Кіріспе

Леонардо да Винчидің аяқталмаған қабырғалық суреті Ангиари шайқасы (1505) - Леонардо да Винчидің Флоренциядағы Палаццо Веккьодағы Салоне деи Цинкеценто (Бес жүздің залы) -да жоспарланған суреті. Оның орталық көрінісінде 1440 жылы Ангиари шайқасында байрақты иелену үшін күресіп жатқан, жау сапқа аттанған төрт адам бейнеленген. Леонардоның көптеген дайындық зерттеулері әлі де бар. Орталық бөлімнің құрамы Париждегі Луврде Петер Пол Рубенстің суреті арқылы жақсы танымал. 1603 жылы шыққан және "Стандарт шайқасы" деп аталатын бұл шығарма Лоренцо Заккианың 1553 жылғы гравюрасына негізделген, ол картинаның өзінен алынған немесе Леонардоның мультфильмінен алынған болуы мүмкін. Рубенс ашу-ыза, күш-қуат сезімі мен күш-қуатын суреттей алды. Ангиари шайқасы мен Рубенс сурет салған 1616 жылғы "Байбақты аулау" арасындағы ұқсастықтар байқалады. 2012 жылдың наурызында Маурицио Серачини бастаған топ картинаның әлі де камерадағы Джорджио Вазари фрескасының астында, қуыстың артында жасырылған ішкі қабырғада бар екендігіне дәлел тапқанын жариялады. Іздеу жұмыстары 2012 жылдың қыркүйегінде тоқтатылды, себебі тараптар арасында келіспеушілік туындады. 2020 жылдың қазан айында өнер тарихшыларының бір тобы бұл шығарма ешқашан орындалмаған деген қорытындыға келді.

Тарих

1504 жылы Леонардо да Винчиге гонфалониери Пьеро Содерини Николо Макиавелли қол қойған келісімшартпен Палаццо Веккьоның Салоне деи Цинкеценто (Бес жүздің залы) сәндеу тапсырысын берді. Сонымен қатар, оның бәсекелесі Микеланджело, ол өзінің "Дәуітті" аяқтады, қарсы қабырғаға тағайындалды. Бұл - Леонардо да Винчи мен Микеланджелоның бір жобада бірге жұмыс істеген жалғыз оқиға. Микеланджелоның суреті Каскина шайқасындағы бір оқиғаны бейнелейді, онда душман суға шомылған сарбаздарды таңғалдырады. Алайда Микеланджело Флоренцияда жобаны аяқтау үшін жеткілікті уақыт тұра алмады. Ол өзінің мультфильмін аяқтады, бірақ суретті ғана бастады. 1505 жылы жаңадан тағайындалған Папа Юлий II оны Римге шақырып, папаның қабірін салуды тапсырды. Леонардо да Винчи өзінің үлкен карикатурасын Санта-Мария-Новелла базиликасының шығыс қабырғасына тартты, ол Милан герцогы Филиппо Мария Висконтидің қызметіндегі кондотьер Николо Пиччининоның өмірінен бір көріністі бейнеледі. Ол Ангиари шайқасында байрақ үшін күрескен ер адамдардың қаһарлы шайқасы мен аттар арасындағы қатал шайқастың көрінісін суретке түсірді. Джорджо Вазари өзінің "Жас суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер өмірі" атты кітабында Леонардоның осы көріністі қағаз бетіне түсірген шеберлігін мақтаған: Леонардо бес жүздің залында аккордеон сияқты көтерілетін немесе бүгілетін шеберлікпен іргетасты жасаған. Бұл картина оның ең үлкен және ең маңызды жұмысы болды. Фрескалы суреттермен (Соңғы кешкі ас; Миландағы Санта-Мария-делле-Грацие асханасы) жаман тәжірибеге ие болғандықтан, ол қабырғаға май бояуларын қолдануды қалады. Ол сондай-ақ осындай қалың ішкі қабатпен (бәлкім, балауызмен араластырылған) тәжірибе жүргізе бастады, сондықтан ол түстерді қолданғаннан кейін бояу тамшылай бастады. Суретті тез кептіріп, қолынан келгенше сақтап қалуға тырысқан ол суреттің жанына үлкен көмір жағып қойды. Тек төменгі бөлігі ғана сақталған, жоғарғы бөлігі тез кептірмейді, ал түстер араласады. Содан кейін Леонардо жобаны тастап кетті. Микеланджело мен Леонардоның аяқталмаған суреттері бір бөлмені он жылға жуық бірге әшекейлеген (15051512). Микеланджелоның суреті 1512 жылы Бартоломео Бандинеллидің қызғанышынан кесінділерге бөлінді. "Ангиари шайқасы" атты шығарманың басты бөлігі үлкен құрметке ие болды және ондаған жылдар бойы көптеген көшірмелер жасалды.

Мүмкін қайта ашу

Маурицио Серачини, жоғары технологиялық өнерді талдаудың итальяндық сарапшысы, Леонардоның Ангиари Вазаридің Валь ди Чианадағы Марчано шайқасы (1572) артында жасырынған деп санайды. Вазари фрескасының жоғарғы бөлігінде, жер бетінен 12 метр биіктікте, Флоренциялық сарбаз "Cerca trova" ("Кім іздесе, табады") деген сөздер жазылған жасыл жалауды желбіретіп тұр. 2007 жылдың басында Флоренция қалалық кеңесі мен Италияның мәдениет министрі қосымша тергеуді мақұлдады. Алдыңғы қатарлы инвазивті емес сканерлеу жүйесін қаржыландыруға сәтсіз тырысқаннан кейін, 2011 жылдың желтоқсанында Серачини және оның серіктестері Вазаридің фрескасының бұрылысы бұзылған және қалпына келтірілген деп саналатын жерлері арқылы кішкентай тесіктер бұрды, сондықтан енді Вазаридің жұмысынан "түпнұсқа бояу" құрамайды. Камерасы бар эндоскопиялық зонд перде қабырғасының артындағы қуысқа созылды және команда ішкі қабырғаның гипстегі пигмент бөлшектерін және фрескалардың беттерін тапты; сол кезде үлгілер алынды, ал нәтижелері 2012 жылдың 12 наурызында жарияланды. Серачинидің пікірінше, бұл - Леонардоның фрескасының әлі күнге дейін сақталып қалғанына айқын дәлел. Серачинидің зерттеулері өте даулы, ол тесіктерді бұрғылау үшін оған қарсы қатты сынға ұшырады. 2012 жылдың наурыз айында зерттеушілер "Вазари қабырғасының артында табылған материалдың химиялық құрамы Леонардоның Мона Лиза мен Иоанн Крестительдің қоңыр глазурасында кездесетін қара пигментке ұқсас екенін көрсетті, бұл Луврдің жақында жарияланған ғылыми мақаласында анықталған, ол өзінің коллекциясындағы барлық да Винчи суреттерін талдады". 2012 жылдың ортасында Вазари фрескасының артындағы қуыстықты зерттеуге арналған күш-жігер тоқтатылды, себебі мүдделі тараптардың қалай және қалай жалғастыру керектігіне қатысты қарама-қайшылықты көзқарастары болды.