақ бастапқыда оның табысы баяу болды. Дегенмен, 1317 жылға қарай ол Стратфордтағы Киелі Үштік шіркеуінің ректоры болды және Линкольн епископы Джон Далдербидің (1320 жылы қайтыс болған) өкілі ретінде жұмыс істеді. Линкольннан Кентербериге көшіп, архиепископ Уолтер Рейнольдстың (1327 жылы қайтыс болған) қызметіне кірді. Ол 1320-жылдардың басында аркалар сотының деканы болды, сол кезде ол Личфилд, Линкольн және Йорк қалаларындағы канониялық қызметтерді, сондай-ақ Линкольн архидиакондығын қоса алғанда, пайдалы қызметтерді атқарды.

Мансап

Стратфорд 1323 жылдың 20 маусымына дейін Линкольн архидиаконы, Йорк каноны және аркалар сотының деканы қызметін атқарды, содан кейін Винчестер епископы болды. Бұл тағайындаманы ол Авиньондағы Папа Иоанн XXII-ні сапармен болғанда алды, бірақ Эдуард II оны ұнатқан жоқ. 1327 жылы епископ королева Изабелланың жақтастарына қосылды, Эдуард II-ге қарсы алты бапты жазды және тұтқынға алынған корольге Кенилвортқа барып, ұлының пайдасына тақтан бас тартуға көндіруге тырысқандардың бірі болды. 1326 жылдың 26 қарашасында Англияның лорд-қазынашысы болып тағайындалды және 1327 жылдың 28 қаңтарына дейін осы лауазымды иеленді. Эдуард III тұсында Джон де Стратфорд (Винчестер епискобы) 1327 жылдың ақпан айында құрылғаннан бастап патшалық кеңестің мүшесі болды. Стратфорд кеңесте Ланкастер графының партиясының басты дін қызметкері ретінде танылды. Томас Уэйкпен бірге Стратфорд Мортимер мен Изабелла үкіметіне қарсы Лондондық шағымдаманы (1328 жылдың 27 қыркүйегі) ұйымдастыруға көмектесті. Оның саяси маңызы 1330 жылдың күзінен басталады, осы кезде Роджер Мортимер билігінен айырылды. Эдуард III 1330 жылдың 28 қарашасында Стратфордты жаңа канцлері етіп тағайындады. Келесі он жыл бойы Стратфорд мемлекеттік істерге белсенді қатысты, корольдің ең көрнекті кеңесшісі болды және саяси тұрғыдан, Стаббстың айтуынша, «Ланкастерлік немесе конституциялық партияның басшысы» болды. 1333 жылдың 3 қарашасында Стратфорд Кентербери архиепископы болып тағайындалды және келесі жылы (1334 жылдың 28 қыркүйегінде) канцлерлік қызметінен бас тартты. 1340 жылдың қарашасында Эдуард III, намыстанған, қаржысы таусылған және ашулы күйде Фландриядан Англияға қайтып келді және архиепископтың інісі, канцлер Роберт де Стратфордқа ашуын төкті, сондай-ақ Генри де Стратфордты қысқа мерзімге қамауға алды.

Кейінгі өмір және өлім

Стратфордтың саяси мансабы осы кезде көбінесе аяқталғанмен, 1342 жылдан бастап өліміне дейін ол аға мемлекет қайраткері ретінде әсерін тигізе берді, тіпті Дене оны дукс регис деп атады. 1348 жылдың маусымында ол Мейдстоун қаласында ауырып қалды. Ол 23 тамызда Сассекс округіндегі Мейфилд имениесінде қайтыс болды, «Бирчингтон» мәліметінше, қасиетті аурада. 9 қыркүйекте оны кафедральді соборында жерледі, онда оның алабастрдан жасалған, сәл зақымдалған мүсіні, хордың оңтүстік жағында, Эстридің қоршауының жанындағы әдемі күмбезді қабірде жатыр, ол өсиетімен осылай сұраған болатын.

Мұра

Стратфордтың Кентерберилік тіркелімі сақталмаған, бірақ оның көптеген актілерін басқа көздерден табуға болады. Ол 1342 жылы Кентербери сотының әрекеттері үшін егжей-тегжейлі ережелер жасаған, сондай-ақ 1341 және 1343 жылдар аралығында шығарылған провинциялық конституциялардың үш жиынтығын дайындаған көрнекті заң шығарушы болды. Бірінші жиынтық жоба болып табылды, екіншісі шіркеулік басқару және тәртіп мәселелеріне арналған, ал үшіншісі шіркеу бостандықтарын сақтауға және дін қызметкерлері мен мирян арасындағы шиеленістерді реттеуге бағытталған. Ол Кентерберидегі Әулие Томас шейітінің ауруханасына, сондай-ақ Истбридж ауруханасы деп белгілі болған жерге елеулі қайырымдылық көрсетті, бірақ оның күш-жігері негізінен туған жері Стратфордқа бағытталған, онда ол сол атпен шіркеу колледжін құрды. Алғашқы негіз (1331) күзетші, күзетші орынбасары және үш діни қызметкер үшін болды, бірақ 1336 жылы қосымша сегіз діни қызметкерге рұқсат берілді, бірақ толық штат санына жеткені белгісіз. Ол шіркеуге жерді беруді қамтамасыз етті және 1345 жылы паптық бекіту туралы бұйрық шығарылды. Стратфордтың мінезі, ниеттері және мәртебесі туралы пікірлер екіге бөлінген. Ол өзінің ізашарлары Джон Печем (1292 жылы қайтыс болған) және Роберт Винчелси (1313 жылы қайтыс болған)мен қолайсыз салыстырылды, бірақ 1326-7 жылдары монархтың өзгеруі оның шамалылығы мен құқықтық білімінің арқасында осылай тегіс өтті. Ол, әрине, «Ланкастерлік» принциптерге, әсіресе парламенттің маңыздылығына қызығушылық танытты. Изабелла мен Мортимердің билігі кезінде ол оларды сақтау үшін мансабын, тіпті өмірін қауіпке тікті. Ол ағылшын шіркеуінің бостандықтарын адал қорғады. Эдуард III-нің 1340 жылғы төртінші жарғысы, жағдайлардың ықпалымен берілген, «бостандықтар хартасы» ретінде жеңіске жетіп таратылды. Оның 1341 жылдың мамырындағы рухани петициялары сол жылғы заңдарға өзгертілген түрінде енгізілді, бірақ король бірнеше айдан кейін оларды ағылшын заңдарына және өзінің жеке құқығына қайшы деп есептеп күшін жойды. Оның амбициялы болғаны сөзсіз, бірақ оның ешқандай негізгі сенімдері болмағанын айтуға болмайды. Ол бейбітшілік үшін ұзақ уақыт еңбек еткенімен, 1337 жылы Франциямен соғыс болуының қажеттілігін қабылдауға мәжбүр болды, бірақ оны елдегі зорлық-зомбылық есебінен емес. Ол тіпті Эдуард III-ке қарсылық көрсетуге дайын емес еді, өйткені ол бұрынғы билік кезіндегі азаматтық қақтығысты жаңартуды қалаған жоқ. Ол, наразы патша айтқандай, мақтанға (көкіректілікке) бойын салған болуы мүмкін, бірақ ол ақымақ адам емес еді. Оның 1340-41 жылдардағы негізді қорғауы Эдуардқа ешқашан ұмытпайтын сабақ берді.