Кіріспе

Оңтүстік Африка кәсіподақтары Ұлттық тау-кен жұмысшылары одағы (NUM) - Оңтүстік Африкадағы тау-кен өнеркәсібімен байланысты кәсіподақ, ұйымдасқан еңбек арқылы ортақ мақсаттарға ие жұмысшылардың ұйымы. 2014 жылы 300 000 мүшелікпен Оңтүстік Африка кәсіподақ конгресінің (COSATU) ең ірі филиалы болып табылады.

Тарих

Одақ 1982 жылы Оңтүстік Африка кәсіподақ кеңесінің бастамасымен қара шахта жұмысшыларының кәсіподағы ретінде құрылды. Оның алғашқы басшысы Сирил Рамафоса болды, оның басқаруымен ол тез өсіп, 1983 жылы Шахталар палатасының келіссөздерін мойындады. NUM 1980-ші жылдары жұмыс орындарын резервтеу жүйесін тоқтату үшін сәтті науқан жүргізді, бұл жүйе ең жақсы төленетін жұмыс орындарының ақтарға бөлінгенін қамтамасыз етті. 1985 жылы кәсіподақ Оңтүстік Африка кәсіподақ конгресінің құрылтайшы мүшесі болды. 2001 жылы ол Құрылыс және одақтас жұмысшылар одағын, ал 2021 жылы Оңтүстік Африканың бостандықталған металл жұмысшылар одағын қосты. Бірігу 2021 жылы аяқталды. NUM халықаралық химиялық, энергетика, кен және жалпы жұмысшылар одағының халықаралық федерациясына мүше болды.

2007 жылғы ереуіл

2007 жылдың 4 желтоқсанында Одақ Оңтүстік Африкадағы шахталарда жұмыс жағдайларына наразылық білдіру үшін ереуілге шықты. Шабуылға 2006-2007 жылдар аралығында жұмысшылардың өлім-жітімі көбейгеніне қарамастан, қазан айында өлім-жітімін азайту жөніндегі үкіметтік жоспарға қарамастан, қозғау берілді. Бұл күні жұмысшылардың 5%-дан азы жұмыс істеді.

2012 жылғы "жабайы" ереуілдер

2012 жылдың 10 тамызында мыңдаған NUM мүшелері Lonmin компаниясының Marikana шахталарында жалақыны көтеру талаптарымен байланысты бірқатар жабайы ереуілдерді бастады. Келесі күні NUM басшылары соғыс кезінде соғыс кезінде орын алған алғашқы зорлық-зомбылық оқиғасы ретінде танылған соғыс мүшелеріне өздерінің кеңселеріне қарай шеру жүргізген NUM мүшелеріне оқ ашты. Бұқаралық ақпарат құралдарында айтылғандай, екі ереуілші шахташының өлтірілуі жұмысшылар арасындағы кәсіподаққа деген сенімнің құлдырауына басты себеп болды. "Фарлам" комиссиясына берген өтінішінде NUM бұл күні күш қолдану орынды деп мәлімдеді. 12 мен 14 тамыз аралығында Марикана маңында тоғыз адам (кем дегенде төрт кенші, екі полиция қызметкері және екі күзетші) өлтірілген, бірақ бұл күндері кімнің кімді өлтіргені туралы қарама-қайшы мәліметтер бар. 16 тамызда полиция Нканенге жақын төбеде жиналған кеншілер тобына оқ ашты, Мариканада кем дегенде 34 адам қаза тапты, 78-і жарақат алды және 259-ы тұтқындалды. Шахташылар қаруларын тастау туралы өтінішті қабылдамай, пышақпен қаруланған. Оңтүстік Африка кәсіподақтарының конгресінің хабарлауынша, полиция алдымен көзден жас шығаратын газ, су айдаушы газы, содан кейін "нақты оқ-дәрі" қолданды. Бұл қастандықтар бұқаралық ақпарат құралдарында қаза деп аталып, полиция, Лонмин және NUM-дың өздері кінәлі деп айыпталды. Осы оқиғаға байланысты ашылған деректерді академикалық зерттеулер, содан кейін Грег Мариновичтің баяндамалары арқылы анықтағаннан кейін, қылмыстардың көпшілігі теледидардан түсірілгеннен бірнеше минут өткеннен кейін камераның сыртында орын алғанын анықтадық. Нью-Йорк Таймс газеті жазғандай, "Құрақшылар радиостанциясы Kaya FM-ге берген сұхбатында Ұлттық шахташылар одағының бас хатшысы Франс Балени полицияны қорғап былай деді: "Полиция шыдамды болды, бірақ бұл адамдар өте қауіпті қару-жарақпен қаруланды". Бұл Оңтүстік Африканың апартеид дәуірі аяқталғаннан бері Оңтүстік Африка билігі жасаған ең ауыр атыс болды. Балени және басқа да NUM басшылары Марикана шабуылдарының артында "үшінші күштер" тұр деп айыптайды.

Қолдаудан айрылу

Бұл жерде NUM-дан кетудің пайда болғаны айтылды. The Guardian газетінде жазылған Malala судьяның пікірі бойынша: "NUM барлық сенімін жоғалтып, мүшелерін қанға батырып жатыр. Оның жақсы жалақы алатын хатшысы Балени өткен жылы жалақысын 40%-дан жоғары көтерді, ал оның жалпы жалақысы айына 105,000-нан асады. NUM басшылары полицияның бронеавтомобильдерінен шығып, жұмысшыларға сөйлеуден бас тартты". Басқалары да NUM мүшелерінің саны көбейіп кеткенін және солтүстік-батыс аймақтағы ереуілдердің нәтижесінде оның мүшелері шамамен 150 000-ға жетіп отырғанын айтады. Басқалары ұйымды мақтады. Бизнес-Дейдегі редакциялық мақалада "NUM - бұл кәсіподақ қозғалысының ойлы, қарапайым жүрегі. Ол жеке капиталды және мықты компанияларды бағалайды және бағалайды". Атақты кәсіподақ - Тау-кен және құрылыс жұмысшылары одағы (АМКУ) Марикана атысынан кейін мүшелерінің саны өсті және қазір Amplats-тағы жұмысшылардың 40%-дан астамын және Lonmin-дегі 70%-ын құрайды.