Кіріспе
1812 жылғы Пруссия мен Ресей арасындағы қарулы келісім Таурогген конвенциясы - 1812 жылы 30 желтоқсанда Таурагеде (қазіргі Литва) Пруссия әскерлері атынан генерал Людвиг Йорк пен Императорлық Ресей армиясының генералы Ханс Карл фон Дибич арасында қол қойылған қарулы келісім. Йорктің әрекеті дәстүрлі түрде Пруссия тарихының бұрылыс нүктесі болып саналады, ол Рейнбунда Наполеонға қарсы көтерілісті тудырды. Тарантоген Ресей империясының құрамында, Пруссия шекарасынан шығысқа қарай 40 шақырым жерде орналасқан.
The Convention of Tauroggen was an armistice signed 30 December 1812 at Tauragė (now Lithuania) between General Ludwig Yorck on behalf of his Prussian troops and General Hans Karl von Diebitsch of the Imperial Russian Army. Yorck's act is traditionally considered a turning point of Prussian history, triggering an insurgency against Napoleon in the Rheinbund. At the time of the armistice, Tauroggen was situated in the Russian Empire, 25 mile (40 km) east of the Prussian border.
Өмірбаян
Париж келісімінің негізінде Пруссия Наполеонның Ресейге шабуыл жасауына қолдау көрсетуі керек еді. Бұл кейбір пруссиялықтардың француздарға қызмет етуден аулақ болу үшін өз армиясынан кетуіне әкелді, олардың арасында орыс қызметіне қосылған Карл фон Клаузевиц болды. Қазан мен желтоқсан аралығында Йорк ресейліктердің көптеген өтінішін қабылдады. Ол оларды Берлинге жіберді, бірақ ешқандай нұсқау алмады. Йорктің француздық жоғары тұрған маршал Этьен Макдональд Рига қоршауынан (1812) Дибич корпусының алдында кері шегінгенде, Йорк өзін оқшауланған және ақырында қоршауға алынған деп тапты. Сол себепті ол өзінің әскери міндетін орындады, бірақ прус патриоты ретінде оның жағдайы қиын болды. Ол бостандық соғысын бастау үшін қолайлы сәт болды-жоқ, сот керек, және, не болуы мүмкін, оның кіші қызметкерлері офицерлерінің құлшынысы, Йорк өзінің бас қауіпсіздігі туралы ешқандай иллюзиясы жоқ, және Клаузевицпен келіссөздер жүргізді. 26 желтоқсанда Таурагеде келіссөздер жүргізіліп жатқан кезде, Йорк корольдің адъютанты, майор Вильгельм Хенкель фон Доннерсмаркты Кенигсберг арқылы Берлинге жіберді, ол жерде генерал Фридрих Вильгельм фон Бюловқа Ресейдің жақындап келе жатқан бітім туралы хабарлау үшін. 29 желтоқсанда Доннерсмарк Бюлоға өзінің күштерін француздардан бөлгенін және Ресеймен келісімге қол жеткізгенін айтты; француздарды жау ретінде қарау керек. Шын мәнінде, Франция штаб-пәтері Кенигсбергте болды. Француз командирі Йоахим Мурат 1 қаңтарда Бюлоға Йорктің сатқындығы туралы хабарлаған. Сол күні кешке қарай Йорктан хат келді.
Шарттары
Дибич пен Йорк қол қойған Таурогген конвенциясы Пруссия корпусын патшасының келісімінсіз "нейтралдады". Сонымен қатар Шығыс Пруссия шекарасы да қорғалмаған күйде қалды. Бұл хабар Пруссияда үлкен құлшыныспен қабылданды, бірақ Пруссия соты әлі де бетпердесін тастауға батылы бармады, сондықтан әскери сотқа дейін Йорктің командалық міндетін тоқтату туралы бұйрық жіберілді. Дибич жүк тасушыны өзінің желілерінен өткізуден бас тартты, ал Калис келісімінің Пруссияны одақтастар жағына түсіргенімен генерал ақыры босатылды.
Салдары
1 қаңтарда Мурат штабын батысқа қарай Эльбингке көшіріп, 3 қаңтарда маршал Макдональд, Йорктың жоғары тұрған қызметкері Кенигсбергке келген кезде, Бюлов өзінің заттарын Грауденцке және 5000-ға жуық адамды Кройцбергке көшіру үшін қызбалы жұмыс істеді, ол 2 қаңтарда келді. 9 қаңтарда ол Батыс Пруссияны кері шегінген француздарға және алға қарай келе жатқан орыстарға тапсырып, Висладан батысқа қарай кері шегінді. 5 қаңтарда Йорк өзінің соңғы хабаршысын Берлинге жіберді. 8 қаңтарда ол Кенигсбергке орыс генералы Людвиг Адольф фон Витгенштейнмен бірге келді. Йорк өзінің қарулы келісімге деген берік екенін растады, бірақ Витгенштейннің француздармен күресу талабын қабылдамады. Алайда сол күні патшаның елшілері келіп, Йоркті қолбасшылықтан босатып, оның қарулы келісімін бұзды. Йорк бас тартты және 13 қаңтарда Бюлоға жазған хатында ол "бұл құлдықтың шынжырларын, біз бес жыл бойы мойынсұнбай көтеріп келген шынжырларды бұзудан қорқатындай тереңге батты ма?" деп сұрады. Ол "Біздің бостандық пен құрметті қайтарып алу уақыты келді" деп жариялады және ол "нағыз прус" екенін айтты.