Кіріспе

Тұқым қуалау теориясы - ежелгі грек эпосы, Телегон туралы поэма. Телегония - ұрпақ анасының бұрынғы жұбайының қасиеттерін мұра ете алады деген тұқым қуалау теориясы. XIX ғасырдың аяғында бірнеше түрге жасалған тәжірибелер ұрпақтың анасының бұрынғы жұбайларынан қандай да бір мінез-құлық мұра ететініне дәлел келтіре алмады. Оны Мендельдік тұқым қуалаушылық пен Бовери-Саттон хромосомалық теориясының қайта ашылуы алмастырды.

Этимологиясы мен сипаттамасы

Телегония - бұл әйелдің бірінші рет жүкті болған кезде тұрақты әсер ететіндігі туралы идея, өйткені ұрық оған болашақ ұрпаққа әсер ететін қасиеттерді береді, олардың ұрпақтары қаншалықты маңызды болмасын. Терминді Август Вайсман грек тіліндегі τῆλε (tèle) "қашықтық" және γονος (gonos) "өнім" деген мағынаны білдіретін сөздерімен енгізді. Дельфидің негізін қалаушы Парнас туралы Паузанияс былай дейді: "Басқа батырлар сияқты оның да екі әкесі болды; бірі Посейдон құдайы, ал адам баласы Клеопомп болды". Кейде екі иық, Кастор мен Поллюкс секілді, бірін құдай, екіншісін адам тууы мүмкін. "Аналық әсерлер" деген жалпы түсінік ежелгі Исраилде де белгілі болған. Жаратылыс кітабында Жақыптың Лабанның қорасындағы ешкілер мен қойларды суару орнына ақ жолақты қара ағаш таяқтарды қойып, соларды жолақты және алашақты төлдерге бөлуге талпындырғандығы жазылған. Телегония ертедегі христиан діндеріне де әсер етті. Валентинийдің гностикалық ізбасарлары (шамамен 100-160 жылы) бұл ұғымды физиологиялық әлемнен психология мен рухани әлемге әйелдің ойларына да әсер етуі мүмкін әсерін кеңейту арқылы қабылдады. Наг-Хаммадиден табылған жазбалардың бірі Филиптің Ізгі хабарында: "Әйел кімді сүйсе, соған ұқсас болады; егер оның күйеуі болса, олар күйеуіне ұқсас болады; егер неке адалдығын бұзған болса, олар неке адалдығын бұзған адамға ұқсас болады. Әйел күйеуімен бірге жатса да, жүрегі күйеуінің қасында болып, оның неке адалдығын бұзғанынан кейін, әйел күйеуінің сүйеуін дүниеге әкеледі.

Мәдениетке әсер ету

Телегония XIX ғасырдың аяғында расистік нанымдарға әсер етті. Арий емес еркектен бала тапқан әйел кейін ешқашан "таза" арий баласына ие бола алмайды деп айтылды. Бұл идеяны Германияның нацистік партиясы қабылдады. 2016 жылы Ресей Федерациясының Бала құқықтары жөніндегі комиссары болып тағайындалған Анна Кузнецова бірнеше жыл бұрын осы тұжырымдамаға сенетінін айтқан болатын. "Ведомости" бизнес газетінің құрылтайшы редакторы Леоноид Бершидский осындай көзқарасты ұстанушы адамды тағайындауды Ресей президенті Владимир Путиннің идеологияға батып бара жатқанының белгісі деп түсіндірді. P'ikareum деп аталатын діни практика - бұл әдеттегіден ерекше нұсқа, өйткені ол осы тәжірибеде қатысатын діни секталардың бірінің негізін қалаушы сияқты қасиетті адаммен жыныстық қатынас жасау арқылы адамның өз қан тұқымын күнәдан тазарта алады деп санайды.

Эпигенетика және телегония

ХХІ ғасырдағы бірнеше зерттеулер организмнің ата-анасынан мұрагерлік алған генетикалық (ДНК) материал арқылы араласқан емес қасиеттерді мұра ете алатынын көрсетті. Мұндай әсерлерді зерттеу эпигенетика деп аталады. 2014 жылы жарияланған бір зерттеуде эпигенетикалық мұрагерліктің генетикалық емес механизмі ретінде Telostylinus angusticollis-те телегонияның бар екендігі туралы хабарланды.