Кіріспе

ешбір Богота тарихы Колумбияның астанасы Боготаны қоршаған аймақтың тарихын білдіреді. Боготаның айналасындағы аймақты алғаш Мезоамерикадан көшіп келген жергілікті халықтар тобына қоныстанды. Бұл топтардың арасында қазіргі Кудинмарака мен Бояка жеріндегі Альтиплано Кундибояценседе қоныстанған муискалар (чибча тілін меңгерген халықтар) болды. Испан отаршылдарының келуімен бұл аймақ 1538 жылы Туан Махмуд Дегих құрған ірі елді мекенге айналды, ол Испан империясы провинцияларының астанасы және Жаңа Гранада вице-корольдігінің орнына айналды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Богота Гран-Колумбияның, кейіннен Колумбия Республикасының астанасы болды.

Колумбқа дейінгі дәуір

Боготада тұңғыш рет Чибча тілін меңгерген муискалар өмір сүрді. Жеңімпаздар келген кезде муискалардың саны 110 000 - 2 миллионға дейін деп есептелген. Муискалар оңтүстік-батыстағы Сумапаз таулары мен солтүстік-шығыстағы Сьерра-Невада-дель-Кокуй арасындағы климатты жылы таулы аймақтарды мекендеген. Олар шамамен 2000 км2 аумақта өмір сүрді, оның ішінде Боготаның биік жазықтығы, қазіргі Бояка департаменті және Сантандердің шағын бөлігі болды. Ең құнарлы жерлер ежелгі плейстоцендегі көл төбелері, Гумбольдт көлінің қалдықтары, Богота саваннасын, Баката деп аталатын аймақты және Богота, Суарес және Чикамоча өзендері суармалы аймақтарды құрады. Саяси тұрғыдан бұл аймақ Муиска конфедерациясының құрамына кірді, солтүстік билеушісі заке деп аталды (Хунзадан билік етеді, қазіргі Тунья) және оңтүстік билеушісі Бакатада орналасқан зипа. Муискалар негізінен шаруалар мен саудагерлер болды және көптеген шағын ауылдар мен ағаш және балшықтан жасалған үйлер орналасқан қоныстарды құраған, испандықтар бохиос деп атаған. Күннің қасиетті қаласының иракасы Сугамуси басты діни көшбасшы болды. Басқа билеушілер сол есімді қаладағы Тундама, қазір Дуитама деп аталады және әртүрлі тәуелсіз кациктер, негізінен Гуатавита, Убате, Убаке және Велес. Муискадан бұрын өмір сүрген Херрера кезеңінің алғашқы аңшы-жинақшы халқы біртіндеп ауыл шаруашылығына негізделген отырықшы қоғамдастыққа айналды. Халық жүгері, картоп, бұршақ, қызанақ, түбір, мысалы, юка, темекі, аракача, тәтті картоп және түрлі жеміс-жидек пен көкөніс егістігін өсірді. Муиска халықтары тұзды ірі құмыраларда тұздан алуына байланысты "тұздықтар" деп аталды. Негізгі тұз шахталары Богота саваннасының солтүстік шетіндегі Зипакира, Немокон және Таусада болды және әлі де бар. Изумрудтар Чивор мен Сомондокода қазылып, "Изумруд халқы" деп аталатын музолармен сауда-саттық жасалды. Мақтаны солтүстіктегі Лаче және У'ва сияқты биік жерлердегі көршілері өсірді.

Мифология және дін

Чия - Зипаның жері, айға табыну үшін жасалған жер, ал Закедің рәсімдік орталығы Согамосо болды, онда Күн ғибадатханасы орналасқан. Муаскалардың басты діни қызметкерінің қызметі астрономиялық бақылау болғанға ұқсайды. Бұл қатынасқа көптеген археологиялық ескерткіштер, мысалы, "Cojines del Diablo" (Адамның жастықтары) сияқты, Тунья қаласындағы тау жынысына жоғары ойылған екі үлкен диск, олар Айды байқау орындары болған болуы мүмкін. Вилла де Лейваның маңында орналасқан Сакуензипада, салтанатты орталықта, шығыс-батыс бағытта тігілген 25 үлкен цилиндрлі бағана тұр: осы жерден жазғы күнбағыс күні күн Игуаке көлінің үстіне шығады, бұл жерден Бачуэ құдайы пайда болды. Бочика, өркениетті құдай, оларды қол өнеріне үйретті, оларға моральдық нормалар берді, содан кейін оларды Топан судан құтқарды және Савана тасқынынан текеденені сындырып, Текуендама шарлауығын қалыптастыру үшін су ағысын жіберді. Чия - ай, Зухе - күн құдайы. Олар басқа да түрлі жұлдыздық тәңірлерге құлшылық ететін. Муискалар үшін көлдер қасиетті жерлер еді. Олардың ең маңызды аңыздары мен аңыздарында алтын мен керамикалық сыйлықтар табылған Гуатавита, Сиеха, Тота, Фукен және Игуаку көлдері туралы айтылады. Олар өлгендерге де құлшылық етті, ақсүйектер мен басшыларды мумиялап, барлық заттарымен бірге жерледі.

Алтын өңдеу және керамика

Муискалар конфедерациясының алтындары болмағанымен, олар оны басқа тайпалармен сауда-саттық жасау арқылы алған. Олар әртүрлі бұйымдар жасады, ең көрнектісі - тунджолар; олар өз құдайларына ұсынған кішкентай антропоморфты немесе зооморфты фигуралар. Бұл бұйымдарды жасау үшін олар әр түрлі әдістерді қолданды: жоғалған балауыз, балғамен соғу және қайта өңдеу. Алтын бұйымдар жерлеу және қасиетті құрбандықтар үшін пайдаланылған. Муискалар сондай-ақ, мойынтірек, білезік, құлақ сырғалары, кеуде, мұрын сақиналары және басқа да бұйымдарды жасап, өздерін әшекейлеген. Мұражайда және басқа жеке мұражайларда әлі күнге дейін сақталған. Муискалар киім-кешекті өрнектейді және қыш бұйымдарын шығарады.

Гонсало Хименес де Кесада экспедициясы

1533 жылдан бастап Рио-Гранде-де-ла-Магдалена Оңтүстік теңізге, Перуге және аңызға айналған Эль-Дорадоға апаратын жол деген сенім сақталды. Соңғысына жету - Гонсало Хименес де Квесаданың мақсаты болды, испан конкистадоры Санта-Мартаны 1536 жылы 6 сәуірде 800 сарбазымен қазіргі Колумбияның ішкі жеріне қарай жолға шықты. Экспедиция екі топқа бөлінді, біреуі Де Квесаданың қолында құрлықта қозғалады, ал екіншісі Диего де Урбиноның қолында төрт бригантиндік кемелерде Магдалена өзеніне көтеріліп, Де Квесаданың әскерлерімен Тора де лас Барранкас Бермехас деп аталатын жерде кездеседі, қазіргі Барранкабермеха. Олар солтүстікке барып, бақта мен балыққа сауда жасау үшін тұзды үлкен торттар жасап жатқан жерлестер туралы естіді. Де Кессада Перуге баратын жолды тастап, "тұз ауылдарын" іздеу үшін Анд тауларын кесіп өтуге шешім қабылдады. Олар егіндіктерді, жолдарды, ақ тұзды торттарды, содан кейін қораларды көрді, онда олар жүгері, юка және бұршақ өсірілген егіндіктер (чибча тілінде tá деп аталады) тапты. Торадан экспедиция Опон өзеніне көтерілді, онда испандықтар өте жақсы боялған мақта шапандарымен жабылған жергілікті тайпаларды тапты. Олар Altiplano Cundiboyacense-ге жеткенде, экспедициядан Санта-Мартадан тек 70 адам ғана қалды. Олар сапарға шыққанда, қастарына көп алтын мен зәулімдер алып келді. Хунзада испандықтар квамуенчатоха закиін тапсырып, Согамосоға қарай бет алды, онда олар күн ғибадатханасына шабуыл жасап, кездейсоқ өртеп жіберді. 1537 жылы 22 наурызда испандықтар солтүстіктен тұз шахтасы Немокон мен Зипакира ауылдары арқылы келіп, Valle de los Alcázarea (Қалдық аңғары) деп атаған жерге жетті. Муискалар жерінде олар жақсы жолдар тауып, оңтүстік-батысқа қарай жылжи бастады. Бірнеше күннің ішінде олар бірнеше ауылды аралап өтті, олардың ішінде Ленгуасаке мен Суеска бар. Олар Кахика, Чия және Суба арқылы жалғасты, олар оңтүстік Муиска зипазго Бакатаның бастамасы болды, онда олар тастап кеткен Бакатаны тапты. Бакатаның зипасы, Тискесуса өзінің патшалығының астанасынан солтүстікке (Кахика) қашып кетті, онда оны испан солдаты өлтіреді.

Боготаның негізі

Жеңімпаздардың "құрып, халықты толтыру" деген ұранына сай, Де Кесада жақсы тәртіпте және тұрақты үкіметте өмір сүру үшін қалалық елді мекен құруға шешім қабылдады. Шығыс жақта олар зипаның мекені жанындағы Теусакильо деген үнді ауылының сумен, ағашпен және егін егуге арналған жермен қамтамасыз етілгенін және Монсеррат пен Гвадалупе таулары желден қорғалғандығын тапты. Қаланың негізі қаланған күні туралы нақты мәлімет табылмаса да, негізін қалау күні ретінде 7 тамыз 1538 жыл деп саналады. Дәстүрге сәйкес, сол күні монастырь маңындағы Сантандер саябағының қазіргі соборы жанында салынған сабан үйде монастырь маңындағы Доминго де лас Касас алғашқы уағызын айтты. Испан колониясы Жаңа Гранада Корольдігі деп аталды, оның астанасы Санта-Фе, кейіннен Санта-Фе де Богота және кейіннен қысқартылды Богота, оңтүстік Муиска астанасының Чибча атауы негізінде; Баката.

Қалалық жобалау

Қалалық жобалау алаңдардан тұрады және сол кезден бастап жүз метрлік лиенцо де кудра басым. Трансверс көшелері (шығыстан батысқа) 7 метр, ал қазіргі carreras 10 метр болатын. 1553 жылы Бас алаң (қазіргі Боливар алаң) қазіргі жерге көшірілді және шығыс жағында алғашқы собор құрылысы басталды. Екінші жағында Капитул мен Корольдік тыңдау болды. Майор Плаза мен Гербс Плазаны біріктіретін көше - қазіргі Сантандер паркі - "Реал көшесі" (Король көшесі) деп аталды, қазір Карера Седьма.

Санта-Фе халқы

Ақ адамдар, метистер, жергілікті муискалар және құлдар құрған; 16 ғасырдың екінші жартысынан бастап халық саны тез өсе бастады. 1789 жылғы санақ бойынша 18 161 тұрғын тіркелген, ал 1819 жылы қала халқы 195 блокка бөлінген 30 000 адамды құрады. Епархия құрылған кезде оның маңызы өсті. 1585 жылға дейін жалғыз приход собор болды, кейіннен солтүстікке қарай Лас-Ньевес және орталық алаңнан оңтүстікке қарай Санта-Барбара құрылды.

Үкімет және әкімшілік

Қала әкімі мен екі кеңес адамынан тұратын бөлім, констебль мен полиция бастығы қалаға басшылық етті. Бұл аумақтарды жақсы басқару үшін 1550 жылы сәуірде Сантафе де Боготаның аудиенциясы ұйымдастырылды. Сол кезден бастап қала астанасы және Гранаданың жаңа патшалығының орталығы болды. Он төрт жылдан кейін, 1564 жылы, испан патшасы алғашқы Патшалық аудиенция төрағасын тағайындады; Андрес Диас Венеро де Лейва. Жаңа Гранада Корольдігі 1739 жылы Вице-корольдікке айналды және 1819 жылы азат етуші Симон Боливар Испаниядан тәуелсіздік алғанға дейін осы жағдайды сақтады.

Дін

Түпкiлiктi халықтарды соғыспен басқарғаннан кейiн, 16 ғасырдан бастап Колумбияның барлық аумағында құрылған дiни қауымдардың көмегiмен дiннің жаулап алуы басталды. Францискан, Доминикан, Августин қауымдары үшін және кейiн 1604 жылы иезуиттер, капуцин монахтары мен Кларисса, Доминикан және Бос аяқ кармелиттер монахинялары үшін шіркеулер мен монастырлар салынды. Мұндай қауымдастықтар Сантаференолардың рухы мен қолданысын белгіледі, өйткені олар идеологияны жүзеге асырды, саяси және мәдени үстемдік 1767 жылы Карлос III иезуиттерді Америкадағы испан колонияларынан қууға бұйрық бергенде сәл ғана азайды.

Білім беру орталықтары

Испан Америкасының қалған бөлігінде діни қауымдастықтар білім беру саласында негізгі болды, ол Корольдің бұйрығымен шіркеулер мен монастырларда өтті. Алғашқы екі университет доминикан монахтарының (1563 және 1573) іс-әрекеті. 1592 жылы Сан-Бартоломе семинариясы испан балаларына жоғары білім беру үшін құрылды; Иезуиттер мектепті басқарып, 1605 жылы олар Майор Плаза бұрыштарының бірінде орналасқан Максимум мектебін құрды. 1580 жылы доминикандықтар Санто-Томас-де-Акиноның Pontificia Universidad of Santo Tomás de Aquino Arts and Philosophy мектебін құрды, ал 1621 жылы иезуиттер Сан-Франциско Хавьер немесе Хавьер университеті курстарын бастады. 1653 жылы Фрей Кристобаль де Торрес Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario-ны құрды. 1783 жылы Жаңа Гранадада алғашқы білім беру қауымдастығы мен әйелдерге арналған алғашқы мектеп құрылды: Мария қауымы басқаратын La Enseñanza мектебі. Сол кезден бастап әйелдер үшін мектеп сабақтары басталды, ол уақытқа дейін ерлерге арналған құқық болды.

Көркем өнер

Колониялық ғасырлар ішінде екі бағыт анық болды, олардың ортақ көзі діни тақырыптармен қалыптасты: культа, Санта-Фе мектебінде ерекше тұлғалармен саналатын 17-ғасырдағы митрополиттік сурет салудан қатты әсер алды, мысалы, суретшілер әулетінің басшысы Балтасар де Фигероа, сол кездегі ең көрнекті адам Грегорио Васкес де Арсе и Себальос (1638-1711) қалыптасқан мектепті құрып, оны ұстап тұрған; және танымал, кез-келген мектепке жатпайтын, кез-келген әсерден азат, әлдеқайда тапқыр суретшілер қалыптастырды. Олар библейлік көріністерді, әулиелердің өмірін, Мәсіх пен Мәриямның өмірлік эпизодтарын ағаштан оюмен немесе бояумен, бірақ еркін стильде түсіндірді. Ағаш ою-өрнегі сол кездегі пластикалық өндірісте жоғары деңгейде орналастырылған және ең жоғары көрінісі колумбиялық шіркеулердің көпшілігін әшекейлейтін алтапта кездеседі, мысалы, Сан-Франциско шіркеуінің бас құрбандық үстелінің алтабы, көбінесе Игнасио Гарсия де Аскуча оймалап жасаған. Педро Лаборья, испандық Севилья өнер мектептерінде оқыған, Боготаға келген, өте жас және өмірінің қалған бөлігін осы жерде өткізген, ең үздік мүсіншілердің бірі. Француз ықпалы Испанияда XVIII ғасырда Борбон әулеті таққа отырған кезде, Америка колонияларының көркемдік үрдістерін де сипаттайды. ХХ ғасырдың ортасында американдық колонияларда және француз стиліне тән кескіндеме мен безендіруді мемлекет, жоғары креолдық буржуаздық кеме және жоғары шіркеу иерархиясы таңдайды. Діни тақырыптар жеке портреттерге орын берді. Сол кездегі ең танымал суретші - Жоакин Гутьеррес, вице-корольдердің портреті.

Ботаникалық экспедиция

Сол кездегі ғылыми білімге ең маңызды үлес - жергілікті флораны зерттеу мақсатымен ботаникалық экспедиция болды. Жозе Селестино Мутистің басшылығымен архиепископ Вице-король Кабальеро и Гонгораның бұйрығымен басталды және Франсиско Жозе де Кальдас, Хорхе Тадео Лозано және Франсиско Антонио Зеа сияқты атақты ғалымдардың үлесі болды. Бастапқыда 1791 жылы Марикитада орналасқан, кейіннен Санта-Феге көшірілді, онда 1816 жылға дейін жұмыс істеді. Бұл жұмыста қызмет еткен суретшілер Франсиско Хавьер Матиз мен Пабло Антонио Гарсия зерттеулер жүргізілгеніне куәлік ретінде мұқият жасалған бағалы суреттер тізбегін қалдырды. Танымал натуралист Александр фон Гумбольдт Колумбияның ботаника, география және геология білімдеріне үлес қосты және оның есімі бүкіл ел бойынша әртүрлі жерлерде аталып өтіледі. Сонымен қатар, неміс ғалымы халықтың антропологиясын, әсіресе қалған муискаларды сипаттады.

Тәуелсіздік

Америкадағы испан колонияларының барлық жерінде сезілген саяси алаңдаушылық Жаңа Гранадада тәуелсіздік процесін жеделдетудің көптеген түрлі тәсілдерімен көрініс тапты. Ең маңыздыларының бірі - 1781 жылдың наурыз айында Сантандер департаменті - Вилла-дель-Сокоррода басталған коммунеролар төңкерісі. Испания билігі тәртіпсіздікті тоқтатты, оның басшысы Жозе Антонио Галан өлтірілді. Алайда ол 1794 жылы Сантафеде, Құқықтар немесе Ерлер мен Азаматта және 1810 жылы 20 шілде қозғалысының көшбасшыларында аударма және жариялау арқылы тәуелсіздіктің бастауышы Антонио Нариньомен бірге із қалдырды. Тәуелсіздікке қарсы наразылық креолдар мен испандар арасындағы гүлдесте беру туралы кішкене даудан басталды, бірақ ол көпшілікке танымал болды. 1810-1815 жылдар аралығындағы кезең "Патрия Боба" (Ақымақ Отан) деп аталады, өйткені сол жылдары креолдар идеалды үкімет формаларын іздеу үшін өз ара күресті, бастапқы идеологиялық күрес басталды және алғашқы екі республикалық саяси партиялар "федералистер мен централистер" құрылды.

Террорлық дәуір және тәуелсіздік

1815 жылы Пабло Морильо бастаған бейбітшілік экспедициясы бүлікші колонияны жаулап алудың атын бере отырып, Жаңа Гранадаға келді. Репрессиялық кезең сол кезден бастап 1819 жылға дейін жалғасты. Жаңа Гранада тәуелсіздік соғысы кезеңінде өмір сүрді, онда айқын тұлғалар өмірлерін жоғалтты, бірақ Симон Боливар мен Франсиско де Паула Сантандер басқарған азат етушілердің жеңіске жету науқанымен аяқталды. Олар тәуелсіздікті бекіту үшін Варгас батпағы мен Бояка шайқасында (1819) шайқасты.

Үлкен Колумбия

1819 жылы Симон Боливар Венесуэла, Нуэва Гранада және Кито құраған Гран-Колумбияны құрды, ол 1830 жылы таратылды, сол жылы Боливар Санта-Мартада қайтыс болды.

Орта ғасырдағы революция

1819 және 1849 жылдар аралығында отарлау кезеңінің өзгеруінен мұра етілген ешқандай негізгі құрылымдар байқалған жоқ. XIX ғасырдың ортасында бірқатар іргелі реформалар жүргізілді, олардың ішіндегі ең маңыздысы - құлдықты жою және діни, оқу, баспа және сөз өнеркәсібі мен сауда бостандығы. 70-ші жылдардағы онжылдықта радикализм реформаларды күшейтті, мемлекет, қоғам және институттар туралы түсінік едәуір өзгерді. Алайда, ғасырдың екінші жартысында ел тұрақты "ағыздаулар", мемлекеттер мен фракциялар арасындағы ұрыс-керістер мен азаматтық соғыстарға тап болды: соңғы және қандысы 1899 жылдан 1902 жылға дейінгі мың күндік соғыс болды.

XIX ғасырдағы білім беру жүйесі

Боғота тәуелсіздікке қол жеткізді, ол жаңа ұлттың негізгі білім беру және мәдени орталығы болу мәртебесін жалғастырды. 1823 жылы, Ұлы Колумбия ұйымдастырылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Қоғамдық кітапхана, қазір Ұлттық кітапхана жаңа томдар мен жақсы құралдармен кеңейтілді және жаңғыртылды. Ұлттық музей құрылды. Бұл институттар жаңа республика мәдениетінің дамуына үлкен маңыз берді. Білім берудің секуляризациясы мен кеңейуі жарты ғасырдан бастап оқыту мүмкіндіктерін кеңейтті. Орталық университет қазіргі Ұлттық университетінің бастауы болған алғашқы мемлекеттік мектеп болды. 1867 жылы құрылған және Боготада орналасқан.

Географиялық комиссия

1850 және 1859 жылдар аралығында елдің әр түрлі аймақтарының тарихын, географиясын, картографиясын, экономикасын, қоғамын және мәдениеттерін зерттеуге алғашқы күш-жігерді итальяндық Агустин Кодацци басқарған Географиялық комиссия жасады. Комиссияның графикалық және құжаттамалық тәжірибесі өте жоғары болды және Ботаникалық экспедиция жұмысын толықтырды. Комиссияның сызбашылары бүкіл елді аралап, адам түрлерін, еңбектерін, жұмыс түрлерін, техникалық ресурстарды, киімдерді, пайдалануды және географиялық аспектілерді суреттеген миниатюристтер, портреттік суретшілер және ландшафтілер болды. Комиссияның құжаттары Ұлттық архивте сақталады.

Саяхатшылар мен кеден малярлары

XIX ғасырдың бірінші жартысында алғашқы республикалық саяхатшылар мен табиғатқа, адамдарға және пайдалануларға қызығушылық танытқан басқа да келушілер үлкен акварель суреттер жинақтарын қалдырды, олар өздерінің айналасындағы жұмыстарды, киімдерді, пайдалануларды және костюмдерді, көлік құралдарын, мерекелерді және өмір сүру формаларын бақылады. Сол уақытта басқа саяхатшылар мен сауатты адамдар сол тақырыптарды жазу мәтінімен суреттеді, мысалы, Руфино Куерво и Барретоның 1840 жылы жазған "Лос-богас-дель-риу-Магдалена" (Магдалена өзенінің жағасы) және көптеген күнделіктер мен саяхат кітаптары. Ең танымал саяхатшылар Уолхус Марк (18171895) болды, оның керемет акварельдері сол кездегі Колумбияның құнды куәлігін құрайды, Альфредо Дж. Густин, Сезар Сигинольфи, Леон Готье, Луис Рамелли және басқалары. Кейбіреулері елде қалып, өздерінің техникалық және көркемдік білімдерін жеткізу үшін мектептер мен өнер академияларын құрды. Мексикалық Сантьяго Фелипе Гутьеррес сол кездегі ең ықпалды шетелдік суретші болды. 1881 жылы ол Гутьеррес академиясын құрды, ол Ұлттық университетінің сәндік өнер мектебіне айналды.

Суретті газеттер

Альберто Урданета испандық Антонио Родригесті 1881 жылдан бастап Боготада жұмыс істеген гравюра мектебін басқару үшін елге шақырды. "Иллюстрациялы газет" (18811886) - осы мектепте қалыптасқан иллюстраторлар. Газеттің негізін қалаған және басқарған баспасы Урданета. "Иллюстрацияланған газет" серіктестерінің жұмысы үлкен құжаттамалық құндылыққа ие. Боготада шетелдік иммигранттар ағыны көп болмағанымен, он тоғызыншы ғасырда жүргізілген санақ бойынша халық саны тұрақты өсті: 1832 жылы санақта 36 465 тұрғын тіркелген; 1881 жылы 84 723 тұрғын, ал ғасырдың аяғына қарай 100 000-ға жуық. 1850 жылдан бастап халық санының өсуі жартылай ХХ ғасырдың ортасындағы реформаларға байланысты болды, бұл жұмыс көздерін кеңейтті. Боготада сауда саласында немесе басқа да қызметтерде жұмыс істеу мүмкіндігі болды. Қаланың солтүстікке қарай кеңейіп, қаладан бес шақырым қашықтықтағы Шапинеро ауылына дейін жаңа маңайлар пайда болды.

Қаладағы мәдени өмір

Байланыс құралдары аз болғандықтан, Богота қаласы оқшау орналасқан. Тек ғасырдың соңында ғана мұндай оқшаулану темір жол мен қала мен Магдалена өзенін байланыстыратын және өзеннен Кариб теңізі жағалауына дейін төмен қарайтын кейбір жолдардың арқасында азайды. 70-ші жылдардың онжылдығында түрлі бағыттағы жазушылар Хосе Мария Вергара и Вергара құрған және басқарған Mosaico журналы айналасында Колумбия әдебиетінің тарихын жазуға және елдің мәдени өзіндік ерекшелігін нығайтуға алғашқы күш-жігердің біріне айналды. Қаладағы мәдени өмір әдеби жиналыстарға шоғырланды, бұл он тоғызыншы ғасырда Боготалықтар әдеби және саяси мәселелерін бөлісуге және музыкалық және драмалық тұсаукесерлерге қатысуға мүмкіндік берді. Малдонадо театрында театр және опера қойылымдары болды. XIX ғасырдың аяғында Боготада екі маңызды театр болды: 1892 жылы ашылған Кристобаль Колон театры және 1895 жылы ашылған Муниципальдік театр. Сонымен қатар, 30 және 40-шы жылдардағы Колумбияның маңызды тарихи оқиғаларының сценарийі. Он тоғызыншы ғасырда тұрақты тәртіпсіздіктер мен азаматтық соғыстар жаңа республиканың қалыпты дамуын өзгерткеніне қарамастан, Богота колониялық дәуірге жататын дәстүрлер мен қолданыстарды сақтап қалды, бұл кейбір еуропалық ықпалмен біріктірілді. Кездесулер мен жиналыстарда белгілі бір тағамдар мен сусындар міндетті болды: шоколад кешке үйде дайындалған печенье мен конфетамен бірге ұсынылды, ал ajiaco типтік тағамға айналды. Түнгі кездесулерде біреу пианинода жергілікті композиторлардың музыкасын ойнады, ал үлкен тойларда адамдар пасильо биін биледі, бұл қысқа би қадамдары үшін аталатын жылдам вальстың түрі.

Өнеркәсіптік өндіріс

1886 жылы Ұлттық көркемсурет мектебі құрылды және қаладағы көркемдік дамуды сөзсіз алға тартты. Алғашқы режиссері Альберто Урданета болды. Суретшілер Эпифанио Гарай және Рикардо Асеведо Берналь, мектеп оқытушылары, маңызды портреттер жасаған, бірақ сол кездегі ең көрнекті адам суретші Андрес де Сантамария (1860-1945), Колумбияда өте танымал суретші. Ол екі рет Бояу өнер мектебінің директоры болды және импрессионизммен байланысты жұмысы сол кездегі ең маңызды болып табылады. Бейнелеу үрдісінің ең танымал өкілдері - Роберто Парамо, Хесус Мария Замора, Евгенио Пенья, Луис Нунес Борда және Рикардо Гомес Кампузано, олардың жұмыстары Ұлттық музейдің тұрақты коллекциясында сақталған суретшілер.

Әдеби шығармашылық

Богота испан тілінде сөйлейтін әлемге модернизмнің ізашарсы Хосе Асунсион Сильваны (1865-1896) берді. "De sobremesa" романындағы поэтикалық еңбегі оны американ әдебиетінің ерекше орнына орналастырады. Рафаэль Помбо (18331912) - американдық романтизмнің көрнекті ақыны, ол балалардың қиялы мен Колумбия дәстүрінің маңызды бөлігі болып табылатын ертегілер жинағын қалдырды.

Темір жол

Богота мен Караре мен Магдалена өзендерін біріктіретін темір жол радикализм кезеңінен басталады, бірақ 1881 жылы Франсиско Хавьер Циснероспен үкіметтік келісімшарт бойынша Жирардоға дейінгі алғашқы темір жол учаскесі салынып, оның алғашқы бөлігі Магдалена порты мен Токаймаға қосылған кезде ғана қалыптаса бастады. 1898 жылы рельстер Анапоймаға жетті, ал 1908 жылы рельстер қаланы Факатативамен байланыстырды. Сол кезден бастап боготалықтар темір жолды пайдалана отырып, Магдалена өзеніне қарай қозғала алды. Богота Чапинеро Пуэнте дель Комун секциясы 1894 жылы, Кахика 1896 жылы және Зипакира 1898 жылы ашылды. Соаха мен Сибате рельстерін қоса алғанда, ХІХ ғасырдың аяғында Сабана де Богота жүз шақырым темір жолға есептелген.

Телефон

Боготадағы алғашқы телефон желісі 1881 жылдың 21 қыркүйегінен бастап Ұлттық сарай мен қалалық пошта және телеграф кеңселерін байланыстырды, ал 1884 жылдың 14 тамызында Богота муниципалитеті Куба азаматы Хосе Раймундо Мартинеске қалада қоғамдық телефон қызметтерін орнату мәртебесін берді. Сол жылдың желтоқсан айында Гонсалес Бенито Херманос мырзалардың кеңсесіне Чапинеродағы басқа телефонға қосылған алғашқы телефон орнатылды.

Трамвай

1884 жылы 25 желтоқсанда мультермен тартылатын алғашқы трамвай ашылды және Плаза-де-Боливар мен Чапинеродан басталатын бағытты қамтыды, ал 1892 жылы Плаза-де-Боливар мен Ла-Сабана станциясын байланыстыратын желі жұмыс істей бастады. Бастапқыда трамвайдың рельстері ағаштан жасалған болатын, бірақ ол тез жолдан шығып кететін болғандықтан, оған Англиядан әкелінген болат рельстер орнатылды. 1894 жылы Bogotá-Chapinero желісінде әр жиырма минут сайын трамвай вагоны жүретін. Трамвай 1948 жылға дейін қызмет көрсетті, содан кейін автобустармен ауыстырылды.

Қайта жаңғыру

Президент Рафаэль Нунез федерализмнің аяқталғанын жариялады, ал 1886 жылы ел 1991 жылға дейін күшіне енген Конституциямен басқарылатын орталықтық республикаға айналды. Саяси және әкімшілік аватарлардың ортасында Богота елдің астанасы және басты саяси орталығы болып қала берді.

ХХ ғасыр

Жаңа ғасырдың басында Колумбия 1899 - 1902 жылдар аралығында болған мың күндік соғыстың және Панаманың жоғалуының апатты салдарымен күресуге мәжбүр болды. 1904 және 1909 жылдар аралығында либералды партияның заңдылығы қалпына келтірілді және президент Рафаэль Рейес ұлттық үкіметті жүзеге асыруға тырысты. Бейбітшілік пен мемлекеттік қайта ұйымдастыру экономикалық белсенділіктің өсуін туғызды. Богота едәуір өнеркәсіптік және қолөнер өндірісінің өсуімен терең сәулет және қалалық трансформацияны бастады. 1910 жылы Парк-оф-Индепендес қаласында ғасырдың өнеркәсіптік көрмесі өтті. Сауда-саттық, қолөнер, көркем өнер, электр және машина жасау салаларындағы жетістіктер. 1910-1930 жылдар аралығы консервативті гегемония деп аталады. 1924-1928 жылдар аралығында мұнай кен орындары мен банан аймағы жұмысшыларының ереуілдерімен қатты кәсіподақ күресін бастады, көптеген адамдар қаза тапты. Боготада өнеркәсіп мүлдем болмаған. Өндіріс негізінен сауда секторы сияқты белгілі бір орындарға топтастырылған қолөнершілік жұмыс болды. Plaza de Bolívar және оның айналасында шапқыр дүкендері орналасқан, Calle del Comercio (қазіргі Carrera Seventh) және Calle Florián (қазіргі Carrera Eight) импорттық өнімдерді сататын сәнді дүкендер өз есіктерін ашты; Pasaje Hernández-те тігінші дүкендері өз қызметтерін көрсетті, ал 1870 және 1883 жылдар аралығында төрт негізгі банк өз есіктерін ашты: Богота, Колумбия, Халықтық және ипотекалық несие банктері. Бавария пиво зауыты 1889 жылы құрылған. 1923 жылы Америка Құрама Штаттары Колумбия үкіметінің Панаманың бөлінуіне араласқаны үшін келісілген 25 миллиондық өтемақыға байланысты алғашқы төлемді төледі, бұл экспорттың өсуі, шетелдік инвестициялардың жоғарылауы және инфрақұрылымның дамуы арқылы көрініс тапты; жолдар салынды, өнеркәсіп өсті, мемлекеттік шығындар өсті және қалалық экономика кеңейді.

Либералды республика

Банановый зонада өлім-жітім мен консервативті партияның бөлінуінен кейін, 1930 жылы Энрике Олая Эррера билікке келді. Либералды партия 16 жыл бойына "Либералды Республика" деп аталатын ауыл шаруашылығы, әлеуметтік, саяси, еңбек, білім беру, экономикалық және әкімшілік секторларды реформалады. Профсоюздық жүйе нығайып, білім беру саласы кеңейді. 1938 жылы 333 312 тұрғынға жеткен Боготаның төртінші жүз жылдық мерейтойы атап өтілді. Мерекеде көптеген инфрақұрылымдық жұмыстар, жаңа құрылыс және жұмыс орындары ашылды. 1946 жылы либералды партияның бөлінуінен кейін консервативті кандидат 1948 жылы либералды көшбасшы Хорхе Элиэсер Гайтанның өлтірілуінен кейін президент лауазымына қайтадан ие болды. Боготаның орталығы іс жүзінде қиратылды және зорлық-зомбылық көбейді. Осы күннен бастап қала, қала құрылысы, сәулет және халық салалары едәуір өзгерді.

ХХ ғасырдағы қалалық өмір

Сол жылдары Боготаның мәдени өмірінің өзгеруі жеделдеді, ішінара жаңа байланыс құралдарына арқасында. Газеттер, отандық және шетелдік журналдар, кино, радиотелеграф және телефон байланыстары көбейді, әуе көлігі Боготаны қалған әлеммен байланыстырды. Шаруалар мен фермерлердің зорлық-зомбылықтан қашып, жұмыс және жақсы мүмкіндіктер іздеп Боготаға келген толқындары халықтың санын үш есеге көбейтті, ол 1951 жылы 700 000-дан 1964 жылы 1,600 000-ға дейін, ал 1973 жылы 2,5 миллионға дейін өсті. Қала жаңғыртылып, жұмыс салалары мен өнеркәсіп, қаржы, құрылыс, экономикалық ұсыныс және білім беру кеңейтілді. Генерал Рохас Пинильяның (1953 жылдан 1957 жылға дейін) диктатурасы кезінде Колумбияға теледидар келді және ежелгі Течо әуежайын алмастыратын Эль-Дорадо әуежайы сияқты жұмыстар аяқталды. Аэропортты қалаға жалғастыратын даңғыл бойымен, қалалық даму және батыс аудандардың дамуы. Солтүстік магистраль өз кезегінде дамуды солтүстікке қарай кеңейтті. Ресми әкімшілік орталық жобасы басталды және кейіннен Ұлттық әкімшілік орталықты қалыптастыру үшін аяқталды. ҚОЛДА.

Богота, арнайы округ және астаналық округ

1954 жылы Богота Усме, Боса, Фонтибон, Энгатива, Суба және Усакен муниципалитеттерін қосып, Боготаның арнайы ауданы құрылды. 1991 жылы жаңа Конституция бойынша Богота астаналық округке айналды. 1985 жылы жүргізілген санақ бойынша, астана тұрғындарының саны 4 миллион 100 мыңға дейін өсті, ал 1993 жылы халық саны 6 миллионға жетті.

Экономикалық трансформация

Қала экономикасы едәуір дамып, әртараптанған. Өнеркәсіптік өндіріс едәуір өсті, сондықтан арнайы өнеркәсіптік аймақтарды дамыту қажет болды. Қолөнершілер өндірісі сәндік және пайдалы көріністің ең жоғары бағаланған түрлерінің біріне айналды және отбасылық бизнестің кіріс көзі болды. Сауда-саттық қызмет үнемі өсіп келеді және бизнес, қаржы және банк орталықтары Боготаны елдің экономикалық осі және Анд аймағының артықшылықты аймағы ретінде, АҚШ және бірнеше Еуропа және Азия елдері сауда нарығы ретінде орналастырады. Боготаның сабань аймағы көптеген елдерге экспортталатын гүл өндіру орталығына айналды, ол шетелдік валютаны өндіреді және жұмыс күшін көптеп жалғайтын жұмыс көзі болып табылады. Бейресми экономика мен шағын кәсіпорындар халықтың көп бөлігін қамтиды.

Мәдени өмір

1950 жылдан бастап сәулет, мүсін, сурет, музыка, әдебиет және білім салалары терең дамыды. Қазіргі уақытта университеттер әртүрлі өнер мансабы мен мамандықтарды ұсынады. Философия, әдебиет, тарих, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеттері халықаралық деңгейде танымал профессорлар, зерттеушілер, ғалымдар, жазушылар, музыканттар мен кинорежиссерлерді магистрлік, магистрлік және докторлық деңгейлерде қалыптастырады.

ХХІ ғасыр

Богота - қазіргі заманғы мегаполис, онда шамамен жеті миллион адам тұрады. Соңғы жылдары үлкен қалаларға тән техникалық жетістіктер мен айтарлықтай өзгерістердің арқасында Богота бай және әртүрлі мәдени өмірді ұсынады, соның ішінде заманауи қызметтер мен дәстүрлі көршіліктер бар.