Кіріспе

1813 жылғы шайқас Алтыншы коалиция соғысы кезінде Вартенбург шайқасы (Schlacht bei Wartenburg) 1813 жылы 3 қазанда генерал Анри Гатьен Бертран басқарған француздық IV корпус пен Силезияның одақтас армиясы, негізінен генерал Людвиг фон Йорктың I корпусы арасында болды. Бұл шайқаста Силезия армиясы Эльба өзенін кесіп өтіп, Лейпциг шайқасына әкелді.

Кіріспе

Дневиц шайқасында жеңілгеннен кейін маршал Ней өз әскерін Эльба бойындағы қорғаныс позициясына тартты. Швеция ханзадасы Карл Джонның (бұрынғы француз маршалы Бернадот) қолбасшылығындағы Солтүстік әскерлері олардан абайлап-қарап, бірақ өзеннен өту үшін ешқандай күш салмайды. Шығыс жаққа қарай маршал Блюхер Дрездендегі Наполеонның позициясын айналып өтіп, өзінің Силезия армиясын Солтүстік армиясымен біріктіріп, Эльба өзенін кесіп өтіп, Наполеонның Франциямен байланысына қауіп төндірді. Майор фон Рюлеге қажет болған жағдайда көпірдің өту нүктесін табуды тапсырды. Бұл жерде, қажет болған жағдайда, 50,000 адамнан тұратын әскерді жаудан үш есе үлкендіктен қорғауға болады. Ол таңдаған позиция - Елстерде, онда өзен қарсы жағалаудағы Вартенбургтің айналасында кең қисық жасайды, ал қорғаныстағы әскердің флангтарын оң жағалаудағы артиллерия оңай қолдауға болады. Блюхердің әскері 2 қазанда Эльстерге келіп, солтүстік армиясына қосылу үшін кері қайтқан Бюловтың қол астындағы күшті алмастырды. Сол күні кешке ол Эльба өзенінен екі понтондық көпір орнатып, Йорктің І корпусының алғашқы элементтерін аша бастады. Олар жердің күтпеген жерден батпақты екенін және судың арғы жағында қиылысқанын байқады, бұл оны орналастыруды өте қиын етті. Алдында олар Вартенбург ауылынан және одан ары құрғақ жерден алыс жатқан ұзын бөгетті көрді. Бұл бөгет француздар жаяу әскерін орналастыратын тамаша қорған болды, ал қорғаныш жоқ болғандықтан, бұл жерде өлтіру үшін идеалдық орын болды. Егер пруссиялықтар жердің қиындығын бағаламаса, француз командирі генерал Бертран керісінше қателік жасады. Сол жылы су деңгейі жоғары болған кезде, ол өз орнын басып алуға болмайтынына сенді.

Шайқас

Бертран өз күштерін келесідей орналастырды: Моранның француздық дивизиясы Вартенбургте болды, бөгеттің бойымен тізбектелді. Деневицте қатты зақымданған және төрт батальон мен алты оқпен ғана қысқартылған Франкемонттың Вюртемберг дивизиясы Бледдинді оң жақ флангта ұстады. Фонтанеллидің итальяндық дивизиясы және Бомонт қолбасшылығындағы шағын ат әскері резервте қалды. Шайқас Штайнметц бригадасының Вартенбургке тікелей шабуыл жасауымен басталды. Бұл алға жылжу қорғаныстардан қастандықпен атылған, бригаданың қалдықтары бұзылып, көпірлерге кері қайтып кетті. Бұл жерде Блюхер оларды жинап, тағы да алға жіберді, бірақ олар бөгеттен тыс алға бара алмады. Блюхер сонымен қатар Мекленбург бригадасын Эльбаның жағалауын жоғары қарай жалғап, Бертранның оң жақ қанатын 11а-ға айналдыру үшін жіберді. Олар Бледдиннің алдында Франкемонттың дивизиясына тап болды, онда қызу шайқас болды. 2 пенске. Вюртембергтер Бледдиннен шығарылды, ал Бомонттың ат әскерін прусский гусарлары бір жағына сүртіп тастады. Уортенбургке енді шығыстан Штейнметц, оңтүстіктен Мекленбург қауіп төндірді. Шешуші соққыны Хорн бригадасы берді. Олар жеміс бақшасынан өтіп, өзен мен екі бөгет арқылы өтіп, Моранды күшейту үшін алға шақырылған Фонтанеллидің адамдарына тап болды. Бертран қасқырын бұрып, кері шегінуге мәжбүр болды. IV корпус алдымен Кембергке, содан кейін Дюбенге кері шегінді, онда олар Рейниердің VII корпусымен байланыс орнатты. Француздықтар 900 адамнан қаза тауып, жараланды, 1000 адам, 13 қару және 80 оқ-дәрі вагондары тұтқындалды. Пруссиялықтар 1900 адамнан қаза тауып, 200 адам жоғалып кетті. Ф.Н.Модтың айтуынша, бұл шайқаста пруссиялық әскерлердің "қалайша қажырлы екені" "адамдардың соғысу рухы олардың жаттығуларына қарағанда әлдеқайда маңызды екенін немесе олардың бір-бірімен стратегиялық қарым-қатынастарын көрсетті".

Салдары

Силезия армиясы Эльбаның сол жағалауында құрылғаннан кейін, Солтүстік армиясы 4 қазанда Росслаудан өтіп, соған ілесіп кетті. Осылайша екі аптадан кейін Лейпциг шайқасында аяқталатын стратегиялық маневрлер тізбесін бастады. Кейін генерал Йорк граф фон Вартенбург атағымен дворяндыққа көтерілді.