Кіріспе

"Жасыл жапырақтар" - американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1950 жылы қарашада Galaxy Science Fiction журналында "Жұмыссыз миссионер" деген атпен жарияланды және 1952 жылы Tomorrow, the Stars антологиясында осы атпен қайта басылды. 1969 жылы "Күннің құлауы және басқа да әңгімелер" жинағында "Жасыл жаңқалар" деп қайта аталды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Адамдар қоныстанған кеме белгісіз планетаға (кейіннен "Сейбрук планетасы" деп аталды) қонды. Кеме капитаны Сейбрук планетаның өсімдіктер мен жануарлар дүниесін зерттей отырып, олардың барлығы біртұтас саналы бір организмнің құрамына кіретінін анықтады. Алайда, бұл организм адамдарды (және олар әкелген барлық басқа тіршілік формаларын) "толық емес" және жай ғана "өмір фрагменттері" ретінде қабылдады, өйткені олар кемелді планеталық сананың бөлігі емес еді. Адамдарға көмектесу үшін альтруистік әрекетте планеталық организм оларды өз құрамына қосуға шешім қабылдайды; ол колониялық кеменің барлық әйел жануарларында жүктілікке әкеледі, ал барлық туылған ұрпақтарында көздің орнына жасыл түсті терілер (басқа планеталық ағзалар) болады, бұл олардың планеталық организмнің бөлігі болғанын көрсетеді. Сейбрук өз командасындағы әйелдерді тексеріп, олардың жүкті екенін растағаннан кейін, Жерге хабар жіберіп, кемедегі барлық адаммен бірге өз кемесін жойды. Кейіннен Saybrook планетасына Жерден бір зерттеу кемесі келіп, ондағы колониялық кеменің берген есебін зерттейді. Экипаж тәуекелге бармайды және қону нүктесінің айналасындағы барлық тіршілікті өртеп жібереді, сонымен бірге планетадан кез-келген тіршіліктің келуімен абайлап тосқауылдайды (және жақсы шара үшін барлық ерлер экипажы бар). Олар Сейбруктың баяндамасын растап, Жерге оралып, Сейбруктың планетасын тұрақты карантинге қоюды ұсынады. Ғылыми кеме экипажының білмейтіндігі, олар планетаның бір бөлігі болып табылатын тайғалдақпен жүреді. Олар уақытша күш өрісін тастаған кезде кемеге жүгіріп келді. Бұл кішкентай тіршілік иесі арнайы сымға ұқсап, байқалмай жүріп өсірілген. Планеталық организм ешқашан өзімшілдік пен зорлық-зомбылықты сезінбеген және "өмір бөлшектерін" (жер тұрғындарын) "толық" болуға көмектесуге тырысады, бұл бақытты бірлікте санамен бірігу арқылы. Егер тыныш жолмен Жерге жетуді қолдайтын болса, ол сондағы барлық тіршілікті біртұтас саналы, көздері орнына жасыл түкті терісі бар бір организмге айналдырады. Құпия жолаушы құрғақ жерге жасыру үшін, кабинаның сымдарының бір бөлігін алып тастап, оны жалғандайды. Содан кейін ол кемедегі адамдар мен басқа организмдердің ой-саналарын психикалық тұрғыдан тексереді және олардың жеке тұлға ретінде хаотикалық, қарама-қайшылықты өмір сүруі арқылы толғандырады. Ол адамдардың альтруизм мен ынтымақтастық орнына өзімшілдік пен бәсекелестікті танытуынан бас тартады. Бұл тіршілік иесі планеталық санадан ажыратылып, қатты күйзеледі, бірақ ол жақын арада өз міндетін орындап, Жердегі барлық тіршілікке қосылатынын біледі. Алайда, шабуыл тоқтатылады, өйткені зерттеу кемесі Жерге қонғаннан кейін, тайғақ жолаушы кездейсоқ өлтіріледі; ол кейіп танытқан сымдар кеменің ауа шлюз есіктерін бақылады және олар іске қосылған кезде өртенді. Кемедегі ғалым, Saybrook планетасының ықтимал қатерін білгендіктен, Жердегі анархияға оралғанда, көңілі көтеріледі.

Жазбалар

Асимов бұл әңгіменің (қасақана емес) "Кім барады?" атты тақырыпты қайта өңдеу екенін ескертті. Джон У. Кэмпбелл жазған. "Жасыл жаңқалар" кейінірек "Трлинговые чудесные истории" журналында "Портабельная звезда" әңгімесімен бірге жарияланған Foundation Series-тің алғашқы уақыт сызығына енгізілді. Азимов өзінің Foundation's Edge, Foundation and Earth және Nemesis романдарында біріктірілген планеталық сана тақырыбына оралды.