Кіріспе

Ченла II операциясы немесе Ченла 2-ші операциясы - Камбоджаның Азамат соғысы кезінде 20 тамыздан 3 желтоқсанға дейін Кхмер Ұлттық Қарулы Күштері (FANK) жүргізген ірі әскери операция.

Өмірбаян

1960 жылдары Камбоджада принц Нородом Сианук билік құрған кезде Вьетнамның Халық Армиясы (PAVN) және олардың одақтастары Вьет Конг (VC) Оңтүстік Вьетнамдағы жауынгерлік әскерлеріне логистикалық қолдау көрсету үшін Камбоджа аумағындағы базалық аумақтарды пайдалана алды. 1970 жылғы наурыздағы АҚШ-қа жақтас генерал Лон Ноль бастаған төңкерістен кейін ПАВН Камбоджаның солтүстік-шығысындағы провинцияларға өз бақылауын кеңейтіп, астана Пномпеньге қауіпті түрде жақындады. Бастапқыда, шағын, негізінен дайындығы жоқ және нашар жабдықталған ФАНК бұл қиындыққа төтеп бере алмады, әсіресе үлкен және тәжірибелі ПАВН / ВК күштеріне қарсы. Алайда, 1971 жылдың жазында, америкалық және оңтүстік вьетнамдықтардың көмегімен және нұсқауларымен ФАНК жүз мыңнан астам адамнан тұратын күшке айналды. 1970 жылдың қыркүйегі мен 1971 жылдың маусымы аралығында FANK өзінің алғашқы жеңістерін PAVN 9-шы дивизиясының элементтерін 13-ші жол бойында және Меконг дельтасының кейбір бөліктерінде табысты түрде шығарып тастағаннан кейін жеңді. 1971 жылдың сәуірінде Лон Ноль ПАВН/ВК күштеріне қарсы шабуылды қайта бастауға шешім қабылдады, ол Ченла I операциясының ішінара сәттілігінен кейін ФАНК әскерлерінің жоғары моральін пайдаланды. ФАНК үшін бәрі қауіпке ұшырады, өйткені операцияға көптеген резервтер мен бедел салынған. FANK Жоғарғы Командасының басты мақсаты 6-шы жолды қайта ашу және Кампонг Чам мен Кампонг Томдағы оқшауланған гарнизон арасындағы жолды қамтамасыз ету болды. Операция үшін қару-жарақ пен артиллериямен қолданатын үш бригадалық топқа жиналған он жаяу әскер батальонынан тұратын FANK жұмыс тобы жиналды, бұл аймақтағы екі PAVN дивизиясын жұмсарту үшін АҚШ әуе қолдауына қатты арқа сүйеді.

Операция

1971 жылы 20 тамызда "Ченла II" операциясы басталды, бұл да ПАВН/ВК-ны таңғалдырды. Бастапқыда бригадир генерал Хоу Хан Синнің қолбасшылығындағы ФАНК жұмыс тобы өз мақсатына жетті, өйткені ФАНК 26 тамызда Барайды және 1 қыркүйекте Компонг Тхмарды қайтара алды. Бірақ FANK құрамалары 6-жол бойындағы PAVN / VC-ге қарасты аумаққа қарай алға жылжи бастағанда, олар фланктерінен тиісті қорғаныссыз шабуылдарға қатты ұшырады. ФАНК 5-бригада тобы Пном Сантукке қарай алға жылжуда, ал Тан Красанг 20 қыркүйекте қайта алынғанда, қатты шайқастар болды. 5 қазанда ФАНК-тың үш бригадасы Пном Сантуктің айналасындағы аумақтарды басып алуға бел буды. Сол жердегі шайқастар қырынан өсіп, камбоджалықтар мен ПАВН-нің арасында қатты жекпе-жек болды. Пном Сантук ақырында қайта алынды, ал Ченла II-нің бірінші кезеңі 25 қазанда ресми түрде аяқталғанын жариялады, бірақ нақты әскери жетістік әлі қолға алынбаған еді. Пномпеньде жеңісті мерекелеу басталмай-ақ, 26 қазан күні түнде, операцияның екінші кезеңіндегі біріктіру күш-жігерін аяқтағаннан кейін бірнеше сағаттан кейін, VC 205-ші және 207-ші аймақтық полкпен күшейтілген PAVN 9-шы дивизиясы Чамкар Андонг каучук плантациясынан 6-шы жол бойында орналасқан Камбоджа позицияларына шабуыл жасады. Шын мәнінде, желтоқсан айында ФАНК позицияларына жасалған соңғы шабуылда он жаяу әскер батальоны (соның ішінде ең жақсы кхмер Кром батальондарының құрбандығы) жойылып, тағы он батальонға тең жабдық жоғалды, оның ішінде екі гаубица, төрт танк, бес бронетранспортер, бір барлау машинасы, он джип және тағы екі ондаған көлік. Екінші Ченла операциясының әскери және психологиялық зардаптары өте үлкен болды, камбоджалықтар одан ешқашан құтыла алмады. Содан бастап республикалық үкімет негізгі қалалық орталықтар, негізгі гарнизондар мен төменгі Меконг-Бассак өзенінің дәліздерін нығайтуға назар аударды, осылайша ауылдың көп бөлігі қызыл кхмерлердің жауынгерлік қозғалыстарына ашық қалды.