Кіріспе

Нигериялық әскери офицер және революционер подполковник Патрик Чукума "Кадуна" Нзеогу (26 ақпан 1937 29 шілде 1967) - Нигерияның әскери офицері, 1966 жылы Нигерияның бірінші республикасын құлатқан Нигериялық төңкеріс кезінде жетекші рөл атқарды.

Ерте өмір

Патрик Чукума Нзеогуу 1937 жылы 26 ақпанда Кадуна қаласында дүниеге келген. Сол кезде қала Солтүстік аймақтың астанасы болды. Аниома отбасында туылған ол Кадунадағы екі христиан мектебінде бастауыш және орта білім алды, олар - Сент-Жозефтің католик бастауыш мектебі және Сент-Джон колледжі. Екінші сыныпта Нзеогу Кристиан Ануфуромен дос болады. 1957 жылдың наурыз айында Нзеогуу Батыс Африкадағы Корольдік шекаралық күштердің Нигерия полкында офицерлік курсант ретінде әскери қызметке қабылданды және Алтын жағалауда 6 айлық алдын ала оқудан өтті. Ол 1957 жылы қазанда оқуын аяқтап, 1959 жылы Англиядағы Sandhurst Корольдік әскери академиясына оқуға түсті. Кейіннен ол Хайтеде взвод офицері курсынан және Уорминстерде взвод командирі курсынан өтті. Нигериялық тарихшы Макс Сиоллун Нзеогуу туралы былай дейді: "Ол католик дінін қатты ұстанатын, ішімдік ішпейтін, темекі тартпайтын, бойдақ болса да, әйелдерді көп іздемейтін".

Әскери мансап

1960 жылы мамыр айында Нигерияға оралғанда, Зэзогву Енугудағы Нигерия полкінің 1-ші батальонына жіберілді, онда майор Джонсон Агуии Иронси британдық офицердің қолында екінші болды. Кейіннен ол Кадунадағы 5-ші батальонға жіберілді, онда Олсугун Обасанжомен дос болды. 1961 жылы Конгода қызмет еткеннен кейін, Нзеогуу Лагосқа жіберілгенге дейін 6 ай бойы Зариядағы армияның оқу-жаттығу қоймасында оқу офицері болып тағайындалды. Нигерия армиясының барлау корпусының (NAIC) басында 1962 жылы 1 қарашада капитаны ПГ Харрингтон (BR) екінші дәрежелі бас штаб офицері (GSO2 Int) ретінде құрылған Корольдік Нигерия армиясының далалық қауіпсіздік бөлімі (FSS) болды. FSS негізінен қауіпсіздік ұйымы болды, оның функцияларына Нигерия армиясының (NA) қызметкерлерін тексеру, құжат қауіпсіздігі және қарсы барлау кірді. Майор Зензогу 1962 жылдың қарашасынан 1964 жылға дейін осы лауазымға тағайындалған алғашқы нигериялық офицер болды. Әскери барлау қызметкері ретінде ол Обафеми Аволоу мен басқа да "Акция тобы" партиясының мүшелерінің елге опасыздық қылмысы бойынша тергеуіне қатысқан. Олсугун Обасанжоның айтуынша, "Чукумама [Нигерияның] ұлттық қауіпсіздігі және тергеліп жатқандар туралы кейбір қатал пікірлер айтты. Егер ол өз еркіне сай әрекет еткен болса, бүкіл істі басқаша шеше алар еді", - деді ол. Nzeogwu әскери барлау офицері ретінде кейбір әскер әріптестеріне қарсылық білдірді және тіпті әскердің мемлекеттік министрі Ибрагим Такамен қақтығысты. Nzeogwu әскерилерді жаңа күресу техникасына үйрету үшін "Дамиза" (Тигр операциясы) атты екі күндік түнгі жаттығуды ұйымдастыру арқылы дайындықты бастады. Әскер жаттығуларын 1-бригаданың бас штабының басшылары бекітті, олар Nzeogwu-ның нақты ниеттерін білмейтін сияқты, ал бригада майоры Альфонсо Кэши бригаданың барлық бөлімшелеріне жаттығудың сәтті өтуіне өз күшін қосу туралы хабар жолдады. Майор Кеши "Дамиса операциясы" әскери айла-шарқ екенін түсінгенде, операцияға қарсы әрекет ету тым кеш болды. Солтүстіктің премьер-министрі Сер Ахмаду Беллоның ресми резиденциясына шабуыл жасады. Бұл соғыс қанды төңкеріс болып, солтүстіктің және Батыс Нигерияның премьер-министрлері өлтірілді. Сондай-ақ, премьер-министр (Абубакар Тафава Балева), федералды министр (Фестус Окоти Эбо) және елдің солтүстік және батыс аймақтарындағы жоғары әскери офицерлер өлтірілді. Қазіргі үкіметте Шығыс аймақтың премьері (Майкл Окпара), Нигерия федерациясының президенті (Ннамди Азикиве) және Игбо армиясының бастығы (Джонсон Агуии Иронси) аман қалғандар болды. Nzeogwu-ның Солтүстік Нигериядағы әрекеті Солтүстік Нигериядағы төңкеріс сәттілігіне үлкен үлес қосты. Нигерия полициясы арнайы бөлімшесінің есебіне сәйкес, Нзеогу өз командасындағы жігіттерден бірі (сержант Дарамола Оегоке) қоса алғанда, кем дегенде төрт әскери және полиция қызметкерін өлтірді. Nzeogwu сонымен қатар Нигерия әскери оқу колледжіндегі өзінен жоғары офицері полковник Раф Шодейндедің өліміне қатысты. Лагостағы төңкеріс сәтсіз болғандықтан, майор Адевале Адемоьеганың таңертеңгі радио хабарлауын күткеннен кейін, майор Nzeogwu түстен кейін хабарлап, Солтүстік Нигерияда әскери жағдай жариялады.

Тұтқындау

Кадунадан шыққан хабардан кейін, Nzeogwu Лагосқа шабуыл жасау үшін күш жинап жатыр деген ақпараттан кейін, армияның қолбасшысы генерал-майор Агии Иронси Кадунаға Nzeogwu-ның қатты құрметтейтін адамы, подполковник Конрад Нваво бастаған елшілерді жіберді. Майор Нзеогу генерал Иронсидің келіскен шарттарын қойды. Агуи Иронси билікті өз қолына алды, ал Nzeogwu кейіннен 1966 жылдың 18 қаңтарында Лагоста тұтқындалды. Бұл Nzeogwu мен Ironsi арасында бұрын жасалған келісімдерге қайшы келеді. 1967 жылы 29 шілдеде Биафраның лейтенанты дәрежесіне көтерілген Нзеогу. Полковник Нсукка маңында капитан Мохаммед Инуа Вушишидің 21-ші батальонының федералды әскерлеріне қарсы түнгі барлау операциясы кезінде тұтқындалып қалды. Ол соғыста қаза тауып, оның денесі кейіннен анықталды; алайда оның әпкесі федералды әскерлер қорлауын болдырмау үшін өзін-өзі өлтіргенін айтты. Биафра жеңілгеннен кейін Нигерияның әскери басшысы генерал Якубу Говон Кадунадағы әскери зиратта толық әскери құрметпен жерленуге бұйрық берді.

Мұра

Кейбір көзқарастар Nzeogwu-ны революционер ретінде романтикалық сипатқа ие етті, бірақ оның әрекеттері 15 қаңтар 1966 жылы төңкеріс жасаушылармен бірге демократиялық жолмен сайланған Нигерия үкіметіне қарсы төңкеріс болды. Төңкеріс нәтижесінде билік басшылары өлтірілді және 13 жылдық әскери билік (1966-1979 жылдар) орнады, 1979-1983 жылдар аралығында демократиялық Нигерия үкіметі орнады, оны 1999 жылға дейін тағы 16 жыл созылған әскери интервенция тоқтатты.