Кіріспе

Before the Fact (1932) - Энтони Беркли Кокстың "Франсис Айлс" деген атпен жазған ағылшын романы. Онда әйелдің мұралық ақшасына аңсаған, ал ол үшін оны өлтіруге дайын тұрған еркекпен некелесуі туралы әңгіме жазылған. Ол ақырында табысқа жетеді ме, әлде ол оның жоспарларын елестетіп жүр ме, белгісіз. Алдыңғы "Зұлымдықтың алдын ала қарауы" (1931) кітабымен бірге оны психологиялық сюжет романы санатына жатқызуға болады. Әңгіме элементтері 1941 жылы режиссер Альфред Хичкоктың "Суспиция" американдық фильміне қолданылды.

Сюжет

28 жастағы қарапайым, кітапқа құмар Лина МакЛейдлоу ағылшындық ауылда зейнеткер ата-анасымен бірге өмір сүреді. Оның әдемі әпкесі жаңа жазушыға үйленді, бірақ Лина кедей және беделсіз отбасынан шыққан әсем Джонни Айсгард келгенге дейін қабылдауға болатын еркекпен ешқашан кездеспейді. Әкесі үйленуіне қарсы, ал Джонни Линаның ақшасына ғана қызығатынын бәрі біледі. Алайда олар көп ұзамай үйленіп, шетелде ұзақ және қымбат бал айларын өткізеді және Джонни сатып алған және сәнді жиһазданған үлкен ауыл үйіне оралады. Лина жұмыссыз Джоннидің осы шығындарды қалай төлегенін және өмір сүруді қалай күткенін ойлағанда, ол ақырында бәрін қарыз алғанын мойындайды. Бірте-бірте Лина әкесі берген жәрдемақыға сүйеніп, отбасының қаржысын басқарады және Джонниді жұмыс табуға итермелейді. Ол жақын маңдағы жақсы лауазымға ие болады, ал алыс туысының ауылдық меншігін басқарады, ал ол олардың үйіне қарайды. Ол балалы болғысы келеді, бірақ жүкті бола алмайды. Джоннидің үлкен қарызы мен өтірік айтқанын білгеннен кейін, басқа да шоктар пайда болады. Ол оның тәжірибелі ұры екенін, қонақтан зергерлік бұйымдарды ұрлап, оны сату үшін ұрлағанын біледі. Оның мұрагерлік жиһаздары да жоғала бастайды, ол кейбірін антиквар дүкеніне дейін іздейді. Ол - қолтаңба жасамашы, ол - қолтаңба жасамашы. Ең жаманы, ол ақшаны ұрлаған үшін жұмысынан шығарылады. Джонни ойыншы болып, ақшасын жарыстар мен казиноларда ысырап етеді, сонымен қатар басқа әйелдерді қуып жүреді. Жергілікті әйелдер мен қыздардың көпшілігі онымен қарым-қатынаста болды, ол үшін жақын маңдағы қалада пәтер жалдап алады, ал олардың қызметшілерінің бірі оның ұлы бар. Осы оқиғалар ашылғанда, баласыз қалған Лина Лондонға апасымен бірге кетеді. Ол жерде ол бір тойда сүйіспеншілікке толы тұрмысқа шықпаған суретшімен танысады, ол оның ажырасып, өзімен үйленуін қалайды. Бірақ Лина онымен ұйықтаудан бас тартып, Джоннимен бірге тазаруханаға оралады. Джонни бұл арада ақша жинаудың жаңа жолдарын ойлап тапты. Линамен бірге Рождествоға оның ата-анасына барады, ол әкесіне қарттың әлсіз жүрегіне тым көп болатын трюк жасауға мәжбүр етеді. Оның өлімі Линаның мұрагерлікке ие болуын білдіреді, осылайша Джоннидің жақсартылған құралдарға қол жетімділігі болады. Кейіннен ол мектептегі ескі досын мүліктік дамуды қолдауға көндіреді және өзінің жеңіл ойлы серіктесін Парижге алып барады, бордельге барып, оған көп бренди құяды, ол адам өледі. Оның салған ақшасы Джоннидің қолында қалады. Джоннидің пікірінше, бұл оқиғалардың ешқайсысы кісі өлтіру деп саналмайды. Оның үлкен жобасы Линаны өлтіріп, ақшасын және сақтандыруды жинап, байқалмай қалу. Оған қылмыс туралы әңгімелер жазушы Изобель Седбуск көмектеседі, ол олардың ауылына жиі келіп, адамдарды жоюдың ақымақ тәсілдерін талқылауды ұнатады. Ол Джонниге сүтке араластырылған кезде дәмсіз, бірден өлтіретін және денеде ешқандай із қалдырмайтын жалпы химиялық зат бар екенін айтады. Лина Джоннидің кісі өлтіруге деген қызығушылығынан улам, одан әрі үмітсіз болып барады, өйткені ол некеде болғаннан кейін бірнеше жылдан кейін жүкті болып көрінеді. Ол тұмаумен ауырып қалғанда, Джонни бір стакан сүтпен баспалдаққа көтеріледі, оны ол біле тұра ішеді.

Әңгіме туралы

Роман шамамен он жыл аралығын қамтиды: Джонни Айсгарттың Лина МакЛейдлоумен құдалануы және үйленуі, олардың некелерінің ыдырауы және оның жақын арада өлуі, бірақ ол шынымен өлетіндігі белгісіз (Изобель Седбусктің өлімге әкелетін химиялық заты ешқашан аталмаған және мүмкін ол жоқ). Бұл оқиға Линаның көзқарасынан баяндалады, сондықтан оқырмандар оның іс-әрекетін бақылап, оның ойымен танысады. Екінші жағынан, Джоннидің немен айналысатыны туралы Линаның көргендері мен жинағандарынан басқа ештеңе айтылмаған.

Бейімделулер

Роман Альфред Хичкоктың режиссері ретінде Suspicion (1941) фильмге бейімделді. Алайда, теріске шығатын детективтер форматы алынып тасталды, бұл Джоннидің кісі өлтіруші абайсыздықтарын Линаның қиялынан шыққан өнімге айналдырды. Уильям Л. Де Андреаның "Серпінді энциклопедия" (1994) еңбегінде жазылғандай, бұл студияның, RKO Radio Pictures, Джонни рөлін ойнаған Голливудтың жетекші актерлерінің бірі Кэри Гранттың экранға бүлікшіл психопат ретінде көрсетілуіне ыңғайсыз болғандықтан болды. Хичкок фильмнің аяғын өзгертуге мәжбүр болғанын айтқан. Ол романның кульминациясына ұқсас аяқтауды қалады, бірақ студиясы Кэри Гранттың "қаһармандық" имиджін көбірек ойлап, оны өзгертуді талап етті. Жазушы Дональд Спото Хичкоктың "The Dark Side of Genius" биографиясында Хичкоктың фильмнің аяқталуы туралы үкім шығарғандығы туралы таласты айтады. Spoto-ның айтуынша, алғашқы RKO-ның емдеуі мен Хичкок пен студия арасындағы меморандумдар Хичкоктың әйелдің қиял өмірі туралы фильм түсіргісі келетінін көрсетеді. 1988 жылы "Американдық театр" қайта түсірілген фильмде Энтони Эндрюс пен Джейн Кертин ойнайды.