17 маусым көшесі, Берлин

Кіріспе

Германияның Берлин қаласындағы көше. 17 маусым көшесі (Straße des 17. Juni) – Германияның астанасы Берлиннің орталық бөлігінде орналасқан. Атауы 1953 жылғы 17 маусымдағы Шығыс Германиядағы көтеріліске сілтеме жасайды. Бұл Унтер-ден-Линден бульварының батысқа қарайғы жалғасы. Ол қала орталығының батысында орналасқан үлкен Тиергартен паркі арқылы шығыстан батысқа қарай өтеді. Көшенің шығыс жағында Бранденбург қақпасы мен 18 наурыз алаңы (Platz des 18. März) орналасқан, содан кейін Кеңес соғыс ескерткішінен өтеді, парктің ортасындағы Жеңіс бағанасының (Siegessäule) екі жағынан өтіп, Шарлоттенбург қақпасы арқылы парктен шығып, шамамен жарты шақырымнан кейін Эрнст Ройтер алаңында аяқталады. Көше Берлиннің орталығынан сәулелене шығатын басты батыс бағыттың бір бөлігі болып табылады, сондықтан жол Эрнст Ройтер алаңының батысына қарай жалғасады, ал оның алғашқы бөлігі Бисмарк көшесі (Bismarckstraße) деп аталады.

Тарих

1953 жылға дейін көше Шарлоттенбург Шаузее деп аталды, себебі ол ескі қала орталығынан (Берлин Митте) Шарлоттенбург ауданына Тиергарден (Зоо; сөзбе-сөз "жануарлар бақшасы") арқылы өтетін. 1953 жылы аты Шығыс Германиядағы көтеріліс пен оның құрбандарын құрметтеу үшін өзгертілді. Сталиннің қайтысынан кейін көп ұзамай, Шығыс Берлиннің көптеген тұрғындары жұмыс жағдайларына наразылық білдіріп ереуіл бастады, бұл бүгінгі Карл Маркс аллеясының айналасындағы құрылыс алаңдарында шоғырланды. Бұл наразылық күшейіп, 1953 жылдың 17 маусымында Шығыс Германия билігінің күшті қарсылығына тап болғанда көтеріліске ұласты. (Солтүстік-батыстағы Берлиндегі бір көше оның орнына Шарлоттенбург Шаузее атауын алды.) 1799 жылы бұл көшеге асфальт төселді, ал 19 ғасырда Берлиннің қарқынды өсуіне байланысты ол батысқа қарай созылған бай аудандарға апаратын маңызды магистральға айналды. 1914 жылдың тамыз айының басында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жүздеген мың берлиндіктер әскери шеруді құттықтады, ол осы жерде өтті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда мұндай көріністер байқалған жоқ, деп мәлімдеді американдық журналист және тарихшы Уильям Л. Ширер. Шарлоттенбург Шаузее – нацистік кезеңде нацистік тулармен безендірілген, жеңіске жетуге арналған Ost West Achse (Шығыс-Батыс ось) даңғылының бір бөлігі болды. Нацистік дәуірде бульвар кеңейтілді, ал бұрынғы пруссиялық Жеңіс бағанасы Рейхстагтың алдынан Тиергарденнің ортасындағы айналымға көшірілді, ол 1938 жылдан бері сол жерде тұр. Шарлоттенбург Шаузее Гитлер, Альберт Шпеер және Пол Трост жобалаған Германия деп аталған Берлин қаласын қайта құру жобасының бір бөлігі болуы тиіс еді, ол Рейхтің астанасы ретінде көзделіпті. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы апталарында Берлиннің әуежайлары қолданысқа жарамсыз болған кезде, ол ұшу-қону жолағы ретінде пайдаланылды. 1953 жылы Батыс Берлин бұл көшені 17 маусым күні көтерілісті еске алу үшін Straße des 17 деп атады, сол күні Қызыл Армия мен ГДР Халық полициясы наразылық білдірген жұмысшыларды атып тастады. Соңғы жылдары бұл көшеде Love Parade немесе Live8 сияқты ірі шаралар өтті. 2006 жылы 2006 жылғы футбол әлем чемпионаты кезінде көше алты аптаға жабылып, жанкүйерлер аллеясы (Fanmeile) ретінде пайдаланылды. Бұл көше Берлин марафонының басталу нүктесі болып табылады. Әрбір Жаңа жыл қарсаңында бұл көше Берлиндегі жиналу орындарының біріне айналады, онда әдетте миллионнан астам адам Бранденбург қақпасы жанындағы сахналық қойылымды тамашалауға, кеш өткізуге және түн ортасында фейерверктерді көруге жиналады. Бұл Еуропадағы, мүмкін, әлемдегі ең ірі кеш.

Before 1953, the street was called Charlottenburger Chaussee, because it ran from the old city center (Berlin Mitte) to the borough of Charlottenburg through the Tiergarten (Zoo; literally "animal garden"). The 1953 name change was made in order to honor an East German uprising and its victims. Soon after Stalin's death many East Berliners began a strike against working conditions, centered on the building sites around today's Karl Marx Allee. This gained momentum and descended into rioting when faced with strong opposition from the East German authorities, largely on 17 June 1953. (Another street, in northwest Berlin, got the name Charlottenburger Chaussee instead.) It was made into a paved road in 1799, and owing to Berlin's rapid growth in the 19th century it became a major thoroughfare to the affluent western suburbs. At the outbreak of World War I in early August 1914, hundreds of thousands of Berliners cheered the military parade, which took place here. At the outbreak of World War II, no such scenes were ever observed, according to the American journalist and historian William L. Shirer. Charlottenburger Chausee was a part of the Ost West Achse (East West Axis), which during the Nazi period became a triumphal avenue lined with Nazi flags. During the Nazi era, the boulevard was made broader and the old Prussian Victory Column was moved from in front of the Reichstag to the roundabout in the middle of the Tiergarten, where it has remained since 1938. The Charlottenburger Chaussee was to have formed one aspect of the remodelling of the city of Berlin into the renamed city called Germania, designed by Hitler, Albert Speer, and Paul Troost to be the capital of the Reich. In the last weeks of World War II, when Berlin's airports were unusable, it was used as a landing strip. In 1953, West Berlin renamed the street Straße des 17. Juni, to commemorate the People's uprising in East Berlin on 17 June 1953, when the Red Army and GDR Volkspolizei shot protesting workers. The street has in recent years been used for mega events such as Love parade or live8. In 2006, the street was closed for vehicular traffic for six weeks for use as the Fanmeile (fan mile) during the 2006 Football World Cup. It also serves as the starting point for the Berlin Marathon. Every New Year's Eve, the street is also one of the gathering points in Berlin where usually over a million people gather to watch a stage show at the Brandenburg Gate, party and see fireworks go off at midnight. It is the largest such party in Europe, if not the world.