Бранденбург-на-Хавеле, Германия: тарихы терең қала, бұрынғы Бранденбург маркрафтығының астанасы. 72 мың халқы бар, Хавель өзенінің жағасында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бранденбург қаласы, Германия
Town in Brandenburg, Germany
Бранденбург ан дер Хавел (;) – Германияның Бранденбург жерінде орналасқан қала. 1417 жылы Берлин астана ретінде алмастырылғанға дейін ол Бранденбург маркграфтығының астанасы болды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша халқы 72 040 адамды құрайды және Хафель өзенінің жағасында орналасқан. Бранденбург қаласы ортағасырлық Бранденбург епископтығына, Бранденбург маркграфтығына және қазіргі Бранденбург штатына атын берді. Бүгінде ол жақын орналасқан Берлинмен салыстырғанда шағын қала, бірақ бұрынғы Бранденбург және Пруссия мемлекеттерінің бастапқы ядросы болды.
Brandenburg an der Havel (; ) is a town in Brandenburg, Germany, which served as the capital of the Margraviate of Brandenburg until it was replaced by Berlin in 1417. With a population of 72,040 (as of 2020), it is located on the banks of the River Havel. The town of Brandenburg provided the name for the medieval Bishopric of Brandenburg, the Margraviate of Brandenburg and the current state of Brandenburg. Today, it is a small town compared to nearby Berlin but was the original nucleus of the former realms of Brandenburg and Prussia.
Қазіргі тарих
19 ғасырдың соңында Бранденбург ан дер Хавел Германия империясының өте маңызды өнеркәсіптік орталығына айналды. Мұнда болат өндірісі дамыды, сондай-ақ Бреннабор, Корона және Экселсиор сияқты әлемдік танымал велосипед брендтері шығарылды. Әлемге әйгілі ойыншықтар индустриясы да құрылды. Ірі өндірістік кешенімен Deutsche Reichsbahn (Германия императорлық темір жолы) екі дүниежүзілік соғыс аралығында және бұрынғы ГДР кезеңінде Бранденбург Кирхмёзерде орналасқан. Қаланың тамаша көлік инфрақұрылымы үлкен артықшылық болды. 1933/34 жылдары нацистік Германиядағы алғашқы концлагерьлердің бірі Бранденбургтің ескі қаласындағы Нойендорфер көшесінде орналасты. Бұл қала ішіндегі концлагерь жабылғаннан кейін, нацистер Гёрден маңындағы Бранденбург Гёрден түрмесін пайдаланды. Кейіннен бұл ескі түрме Бранденбург эвтаназия орталығына айналды, онда нацистер балаларды қоса алғанда, психикалық аурулары бар адамдарды өлтірді. Бұл бағдарлама кейіннен Берлиндегі Tiergartenstraße 4 мекенжайында орналасқан, жоспарланған және ұйымдастырылған мәжбүрлі эвтаназия ұйымының штаб-пәтері болғандықтан "T4 операциясы" деп аталды. Бранденбург ан дер Хавел нацистік Германиядағы алғашқы жерлердің бірі болды, онда нацистер құрбандарын газбен өлтіру тәжірибесін жүргізді. Осыдан алынған сабақтар кейіннен Аушвиц және басқа да жойқын лагерьлердегі жаппай қырғындарда қолданылды. Жергілікті тұрғындардың түтінге шағымдарынан кейін, мәйіттерді өртеуге арналған жылжымалы пештер жұмысын тоқтатты. Одан кейін нацистер ескі түрмені жапты. 1934 жылы Варнемундеде құрылған Arado Flugzeugwerke ұшақ компаниясы Бранденбургте серік зауыт салып, 1935 жылы ұшақтар өндіруді бастады. Зауыт келесі бес жылда кеңейтіліп, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе үшін оқу және басқа да ұшақтар жасады. Осы зауыттың болуы Бранденбургтің соғыстың соңғы кезеңдерінде ауыр бомбалауға ұшырауының себебі болды; 1945 жылға қарай қаланың 70% қирады. Гитлерді өлтіруге жасалған 20 шілдедегі қастандыққа қатысқан неміс офицері Фридрих Фромм 1945 жылғы наурыз айында осы қастандыққа қатысқандығы үшін осы жерде атқыланды, тіпті Фромм өзі білген заговоршыларды жасырып, олардың өлім жазасын бұйырған болатын. 1952 жылғы 25 шілдеде Плау және Кирхмёзер Бранденбург ан дер Хавел қаласына қосылды. Германияның бірігуінен кейін қала халқы 1989 жылы шамамен 100 000 адамнан 2005 жылы шамамен 75 000 адамға дейін эмиграция арқылы азайды. Көші-қонның басым бөлігі жастардың үлесіне тиді.
In the late 19th century Brandenburg an der Havel became a very important industrial center in the German Empire. Steel industries settled there, and several world famous bicycle brands such as Brennabor, Corona and Excelsior were manufactured in the city. A world famous toy industry was also established. With a giant industrial complex, the Deutsche Reichsbahn (German Imperial Railways) was located in Brandenburg Kirchmöser during the time between the two world wars and the time of the former GDR. The city's excellent transport infrastructure was a big advantage. In 1933/34, a concentration camp, one of the first in Nazi Germany, was located on Neuendorfer Straße in Brandenburg Old Town. After closing this inner city concentration camp, the Nazis used the Brandenburg Görden Prison, located in the suburb of Görden. Later the old gaol became the Brandenburg Euthanasia Centre where the Nazis murdered people with mental diseases, including children. This programme later came to be known as "Action T4" because of the Berlin address, Tiergartenstraße 4, the headquarters of this planned and well organized forced euthanasia organisation. Brandenburg an der Havel was one of the first locations in Nazi Germany where the Nazis experimented with murdering their victims by gas. The lessons here were later applied for mass murders in Auschwitz and other extermination camps. After complaints by local inhabitants about the smoke, the mobile furnaces used to burn the corpses ceased operation. Shortly after this, the Nazis closed the old prison. In 1934, the Arado Aircraft Company (Arado Flugzeugwerke), which originated in Warnemünde, built a satellite factory in Brandenburg that began producing planes in 1935. The factory was expanded over the next five years, and produced trainers and other aircraft for the Luftwaffe during World War II. The existence of this factory was one of the reasons Brandenburg was heavily bombed in later stages of the war; by 1945, 70% of the city was destroyed. Friedrich Fromm, a German officer involved in the 20 July plot to assassinate Hitler, was executed here in March 1945 for his part in the plot, even though Fromm betrayed those conspirators he knew and ordered their execution. On 25 July 1952 Plaue and Kirchmöser were incorporated in the city of Brandenburg an der Havel. After German reunification the city's population declined from around 100,000 in 1989 to roughly 75,000 in 2005 through emigration. The migration was mainly by young people.
Көлік
Қала Еуропа су жолындағы Хавел өзенінің жағасында орналасқан, және қала арқылы өтетін кемелерге екі бағыттан таңдау мүмкіндігі бар. Алғашқы бағыт Бранденбург қалалық каналын пайдаланды, қала орталығынан өтіп, Штадшлезе Бранденбург арқылы төмен түсетін жол, бірақ бұл бағыт көлемі бойынша шектеулі және қазір тек демалыс кемелері үшін ғана қолданылады. Ал коммерциялық тасымалдар қаланың шығыс және солтүстік шеттерімен өтетін Сило каналын пайдаланады. Қала 1 және 102 федералды тас жолдарының тоғысында орналасқан, ал A2 автобаны жақын маңда. Берлин және Магдебург теміржолы да Бранденбург-ан-дер-Хавел қаласынан өтеді. Қалалық қоғамдық көліктің басты бөлігі – Бранденбург-ан-дер-Хавел трамвай желісі.
The city is located on the navigable River Havel, a European Waterway, and vessels travelling through the city have a choice of two routes. The original route used the Brandenburg City Canal, a route through the city centre that descends through the Stadtschleuse Brandenburg, but this route is constrained in size and now limited to leisure craft. Commercial traffic instead uses the Silo Canal that passes through the eastern and northern fringes of the city. The city is located at the junction of Federal Highways 1 and 102 and the A2 autobahn is nearby. The Berlin and Magdeburg railway also runs through Brandenburg an der Havel. The centrepiece of the city's urban public transport system is the Brandenburg an der Havel tramway network.
Көрікті жерлер
Доминьсель (Кафедралы арал) – қаланың тарихи орталығы. Осы жерде қаланың ең көне құрылысы – Петр мен Павел соборы тұр. Құрылысы 1165 жылы роман стилінде басталғанмен, 14 ғасырда готикалық собор ретінде аяқталды. Сыртқы жағы қарапайым болғанымен, собор сәнді интерьерімен, әсіресе Бунте Капелдің (Ранды капелла) боялған шатырымен және 1725 жылғы Вагнер органымен (Германиядағы ең танымал барокко органдарының бірі) қонақтарды таң қалдырады. 1401 жылы Нойштадт қаласында салынған Катариненкирхе (Катерина шіркеуі) – солтүстік неміс кірпіш готикасының тамаша үлгісі. Готтардткирхе (Готтардт шіркеуі) де бірнеше жылдан кейін осы материалдан салынған. Тағы бір қызықты ғимарат – Алтштадтис Ратуш (Ескі қала әкімханасы), қанатты қақпалары және әсем порталы бар, кеш готикалық кірпіштен салынған ғимарат. Оның алдында 5,35 метр биіктіктегі Роланд рыцарының мүсіні орнатылған. Бұл мүсін 1474 жылы қаланың тәуелсіздігінің символы ретінде қойылған, құмтастан жасалған. Бранденбургтің ортағасырлық қала қабырғасының бір бөлігі де сақталған, оның ішінде төрт күзет мұнарасы бар: Штейнтортурм және Мюлентортурм (Жаңа қалада), Ратенвер Тортурм және Плауэр Тортурм (Ескі қалада). Бранденбург өнеркәсіп мұражайы – ERIH, Еуропалық өнеркәсіп мұрасы жолының маңызды нүктесі. Бранденбургтің өзінің театры (Brandenburger Theater), кәсіби симфониялық оркестрі (Brandenburger Symphoniker) және жергілікті тарих және археология музейлерінің көптеген түрлері бар.
The Dominsel (Cathedral Island) is the historic heart of the town. Here stands its oldest edifice: the St. Peter and Paul Cathedral. Although construction began in the Romanesque style in 1165, it was completed as a Gothic cathedral during the 14th century. While the exterior is rather austere, the cathedral surprises the visitor with its sumptuous interior, especially the painted vault of the Bunte Kapelle (Coloured Chapel) and the Wagner organ (1725), one of the most famous Baroque organs in Germany. The Katharinenkirche (St. Catherine's Church) built in 1401 in the Neustadt is an impressive example of northern German brick Gothic architecture. The Gotthardtkirche (St. Gotthardt's Church) was built of the same material just a few years later. Another interesting building is the Altstädtisches Rathaus (Old Town Hall), a late Gothic brick building with stepped gables and an ornate portal. In front of it stands a 5.35m high statue of the knight Roland. Made of sandstone, the statue was erected in 1474 as a symbol of the town's independence. There is also a part of Brandenburg's medieval city wall, with four preserved watchtowers: Steintorturm and Mühlentorturm (in the New Town), and Rathenower Torturm and Plauer Torturm (in the Old Town). The Brandenburg Industrial Museum is an Anchor Point of ERIH, The European Route of Industrial Heritage. Brandenburg has its own theatre (Brandenburger Theater), a professional symphony orchestra (Brandenburger Symphoniker) and a wide range of local history and archaeology museums.