Кіріспе

Германияның Берлин қаласында мемориал мен музей орналасқан. Неміс қарсыласы мемориал орталығы (Gedenkstätte Deutscher Widerstand) - Германияның астанасы Берлин қаласында орналасқан мемориал мен музей.

Тарих

1980 жылы ол Стауффенбергштрасседегі (бұрынғы Бендлерштрассе) кеңселер кешенінің бір бөлігінде, Тиергартендегі Гроссер Тиергартеннің оңтүстігінде ашылды. Бұл жерде полковник Клаус Шенк Граф фон Штауфенберг және басқа да басшылары 20 шілдеге арналған заговор, олар Адольф Гитлерге бас кесу шабуыл ретінде және режимді өзгертудің прелюдиясы ретінде өлтіруге тырысты, олар заговор сәтсіз аяқталғаннан кейін сотсыз өлім жазасына кесілді. Ескерткіш негізінен 1944 жылы Гитлерді өлтіруге тырысқан неміс армиясының мүшелерін еске алу үшін жасалса да, ол неміс қарсыласына кең мағынада ескерткіш болып табылады. Тарихшылар Гитлер билік құрған кездің кез келген кезеңінде (1933-45 жылдар) нацистік Германияда ұлттық қарсылық қозғалысы болған жоқ деп келіседі. Жоахим Фест оны "бұрын-соңды болмаған қарсылық" деп сипаттады. Алайда, көптеген қарсылық топтарының бөлінген, идеологиялық жағынан әртүрлі және жиі өзара жауласқан табиғаты бойынша Германия нацистік Еуропаның басқа елдеріне өте ұқсас болды. Дегенмен, "неміс қарсыласы" (Deutscher Widerstand) деген жалпы термин қазір Орвеллдік нацистік режимдегі барлық қарсылық пен қарсылықты сипаттау үшін кеңінен қолданылады, оның ішінде социал-демократтар мен коммунистердің жер асты желілері, ішкі эмиграциядағы жасырын өмір сүретін және "Ақ роза" сияқты заңсыз таратылған анти-нацистік самиздат әдебиеттері арқылы үкіметтік цензураға қарсы шыққан диссидент жазушылар мен зиялылар, Католик шіркеуінің және басқа да христиан конфессияларының қарсылық қызметі.

Музей экспонаттары

Мұражайда нацистік Германияның және сол кездегі бір партиялық мемлекетке және оның идеологиясына қандай да бір себеппен қарсы шыққан барлық адамдар мен топтардың тарихын баяндайтын бірқатар көріністер бар. Барлық қарсыластар бірдей құрметтеледі. Музей мемлекетке қарсылық білдірген неміс мәдениетінің көптеген салаларын көрсетуге тырысқанмен, неміс халқының көпшілігі, кем дегенде, жеке тұлғаға табынушылыққа және Гитлер мифіне сенгенін немесе ешқашан тиімді немесе біріккен ұлттық қарсылық қозғалысы болмағандығын жасыруға тырыспайды. 20 шілдедегі соғыс-қозғалыс туралы оқиғаларға ерекше назар аударылады. Себебі олардың мұрасы Германия қарулы күштерінің идеологиясын мәңгілікке өзгертті. 1950 жылдары Батыс Германияның қайта қарулануы кезінде құрылғаннан бері қазіргі заманғы Бундесвер әскери офицерлер мен жауынгерлердің жоғары тұрған бұйрықтарға соқыр мойынсұнудан тыс моральдық міндеті бар екенін және Гитлерді өлтіруді жоспарлаған офицерлер сатқын емес, бірақ неміс халқын геноцидтік полиция мемлекетінің билігінен құтқару үшін өлді деп санайды. Әр жылдың 20 шілдесінде Германия үкіметі мен қарулы күштер өлім жазасына кесілген офицерлер үшін бірлескен еске алу рәсімін және әскери жерлеу рәсімін жүргізеді, оның барысында нацистік атыс жасағының алдында олардың өлім орнына салтанатты түрде гүл шоқтарын қойылады. Жыл сайынғы осы рәсімдер кезінде Наполеон соғыстарынан қалған "Ich hatt' einen Kameraden" атты дәстүрлі неміс жауынгерлік жыры кернейде ойналады. Мұражайда Германия диаспорасының салыстырмалы қауіпсіздігінен өмір сүрген босқындар, оның ішінде нацистік Exilliteratur атты анти-нацистік әдебиет шығарған Томас Манн, Бертольд Брехт және Ханна Арендт сияқты немесе Голливуд актерлері Марлен Дитрих пен Конрад Вейдт сияқты, басқаша нацистік Германияға қарсы одақтастардың соғыс күштеріне көмектескендер де сатқын ретінде емес, неміс халқын төрешіліктен құтқаруды көздеген батырлар ретінде қарастырылады. Мұражай сонымен қатар Гитлердің антисемитизмді, евгениканы, ультра-национализмді және ғылыми расизмді қалай қолданғанын, пайдаланатынын және қаруланғанын көрсетіп, сынға ала отырып, абсолюттік билікті басып алу үшін және содан кейін неміс халқын екінші дүниежүзілік соғыстың жойылуы мен аштығына және оның диктаторы ретінде алып келді. Нацистердің антисемиттік үгіт-насихаттарының көрнекті мысалдары осыған сәйкес көрсетіледі. Мұражайда көптеген ресми құжаттар, газеттер, плакаттар, нацистік самиздатқа қарсы қолхаттар, жеке хаттар мен фотосуреттер: барлығы 5000-нан астам жеке заттар. Мұражай мен мемориалды салуға екі он жылдай уақыт қалған болса да, АҚШ президенті Джон Ф. Кеннеди 1963 жылы 25 маусымда Германия Федеративтік Республикасын Германия тарихының ең жақсы және ең нашар тарауларынан моральдық тұрғыдан дұрыс сабақтарды мұқият зерттегені және үйренгені үшін және бұл түсінік соғыстан кейінгі Германияның болашағын демократиялық жолмен сайланған үкіметпен және НАТО әскери одағына мүшелікпен қалай құру үшін қолданылып жатқаны үшін мақтады.

Танымал мәдениетте

2008 жылы Браян Сингер режиссерлік жасаған "Валькирия" фильміне арналған сценарийдің кейінірек, 20 шілдедегі оқиға туралы, Германияның қарсыласына арналған мемориалдан экранға берілген.