Кіріспе

1091 жылы Комнендік қалпына келтіру шайқасы Левоунион шайқасы Комнендік қалпына келтірудің алғашқы шешуші Византиялық жеңісі болды. 1091 жылы 29 сәуірде Печенегтердің басқыншы күшін Алексий I Комнен мен оның Куман одақтастарының қол астындағы Византия империясының біріккен күштері талқандады.

Өмірбаян

1071 жылы 26 тамызда Рим патшасы Диогеннің қол астындағы Византия әскері Кіші Азияның шығысындағы Манзикерт қаласында Сельджук түркілерімен жеңілді. Жеңіліске ұшыраған император биліктен шығарылып, оның орнына Романо қол қойған келісімді орындаудан бас тартқан, әсерсіз Михаил VII Дукас тағайындалды. Түрік әскері 1073 жылы Анатолияға қарай қозғала бастады, бірақ қарсылық көрмеді. Империяның байлығы бірінен соң бірі өршіп жатқан азамат соғыстарына жұмсалғандықтан, елде хаос орнады. Түркімен руының мыңдаған адамдары күзетсіз шекарадан өтіп, Анатолияға көшіп барды. 1080 жылы империяның бір бөлігі жойылған. Бұл оқиғалардың мәнін бағалау мүмкін емес, өйткені он жыл ішінде империяның жартысынан астамы адам күшінен айырылып, оның астығының көп бөлігімен бірге жоғалды. Осылайша Манзикерт шайқасы империяның 700 жылдық тарихындағы ең үлкен соққыға әкелді. Осы жеңілістер мен апаттардың аясында Алексий Комнен, он төрт жасынан бастап түріктерге қарсы соғысып жүрген табысты жас генерал, 1081 жылы 4 сәуірде Пасха жексенбісінде таққа отырды. Джон Джулиус Норвичтің айтуынша, Алексийдің билікке келуінің мәні "жарты ғасырдан астам уақыттан бері империя бірінші рет қабілетті адамдардың қолында болды". Алексий қандай жағдай болмасын Византия империясының табысын қалпына келтіруге бел буды. 1090 немесе 1091 жылдары Смирнаның эмирі Чака Византия империясын толықтай жою үшін печенегтермен одақ құруды ұсынды.

Печенегтер шабуыл жасады

1087 жылдың көктемінде Византияның әміршілері солтүстіктен келген үлкен шабуыл туралы хабар алды. Шабуылдаушылар Қара теңіздің солтүстік-батыс өңірінен келген печенегтер еді; олардың саны барлығы 80 000 адам деп хабарланды. Византияның қиын жағдайларын пайдаланып, печенегтер Константинополға қарай бет алды. Бұл шабуыл Алексий империясына үлкен қауіп төндірді, бірақ бірнеше жыл бойы соғыс пен бейқамдыққа байланысты Византия әскері императорға печенег басқыншыларын сүртіп тастауға жеткілікті әскер бере алмады. Алексий өз империясын құрту үшін өзінің тапқырлығы мен дипломатиялық шеберлігіне сүйенуге мәжбүр болды. Ол басқа бір түрік көшпелі тайпасы - кумандарға печенегтерге қарсы соғысқа қосылуға шақырды.

Шайқас

Алексийдің печенегтерге қарсы көмекке алмасу үшін алтын ұсынғанына көніп, кумандықтар Алексий мен оның әскеріне қосылуға асықты. 1091 жылдың көктемінің аяғында кумандықтар Византия аумағына келді, ал біріккен әскер печенегтерге қарсы шабуыл жасауға дайындалды. 1091 жылы 28 сәуірде Алексий мен оның одақтастары Хеброс өзенінің маңындағы Левоуниондағы печенегтер лагеріне жетті. Печенегтер күтпеген жерден ұсталған сияқты. Қалай болғанда да, Левоунионның жанында келесі күні таңертең болған шайқас іс жүзінде қырғын болды. Печенег жауынгерлері әйелдері мен балаларын да алып келді, олар өздеріне қарсы жасалған шабуылдың қаһарлылығына мүлдем дайын емес еді. Кумандықтар мен византиялықтар жау лагеріне шабуыл жасап, жолында қалғандардың бәрін қырып-жойды. Печенегтер тез құлдырап, жеңімпаз одақтастар оларды өте қатыгездікпен қырғандықтан, олар қалың қалыңдыққа айналды. Тірі қалғандарды Византия әскері тұтқынға алып, император қызметіне алды.

Маңыздылығы

Левоунион - Византия әскерінің жарты ғасырдан астам уақыт ішінде қол жеткізген ең шешуші жеңісі. Бұл шайқас Византия тарихындағы бұрылыс нүктесін белгілейді; империя соңғы жиырма жылда өзінің табысының ең төменгі деңгейіне жетті, ал Левоюн әлемге империяның енді қалпына келу жолында екендігін білдірді. Печенегтер толықтай жойылып, империяның Еуропадағы иеліктері қауіпсіз болды. Алексий Византияның құтқарушысы екенін дәлелдеді, соғыс шаршаған Византияда жаңа үміт пайда болды. Алдағы жылдары Византия Алексий мен оның ұрпақтары Комненойдың қол астында елеулі қалпына келеді. Византия әскерлері Кіші Азияға оралып, жоғалған аумақтың көп бөлігін, соның ішінде тыңайған жағалау аймақтарын, сонымен қатар көптеген маңызды қалаларды қайтадан басып алды. Қатаң орталық үкімет қалпына келтіріліп, келесі ғасырдың барысында империя бай болды, ал Константинополь тағы бір рет христиан әлемінің астанасы болды. Осылайша, 1091 жылы Левоунион шайқасы Византияның билігі мен ықпалының қайта өркендеуінің бастауын белгіледі, ол 12 ғасырдың соңында Комнениялық династияның жойылуына дейін жүз жыл бойы жалғасты.