Кіріспе

Фин еңбек ғибадатханасы (Big Finn Hall немесе Finlandia Club) - фин-канад мәдени және қоғамдық орталығы ("Финн залы") және Онтарио штатының Тундэр-Бэй қаласындағы фин кварталында 314 Бей көшесінде орналасқан жергілікті көрнекі орын. 1910 жылы салынған Фин еңбек ғибадатханасы солтүстік-батыс Онтариодағы фин мәдени және саяси өмірінің орталығы болумен қатар, Канададағы ең үлкен жұмысшылар залдарының бірі болды. Бұл залда тарихи Хоито мейрамханасы, мұражай және үлкен сахна, би билеу алаңы, зал, сондай-ақ әртүрлі топтардың кездесу бөлмелері орналасқан. Фин еңбек ғибадатханасы Бей-стрит кинофестивалінің негізгі орындарының бірі болды.

Құрылыс

Фин еңбек ғибадатханасының құрылысын екі ұйым бастады, олар Фин Америка жұмысшыларының лигасы Иматра #9 және "Уси Yritys" немесе Жаңа әрекет қырағылық қоғамы, олар Фин құрылыс компаниясын құрды. Залдың жер учаскесін 1907 жылы маусымда жергілікті социалист сатып алған болатын, ал залдың жобаларын 1908 жылдың желтоқсан айының басында архитектор К. В. Уилер дайындаған болатын. Ғимарат 1910 жылы наурыз айында есігін ашып, үш күн қатарынан ашылу салтанатын өткізді. Ғимараттың жоғарғы жағында "Labor Omnia Vincet" деген жазу бар, яғни "еңбек бәрін жеңеді" дегенді білдіреді.

Еңбек ғибадатханасының алғашқы қызметі, 1910-1914

1910 жылы залды "Порт-Артур фин социалистік жергілікті ғибадатханасы" деп атады, өйткені социалистік жергілікті залдың көпшілік үлесін иеленуші болды және Канада социалистік партиясының Порт-Артур бөлімшесіне қосылды. "Темпераенс" қоғамы негізінен жергілікті социалистік комитетке айналды. 1910 жылдың желтоқсанына қарай Социалистік партияның шетелдік тілдерде сөйлейтін жергілікті тұрғындары партиядан шығарылды. 1911 жылы Канаданың фин социалистік ұйымы деп аталатын жаңа ұйым құрылды, ол кейін Канаданың Социал-демократиялық партиясына қосылды. 1910 жылдың қаңтарында Фин құрылыс компаниясының бірінші жылдық жиналысында мүшелері залдың төменгі қабатын Фин баспасына жалға беру туралы дауыс берді, ол 1912 жылдың жазына дейін жертөледе тұрып, содан кейін көрші ғимаратына көшіп барды. Айта кетерлігі, алғашқы фин-канад газеті Työkansa (Жұмыс істейтін адамдар) болды, оны фин баспасы шығарды. 1910-1914 жылдар аралығында залдың жертөлесінде бірнеше кооперативтік мейрамханалар мен бильярд залы орналасқан. 1910 жылдың 12-17 қыркүйегінде Канаданың сауда және еңбек конгресі Финляндияның еңбек ғибадатханасында жыл сайынғы конвенциясын өткізді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және коммунистік-синдикалистік ажырым

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада үкіметі Социал-демократиялық партияның шет тілдердегі филиалдарын заңсыз деп жариялады. Бұл көптеген қиындықтарға әкелді, өйткені бірнеше фин тіліндегі газеттерге тыйым салынды және жетекші ұйымдастырушылар тұтқындалды. Бұл кезде көптеген фин жұмысшылары тез пайда болатын "Бір үлкен одаққа" қосылды және өңірлік қолдау тобы фин құрылыс компаниясының көпшілік акционері болды. 1919 жылы Финляндияның Еңбек ғибадатханасында өткен "Бір үлкен одақ" ұлттық конвенциясында екіге бөлінді. Бұл екі топтың арасында болған: жұмысшы сыныбының саяси күшеюі қажет деп санайтын фин социалистері және жалпы ереуіл сияқты тікелей экономикалық іс-қимыл арқылы әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізуге болады деп санайтын фин синдикалистері. Нәтижесінде фин социалистері қуылды және олар көрші ғимаратын сатып алды. Финляндияның еңбек ғибадатханасын бақылауда ұстаған фин жұмысшылары Виннипег жалпы ереуілі мен Бір Үлкен Одақтың құлдырауынан кейін Әлемнің өндірістік жұмысшыларына қосылды.

Финляндиялық Wobblies1919-1960 жылдар

Синдикалистік бағыттағы финдер Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) және көмекші ұйым, Canadian Teollisuusunionistinen Kannatusliitto (Канадалық өнеркәсіптік жұмысшыларды қолдау шеңбері немесе CTKL) ұйымына қосылды. Бұл топ "Хойто" мейрамханасын құруға және басқаруға, сондай-ақ аймақтағы "Халық кооперативтері" дүкендерінің тізбесін құруға жауапты болды. Фин еңбек ғибадатханасы бірнеше жыл бойы Канада IWW әкімшілік кеңселері ретінде қызмет етті және IWW-дің фин тіліндегі күнделікті газеті Industrialisti-нің Канадалық жаңалықтар қызметінің бас кеңсесін орналастырды. Финляндиялық Wobblies сонымен қатар ғимараттың ипотекасын төлей алды. IWW коммунистердің үстемдік еткен кәсіподақтармен мүшелерінің жүрегі мен ақыл-ойы үшін бәсекелесті және 1940-шы жылдары жергілікті одақтарды ұстады. Жас ұрпақ Канаданың басым қоғамына тез араласып кеткендіктен, IWW және CTKL Солтүстік-Батыс Онтариодағы достық және өзара көмек қоғамдары қартайған мүшелерге айналды. 1960 жылдардың соңында, Канадаға фин иммиграциясының соңғы үлкен толқынынан кейін Порт-Артурдың Финляндия клубы деп аталатын жаңа ұйым залдың көпшілік акционері болды. Жаңа иммигранттар толқыны Канададан келген фин ағайындарынан бөлек, өткендегі әлеуметтік күреспен байланысы жоқ ұрпақ болды. Сонымен қатар, жаңадан келген иммигранттар саяси емес немесе консервативті болды, кез келген солшыл белсенділікті сталиндік қатыгездікпен және Финляндияның Қысқы соғысымен байланыстырды. 2015 жылы Финляндияның еңбек ғибадатханасын Ұлттық тарихи нысан ретінде белгілейтін тақта орнату рәсімі өтті. "Хоито" мейрамханасы жергілікті тұрғындар мен туристер үшін өте танымал болды; жақында залда белсенділіктің айтарлықтай өсуі болды, өйткені жергілікті тұрғындардың жаңа буыны осы тарихи ғимаратқа жаңа өмір сыйлады. Ғимаратты сатып алу үшін ақша жинау үшін "Финляндия Кооператив" тобы құрылды, бірақ табысты болмады. 2020 жылдың қазан айында жаңа ғимаратты жеке меншік иесіне сату расталды. Жаңа иесі "Хойто" мейрамханасын қайта ашатынын және ғимараттың қалған бөлігін "жоғарғы деңгейдегі пәтерлерге" айналдыратынын айтты. Ресторан 2022 жылдың жазының басында қайта ашылады деп күтілді. Алайда 2021 жылдың 22 желтоқсанының кешкі сағаттарында жөндеу жұмыстары жүріп жатқан кезде төбеден түтін шығып, The Hoito мейрамханасы үлкен өрттен қатты зардап шекті. 2022 жылдың ақпан айының ортасына дейін өрттен қираған ғимараттың қалдықтары толығымен бұзылып, орнынан шығарылды. Мүлік иесі құрылыстың бұрынғы қасбеті, оның ішінде әйгілі куполды қайта құруды және қайта құруды жоспарлап отыр. Сонымен қатар, Hoito мейрамханасы жаңа ғимараттың бас қабатында қайта құрылады деп күтілуде, ол бұрынғыдай жертөледе емес. 2022 жылдың 3 наурызында 1909 жылы құрылыста болған кезде іргетаста жасырылған уақыт капсуласы табылғаны және кейінірек арнайы рәсімде ашылатыны туралы хабарланды.