Кіріспе
Бижан мен Маниже (парсы тілінде بيژن و منيژه Bīžan ow Manīža) - Фердоусидің "Шаһнаме" эпопеясындағы махаббат тарихы. Бижан Иран шахы Кай Хосровтың тұсында атақты ирандық рыцарь Гивтің және Ростамның қаһарман қызы Бану Гошшптің ұлы болды. Бижан Туранның патшасы және Иранның ең үлкен жауы Афрасиабтың қызы Манихеге ғашық болады. Оның азап шегуі мен Манижаның табандылығы туралы әңгіме басқалар да келтірген.
Bijan and Manijeh (also Bizhan and Manizheh, Persian بيژن و منيژه Bīžan ow Manīža) is a love story in Ferdowsi's Shahnameh. Bijan was the son of Giv, a famous Iranian knight during the reign of Kay Khosrow, the Shah of Iran, and Banu Goshasp, the heroine daughter of Rostam. Bijan falls in love with Manijeh, the daughter of Afrasiab, the king of Turan and the greatest enemy of Iran. The tale of his suffering and Manijeh’s constancy has been quoted by several others.
Бижан мен Маниженің қайғылы оқиғасы
Армениялықтар Иранның шахы Кай Хосровқа олардың егіндіктеріне шошқалар шапқыншылық жасап жатқанын айтып шағымданады. Бижан шошқалармен соғысып, оларды ояларынан қашуға мәжбүрлейді. Бір күні, Бижанға сапарға еріп келген ирандық рыцарь Горгин, Афрасиабтың әдемі бақтарын айтып, оны Ираннан Каспий теңізінің солтүстік жағалауындағы Туранның мифтік жеріне өтуге азғырады. Туранды зұлым әрі өзімшіл патша Афрасиаб билейді. Бақшада ол Афрасиабтың әдемі қызы Манихемен кездеседі. Олар бір-біріне ғашық болады, алайда, оның жеке бөлмесіне ирандық ханзаданы қабылдауға әкесінің реакциясын білген Манихе Бижанға ұйқыға арналған дәрі береді және оны үйіне жасырын түрде әкеледі. Ол оянады, ал Манихе мен оның қызметшілері оны көптеген күн жасырып тұрады. Ақырында Афрасиаб Бижанды біліп, оны тұтқынға алады. Афрасиаб Манихеге қуғын-сүргін жазасын береді, сондықтан Бижан мен Манихе екеуі де күндерін шөл далада өткізуге мәжбүр болады. Бижан сондай-ақ елін Афрасиабтан қорғауды тапсырған ирандық батыр Ростамға құпия хабарлар жібереді. Иран шахы Кай Хосров өзінің кристалл тостағанына қарап, ормандағы Бижанды көреді. Бижанды табу үшін қарсы шабуыл жасаудың орнына, батыр Ростам өзін саудагерге айналдырып, бірнеше салт аттылармен бірге Туранға кіреді. Манихе Ираннан келген бай саудагердің Туранға келгенін естігенде, ол оны Бижанды табуға жіберген деп үміттенеді. Олар Бижанды тауып, Иранға қашады, онда Бижанның туған еліне оралуына үлкен қуаныш болады. Өз қызының сатқындығынан ашуланған Афрасиаб Иранға соғыс жариялайды. Иран мен Туран әскерлері кездесіп, үлкен шайқас басталады. Аспан шайқас алаңындағы шаңнан қараңғыланып, керней мен сыбызғылар Иран атты әскерінің шабуылдауын білдіреді. Туран жеңіледі, ал Афрасиаб қызын тастап, ұятта үйіне оралуға мәжбүр болады.