Кіріспе
Роберт Шаль (17 тамыз 1659 - 25 қаңтар 1721) - француз колониалисі, саяхатшы және жазушы, бірақ ол ешқашан өз атымен жариялаған жоқ, бұл оның 1970 жылдары қайта ашылғанға дейін белгісіздігіне себеп болды. Оның ең танымал екі еңбегі: Les Illustres Françaises, Гаагада 1713 жылы жасырын түрде жарияланды, 1727 жылы Пенелопа Аубин ағылшын тіліне "Артық француз ғашықтары" деген атпен аударды; бірнеше француз сапалы адамдарының махаббатының шынайы тарихы және 1721 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланған Journal d'un voyage fait aux Indes Orientales. Шале Парижде, Жан Шале деген кіші буржуа және кіші мемлекеттік қызметкердің екінші некедегі бес баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Оның екі інісі мен екі қарындасы бар. Ол ақылды бала, жақсы оқушы еді. 1681 жылы әкесі қайтыс болғанша, ол жайлы өмір сүрген көрінеді. Анасының ықпалынан ол әкесінің өсиетінде теңсіз қаралып, тек оннан бір бөлігін ғана алады. Ол екі ағасымен қақтығысып, бірін жарақаттап, онымен жекпе-жек өткізеді. Түрмеге қамалу немесе жер аударылу алдында тұрып, ол соңғысын таңдап, Жаңа Францияға кетті. Бір ағасының қаржылай көмегімен ол алдымен Compagnie de pêches sédentaires de l'Acadie компаниясының акцияларын сатып алды, кейіннен ол өзінің сауда компаниясын құрды, ол аккадиялық Чедабуктоу қаласында (қазіргі Новая Шотландия, Канада) бобёр терісі, тері және басқа да тауарлармен айналысты. Алайда 1688 жылы Салемнен ағылшын қарақшыларының шабуылы салдарынан оның жағдайы күрт өзгерді және оның бизнесі құлдырап кетті. Бұл тәжірибе оның ағылшындықтарды жек көруіне себеп болды, оған иезуиттерді жек көру ғана тең келді. Ол Францияға қайтып, Ла-Рошельге қоныс аударды. 1690 жылдың наурыз айында ол Батыс Францияның Лориент қаласынан Үндістанның Пондичери қаласына және Қиыр Шығыстағы басқа да жерлерге баратын кемеге "экривен де навир" (жұмыскерлер мен бухгалтерлер) болып отырды. Оның екі томдық "Шығыс Үндістандағы саяхат" атты еңбегінде 350 адамнан тұратын экипажымен және жаңа азық-түлікпен толық қамтылған "Экуэль" кемесі туралы көптеген оқиғалар баяндалады. Алты кемеден тұратын кеме Compagnie des Indes Orientales компаниясына тиесілі және 38 оқ-дәріге ие қарулы сауда кемесі болды, сауда үшін, сондай-ақ Сиам корольдігіне дипломатиялық миссияда жүзіп жүрді. Францияға оралған кезде кеме Ассенсион аралында тоқтады, содан кейін Атлантика арқылы Антиль аралдарына ұзақ жол жүрді, онда ұзақ уақыт тоқтады. Ол 1691 жылдың тамызында ғана Франциядағы Порт-Луиске оралды. 1692 жылы Шальре де навир ретінде пайда болады, бірақ бұл жолы француз флотының кемесі "Ле Принс" кемесінде. Ол ағылшындар мен голландтарға қарсы Барфлер шайқасына қатысты. Алайда, Чаллдің теңіздегі мансабы қысқа болды, ол 1693 немесе 1694 жылы сыбайлас жемқорлық үшін босатылды. 1695 жылдан бастап ол жазуға көңіл бөліп, отаршыл және теңізші ретінде өткен оқиғаларына сүйене бастады. Ол жайлы өмір сүрген жоқ. Ол "Дон Кихот" атты еңбегін, "Иллюстрациялар" және "Журнал" атты кітаптарын жариялады. 1717 жылы ол Париж кафелерінде бүлікшіл сөздер айтқан полиция тыңшысы арқылы айыпталып, атақты Шателет түрмесіне қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Парижден жер аударылды және Шартр қаласында тұрып қалды. Ол 1721 жылы 25 қаңтарда кедей және күйзелген күйде қайтыс болды.