Кіріспе

Берлиндегі нацистік тарих мұражайы Террор топографиясы (Topographie des Terrors) - Германияның Берлин қаласында ашық және жабық тарих мұражайы. Ол Нидеркирхнерштрассе, бұрынғы Принц Альбрехт Штрассе, 1933-1945 жылдардағы нацистік режим кезінде СС Рейх қауіпсіздік бас кеңсесі, Sicherheitspolizei, SD, Einsatzgruppen және Gestapo штаб-пәтерлері болған ғимараттардың аумағында орналасқан. Гестапо мен СС штаб-пәтерлері орналасқан ғимараттар 1945 жылдың басында одақтастар бомбалауымен көп бөлігін жойды, ал қираған ғимараттар соғыстан кейін қиратылды. Берлиндегі американдық және кеңестік оккупациялық аймақтар арасындағы шекара Принц Альбрехт Штрассе бойымен жүретін, сондықтан көше көп ұзамай бекіністі шекараға айналды, ал Берлин қабырғасы көшедің оңтүстік жағымен 1961 жылдан 1989 жылға дейін Нидеркирхнерштрассе деп аталды. Бұл қабырға ешқашан қиратылған емес. Террор топографиясы маңындағы жер сыртқы қабырғаның ең ұзақ сақталған бөлігі болып табылады, өйткені Фридрихсхайндағы Шығыс жағындағы галереясы ішкі қабырғаның бөлігі болғандықтан, Батыс Берлиннен көрінбейді. 1987 жылы Берлиндегі 750 жылдығына орай алғашқы көрме өткізілді. Гестапоның бас кеңсесінің жертөлесі, көптеген саяси тұтқындар азапқа ұшырап, өлтірілген жері табылды және қазба жұмыстары жүргізілді. Кейін бұл жер ескерткіш пен мұражайға айналдырылды, ашық ауада, бірақ нацистердің басқыншылығының тарихын егжей-тегжейлі баяндайтын, шатырмен қорғалған. Қазба жұмыстары Шығыс Германияның зерттеушілерімен бірлесіп жүргізілді, ал 1989 жылы осы жерде және Шығыс Германияда бірлескен көрме ұйымдастырылды. 1992 жылы, Германияның қайта бірігуінен екі жыл өткен соң, бұл жерді күтіп-ұстау үшін қор құрылды, ал келесі жылы ол тұрақты мұражай жобалау үшін архитектуралық конкурс бастады. Архитектор Питер Зумтордың жобасы таңдалды. Алайда құрылыстың бетон өзегі салынғаннан кейін қаржыландыру проблемалары салдарынан құрылыс тоқтатылды. Бұл ғимарат 2004 жылы қиратылғанға дейін, яғни он жылға жуық уақыт бойы осы жерде тұрды. Жаңа Құжаттамалық орталықтың құрылысы архитектор Урсула Вилмс (Heinle, Wischer und Partner, Берлин) және ландшафт архитекторы Хайнц В. Холлманн (Аахен) сыйлық иегері болған жоба бойынша 2010 жылы аяқталды. Жаңа құжаттамалық орталықты 2010 жылы 6 мамырда Федералды Президент Хорст Кёлер Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанның 65 жылдығына орай ресми түрде ашты. Жаңа көрме және құжаттама ғимараты және қайта жобаланған тарихи алаң 2010 жылы 7 мамырда көпшілікке ашылды.

Тарих

1950 жылдары қираған үйінділер бұзылғаннан кейін, бұл аймақ бамперлік автомобильдер орны және Кройцбергтің қайта жаңартылуынан қалған үйінділер үшін лақтыру орны ретінде пайдаланылды. Гестапоның бұрынғы орнында мемориалды алаңның жоспарлары 1978 жылға дейін созылады, ол кезде Берлин сәулет сыншысы Дитер Хоффман Аксельм очерктер мен зерттеулерде Гестапоның, SD және RSHA штаб-пәтерлерінің бұрынғы орнының маңыздылығын біріншілерден болып атап өтті. Бұл нысанның тарихы туралы алғашқы көрме 1987 жылы Берлиннің 750 жылдығына орай ұйымдастырылды. Зерттеулер одан кейін жалғасты, ол Германиядағы ұлттық социалистердің терроризмі туралы тағы да дәлелдерді жинаған құжаттамалық орталыққа әкелді. 1992 жылы орталықты салу және оны күтіп ұстау үшін тұрақты көрмемен бірге қор құрылды. Оның басқарушы директоры - раввин Андреас Нахама. 1993 жылы музей кешенін жобалау бойынша тендерді Прицкер сыйлығын жеңіп алған швейцариялық сәулетші Питер Цумтор жеңіп алды. Оның жобасы уақытша көрме ғимаратына негізделіп, бетон арқалықтардың шыныланған саңылаулары арқылы жарық шығатын казарманың қаңқасына теңелді. Тәндік тұрғыдан мақталғанмен, құрылысты салу қымбатқа түсіп, бастапқы мердігер құрылыс ортасында төлемсіз қалған кезде, жобаны белгіленген ақыға жалғастыруға дайын басқа мердігер табылмады. Берлин қаласы жобаны қысқарту үшін қосымша 3-5 миллион евро төлеуге дайын болмағандықтан және федералды үкіметтен қаржыландыру көбірек жетістікке жеткенге дейін кейінге қалдырылғандықтан, сайт жобаның бетон баспалдақтарымен қалды. 13,9 миллион евро жұмсалған бұл ғимараттар 2004 жылы Зумтор мен басқа сәулетшілердің наразылығына қарамастан, қиратылды.

Мемориалдық мұражайлар бөлімі

"Террор топографиясы" қоры ұлттық және халықаралық мемориалдық орындар саласында кең ауқымды кеңестер мен үйлестіру жұмыстарын жүргізеді. Германияда мемориалдық мұражайлар бөлімі мемориалдық орындар мен мемориалдық орындардың бастамаларын үйлестіретін орталық кеңсе болып табылады және халықаралық ынтымақтастықты күшейтуде.

Нацистік мәжбүрлі еңбекті құжаттау орталығы

Соңғы жақсы сақталған нацистік мәжбүрлі еңбек лагері Нидершенвейде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыста ол қалада жер-жерде орналасқан 3000-нан астам ұжымдық баспаналардың бірі болды. 2006 жылдың жазында нацистік мәжбүрлі еңбек туралы құжаттама орталығы ашылды, ол бұрын лагерьге тиесілі болған және бүгінде ескерткіш ретінде қорғалатын тарихи аумақтың бір бөлігінде орналасқан. Құжаттама орталығы екі тұрақты көрмені ұсынады: "Күнделікті жұмыста 1938-1945 жылдардағы мәжбүрлі еңбек" және "Екі табуреттің арасында. "Италиялық интернияланған әскерилердің тарихы 1943 - 1945". Кіру және экскурсиялар тегін.

"Террор топографиясы" турлары Ресейде

Ресейдің бірнеше қалаларында "Мемориал" белсенділері туристерге кеңестер дәуіріндегі саяси террормен, әсіресе Ленин мен Сталиннің саяси террормен байланысты жерлер мен ғимараттар мен ескерткіштерді көрсету үшін баламалы турлар ұйымдастырды. Мұндай турлар Рязань (Орталық Ресей), Красноярск (Сибирь) және Хабаровск (Алыс Шығыс) қалаларында тұрақты түрде өткізіледі, ал Мәскеуде "Бұл дәл осы жерде болды" тақырыбына арналған турлар мен веб-сайт бар.

Фильмдер

Шальццентраль дер Хелл. Берлинде "Топграфиялық террор" оқиғасы болды ма? Құжаттық фильм, Германия, 2004, 7'08 минут, ZDF аспекты, 20 шілде 2004 Dokumentationen des Terrors. Жаңалықтар бағдарламасы, Германия, 2007, 1'52 минут, өндіріс: ZDF heute, алғашқы шығарылым: 2 қараша 2007