Кіріспе

13 ғасырдағы ағылшын корольдік шенеунігі және епископы

Джон де Грей немесе де Грей (18 қазан 1214 жылы қайтыс болды) – Норвич епископы қызметін атқарған ағылшын дін қызметкері, Кантербери архиепископына сайланды, бірақ бекітілмеді. Ол Джон ханзада болған кезде оның қызметінде болды, тіпті Джон патша болғанға дейін, осы үшін ол 1200 жылы Норвичке формалды түрде сайлануымен аяқталған бірқатар шіркеулік лауазымдармен марапатталды. Де Грей епископтыққа көтерілгеннен кейін де патшаға қызмет етуді жалғастырды, патшаға ақша қарыз берді және оның тапсырмасымен дипломатиялық миссияларды орындады. 1205 жылы король Джон де Грейді Кентербери архиепископтығына ауыстыру арқылы марапаттауға тырысты, бірақ даулы сайлау процесі 1206 жылы папа Иннокентий III-нің де Грейдің сайлануын күштен жоюына әкелді. Иоаннның қалауына қарсы, Иннокентий Стефан Лэнгтонды архиепископ етіп тағайындады. Папа Рим Англияға және Иоаннға түрлі санкциялар салды; бір кезде де Грей Англияда заңды түрде лауазымда отырған екі епископтың бірі болды. 1209 жылы ол Джон үшін Ирландияның губернаторы болды және 1213 жылға дейін Англо-Норман барондарына және сол елдегі жергілікті ирландтарға патшалық үкіметті орнатуға тырысты. Англияға француз шапқыншылығының қаупіне қарсы қорғануға көмектесу үшін шақырылған де Грей, содан кейін Римге барып, Джон мен Иннокентийдің епископтың Кентербериге тағайындалуына байланысты дауды түпкілікті шешкеннен кейін папаның кешірімін алу үшін Римге барды. Кешірімін алғаннан кейін де Грей Дархэм епископы болып тағайындалды, бірақ ол Англияға қайтып келе жатқанда қайтыс болды. Де Грей өзінің епархиясында сарай және Ирландияда бірнеше қамал салдырды. Бір замандас жазушы де Грейді патшаның «жаман кеңесшісі» деп сынағанмен, ол кейінірек Йорк архиепискобы болған Уолтер де Грейдің туысы еді. 1196 жылы де Грей король Ричард I-нің ағасы Джонның қызметінде болды және 1198 жылы Джонның мөрін сақтады. Джон 1199 жылы Англия тағына отырды, ал 1200 жылдың наурыз айында де Грей Кливленд архидиаконы болды. Ол сондай-ақ Джонның хатшысы және көбінесе Лорд-канцлер Хуберт Уолтердің орынбасары болды. Джон патша болғаннан кейін көп ұзамай де Грей Англия мен континент арасында патшалық істерімен саяхаттай бастады және Джонның билігінің алғашқы екі жылында корольдік канцелярияда белсенді жұмыс істеді, корольдік жарғыларды бекітті. Де Грей 24 қыркүйекте діни қызметке бекітілді. Оның бекітілуі Вестминстерде архиепископ Уолтер басқарған провинциялық шіркеу кеңесінің соңында, оған де Грей қатысқан болатын, Херефордтың жаңа епискобы Джайлс де Браузбен бірге өтті. Ол Вестминстер аббаттығының шіркеуінде рәсімді өткізді. 1203 жылы де Грейдің кейбір салт аттылары Нормандиядағы Водрейль қамалындағы гарнизонның бір бөлігі болды, олар Роберт Фицвальтердің басшылығымен қызмет етті. Олар азық-түлікпен қамтамасыз етілді және Джон әскерлерді қолдауға аттанғанмен, 1203 жылдың жазында гарнизон қоршау басталғаннан кейін Филипке берілді. 1203 жылдың соңында Джон Нормандиядан кетіп, герцогтікті Филипке тапсырғанда, де Грей оның Барфлер портына сапар шегушілерінің бірі болды және корольмен бірге Англияға барды.

Архиепископ-сайланған

Джонның 1205 жылы де Грейді Кентерберия архиепископы болып мәжбүрлеу әрекеті корольдің Папа Иннокентий III-мен ұзаққа созылған жанжалының бастауы болды. 1205 жылы шілдеде Хьюберт Уолтер қайтыс болғаннан кейін, оның орнын басатын адамды таңдау қиынға түсті, себебі Кентерберияға сайлау кезіндегідей, дұрыс процедура қандай болуы керек екендігіне күмән туды. Джон Англия епископтары мен кафедральдық бөлімнің монахтары Римге барып, пападан нұсқау сұрағанда шешімді кейінге шегерді. Бірақ, канондық заң бойынша собор монахтары жаңа архиепископты сайлауға құқылы еді. Архиепископ ірі жер иесі болғандықтан және дәстүрлі түрде патшаның басты кеңесшілерінің бірі болғандықтан, корольдың да сайлауға қатысуы мүмкін еді. Әртүрлі тараптардың делегациялары Римде болғанда, Кентерберия монахтары өздерінен біреуін, Реджинальдты, архиепископ ретінде құпия сайлап, оны делегацияға қосылу үшін Римге жіберді. Джон Реджинальдтың корольдің қатысуынсыз сайланғанын білгенде, монахтарды де Грейді архиепископ етіп сайлауға мәжбүр етті. Роджер Вендовердің айтуынша, монахтар Вальтерді жерлеуге дейін Реджинальдты сайлаған, ал собор бөлімінің жас мүшелері ғана сайлауға қатысқан. Вендовер 1230 жылдары жазған және Кентерберийлік монах болмағандықтан, оның шындықты жазғаны күмәнді. 1205 жылдың 11 желтоқсанында де Грей Кентерберияға тағайындалды, бірақ папа 1206 жылдың 30 наурызында екі үміткерді де қабылдамады; Иннокентийдің де Грейдің үміткерлігін жарамсыз деп тану себебі, егер бұрынғы сайлау әлі де папалыққа шағым түсірілсе, кез келген сайлау жарамсыз болар еді. Содан кейін монахтар Стивен Лэнгтонды сайлады, оған Иннокентий келісім берді.

Ирландияда

1209 жылы де Грей Ирландияда корольдің губернаторы болып тағайындалды, бұл лауазым кейде Ирландияның justiciar деп аталады. Оның тағайындалуының бір себебі – Англияға салынған тыйымды елемегені үшін айыпталудан сақтану болды. Епископ ретінде де Грейдің шіркеулік міндеті тыйымды күшіне енгізу еді, бірақ тыйым салынбаған Ирландияға барып, папалық биліктің наразылығын тудырмай, корольге қызмет етуді жалғастыра алды. Де Грейдің Ирландиядағы басты саясаты – ағылшын билігін кеңейту болды, осы мақсатта ол Шаннон өзенінде және Ферманағдағы шайқастарға қатысты. Ол сондай-ақ ирландтық монеталарды ағылшын монеталарымен алмастырды және ағылшын заңдарын Ирландияда қолдануға тырысты, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. Де Грейдің Ирландиядағы қызмет мерзімі ирландтық үкіметтік тәжірибелердегі өзгерістермен бірге өтті. 1209 жылы Джон Уильям де Браузаны қуғанда, Уильям Маршал де Браузаға өзінің ирланд жерлерінде пана берді. Де Грей Маршалдан де Браузаны сатқын ретінде тапсыруды талап етті, бірақ Маршал бас тартты, өйткені ол де Брауздан жер иеленгендіктен, өзінің феодалына сыртқы билікке тапсыру – сатқындық болар еді. Маршалдың бас тартуы де Грейді ашуландырмаған сияқты, өйткені үш жылдан кейін епископ Джонға жазған хатында оны мақтады. 1210 жылы Джон Англо-Норман барондарын бақылауға алу үшін Ирландияға жорық ұйымдастырды. Ол ирландтық патшалармен келіссөздер жүргізді, және кейбір мәліметтерге сәйкес, келіссөздері соншалықты сәтті болды, ирландтықтар оған мойынсұнды. Алайда, тарихшы Шон Даффи жергілікті ирландтық аристократиясы Джонға Англо-Норман барондарымен бірдей қарсылық көрсеткенін айтады. Джон Англияға оралғаннан кейін де Грейге Коннахтта үш жаңа қамал салуды бұйырды. Қамалдар салумен байланысты корольдік үкімет Коннахтқа екі әскери шабуыл жасады – бірі Мит пен Ленстерден, екіншісі Манстерден. Де Грей 1211 жылы Ирландиядан Уэльске қарсы әскери наурызға, солтүстіктегі Уа Неилл аймағына шабуылдарға жетекшілік ету үшін кетті. Теңізден де шабуыл жасалды, бірақ нәтижесіз болды. Ол губернатор лауазымын біршама уақыт сақтап қалды, бірақ 1213 жылдың шілдесінде оның орнына Дублин архиепископы Генри де Лундр келді. Ол сондай-ақ өзінің кафедральдік шіркеуінің монахтарына кафедральдік шіркеудің тәуелді шіркеулерінің дін қызметкерлерін тағайындау және ауыстыру құқығын берді. 1203 жылы де Грей Иннокентий III-тен кейбір дін қызметкерлерінің некелерін айыптайтын хат алды, бұл канондық заңға қайшы келеді. Әлемдік мәселелерде ол Бишопс-Линн (қазіргі Кингс-Линн) қаласына апталық базар және жылына екі рет жәрмеңке өткізу құқығын берді. Ол сондай-ақ Гейвудта сарай салдырды. 1213 жылдың мамыр айында Джон мен Иннокентий Лэнгтонның Кантербериге сайлануына қатысты дауды шешті, және келісімнің бір бөлігі ретінде Джон Ирландия мен Англияны Иннокентийге беріп, оларды пападан қайта алды, осылайша Джонды папалық вассал етті. Джон папамен келісімге келгеннен кейін де Грей жалпы кешірімге кірмеді және кешірім алу үшін Римге баруға мәжбүр болды. Иннокентий де Грейді кешіргеннен кейін папа оны 1213 жылы Дурхам епископы етіп сайлауды ұсынды; бірақ де Грей Англияға қайта оралған кезде 18 қазан 1214 жылы Пуатудағы Сент-Жан-д'Анжелиде қайтыс болды. Де Грейдің тағы бір кеңсе қызметкері Роберт де Бингем Англияға папалық тыйым салынған кезде епископтың үйінде болды; ол кейіннен Оксфордта теология бойынша оқытушы болып, 1228 жылы Солсбери епископы болды. Де Грей епископтың өмірінің көп бөлігінде Джонға жақын болды және корольдің бас қаржы жинаушыларының бірі болды. Ортағасырлық зерттеуші Ральф Тернер де Грейді «Джонның ең жақын адамдарының бірі» деп атады, ал Джонның тағы бір биографы У. Л. Уоррен де Грейді «патшалық әкімшіліктің ең дарынды өкілдерінің бірі» деп сипаттады және Джонның кейінгі билігіндегі көптеген қиындықтарды де Грейдің Кантербериге сайлаудағы сәтсіздігімен байланыстырды.