Кіріспе

Марта Ингем Дики Шарп Коган (25 сәуір 1905 - 6 желтоқсан 1999) - американдық унитариан. Ол өзінің бірінші күйеуі, унитариандық министр Уэйтстилл Шарппен және басқа да өз деноминациясының адамгершілік және әлеуметтік әділдік жұмысына қатысқан. Осылайша жүздеген яһудилерге нацистік қуғын-сүргіннен құтылуға көмектесті. 2005 жылдың қыркүйегінде Марта мен Уэйтстилл Шарпты "Яд Вашем" ұйымы "Халықтардың әділдері" деп атады. Бұл құрметке ие болған бес американдықтың екіншісі мен үшіншісі. Келесі рәсім Шарптардың қызы Марта Шарп Жуковскийге медаль мен құрмет грамотасын беруді қамтиды, оның ішінде ата-анасы Франциядан шығаруға көмектескен балалардың бірі Ева Эстер Фейгль болды.

Ерте өмір

Марта Ингем Дики 1905 жылы 25 сәуірде Род-Айленд штатының Провиденс қаласында Джеймс Эдвард Ингем мен Элизабет Элис Уиланның қызы болып дүниеге келді. Норт-Уэстерндегі оқу бітіргеннен кейін ол Хулл Хауста қыздар жұмысының директоры лауазымына орналасты, онда ол 500 қызды қадағалау үшін әлеуметтік қызметкер ретінде қызмет етті. Ол 1927 жылы Уэйтстилл Шарпқа үйленді және жұмысынан уақытша демалыс алды. 1928 жылы Уэйтстилл Массачусетс штатының Кембридж қаласында орналасқан Гарвард діни мектебінде магистрлік бағдарламаға оқуға түсті. Сол уақытта Марта сол жердегі Радклифф колледжінде әдебиет мамандығы бойынша магистратураны бастады және кейін аяқтады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жұп бөлініп, 1954 жылы ажырасып кетті. 1957 жылы ол бай еврей кәсіпкері және өнертапқышы Дэвид Х. Коганға үйленді және өзін осы жерде және шетелде қайырымдылық және гуманитарлық істерге арнады, Hadassah, Американың қыздар клубы және басқа да коммерциялық емес ұйымдардың кеңестерінде қызмет етті. Марта Шарп 1999 жылы 94 жасында Род-Айленд штатының Провиденс қаласында қайтыс болды. Оның артында қызын, Марта Шарп Джоуковскиді, зейнеткерліктегі Браун университетінің профессорын және оның ұлын, Уэйтстилл Гастингс Шарп-младшийді қалдырды. Марта мен Уэйтстил Шарп Чехословакияда жұмыс істеуге қабылданды, онда Норберт Капек басшылығымен унитариандардың үлкен қауымы болды. Ол 36,4% дауыспен жеңіліске ұшырады. 1950 жылы Марта Ұлттық қауіпсіздік ресурстары кеңесінде жұмыс істеді, ол кеңестердің шабуыл жасауы жағдайында ресурстарды жұмылдыратын. Ол президент Дуайт Эйзенхауэрдің инаугурациясымен бірге орнынан кетті және Нью-Йоркке оралды. Сол кезде оның Уэйтстиллмен некелері бұзылып, екеуі екінші дүниежүзілік соғыста болған қиындықтар тым көп деп сеніп, бөлек тұрды. Ол қайтадан үйленіп, Коган есімін алды.

Құрметтер

2005 жылдың 9 қыркүйегінде Марта мен Уэйтстилл Шарпты тарихи еске алу ұйымы Яд Вашем "Халықтардың арасындағы әділдер" деп атады. Олар өздеріне және басқаларға қауіп төнгеніне қарамастан, еврейлерге Холокосттан құтылуға көмектесу үшін өмірлерін тәуекелге тігуші адамдар ретінде белгіленді. Бұл топ ерлі-зайыптылардың "нацистік террордан қашып жүрген басқа да яһудилерге көрсеткен құрметті көмегін" атап өтті. Американың екінші және үшінші елшісі (Вариан Фрайдан кейін) Иерусалимдегі қабырғаға есімдері жазылған. Ева Фейгль сол күні сөйлеген сөзінде, Америкаға келгеннен кейін Марта Шарпты ешқашан ұмытпайтынын айтты. Sharps-ты қамтитын білім беру бағдарламасы Америка Құрама Штаттарының Холокост мемориалдық мұражайында көрсетілген. Екінші дүниежүзілік соғысты және Шарптардың жұмысын сипаттаған ғылыми кітап, оның ішінде басқа көмек көрсетушілердің (және Одақтық қызмет комитеті) арасындағы жұмысының мән-жайы туралы маңызды ақпарат бар. Сьюзан Элизабет Субак жазған, Құтқару және ұшу, 2010 жылы жарық көрді.