Нигерияның экс-президенті Олусегун Обасанджо өмірі мен қызметі
Olusegun Obasanjo
Олuseгун Обасанджо: Нигерияның экс-президенті, әскери қайраткер және мемлекеттік қайраткер. 1976-79, 1999-2007 жылдары Нигерияны басқарды. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигерияның мемлекет басшысы, 1976–1979 және 1999–2007 жылдары
Nigerian head of state, 1976–79 and 1999–2007
Олусегун Мэтью Окикиола Огунбое Арему Обасанжо (/oʊ/'/b//ɑː//s//ən//dʒ//oʊ//audio=Yo Olusegun Okikiola Ogunboye. ogg / ohBAHsənjoh; ; 5 наурыз 1937 жылы туған) – Нигерияның зейнеткер әскери шенеунігі және мемлекет қайраткері, 1976 жылдан 1979 жылға дейін Нигерияның мемлекет басшысы, ал кейін 1999 жылдан 2007 жылға дейін Нигерияның президенті болды. Идеологиялық тұрғыдан нигериялық ұлтшыл, ол 1998 жылдан 2015 жылға дейін және 2018 жылдан бері Халықтық демократиялық партиясының (ХДП) мүшесі. Йоруба тайпасының Ову тармағынан шыққан шаруа отбасында Ибогун Олаогун ауылында дүниеге келген Обасанжо негізінен Абеокутада, Огун штатында білім алды. Нигерия армиясына қосылып, инженерлік мамандық алды және Конго, Ұлыбритания және Үндістанға жіберілді, майор шеніне жетті. 1960 жылдардың аяғында Нигерия азамат соғысы кезінде биафралық сепаратистермен күресте маңызды рөл атқарды және 1970 жылы олардың капитуляциясын қабылдады. 1975 жылы әскери төңкеріс Обасанжо биліктегі үштік құрамының бір бөлігі ретінде хунта құрды. Үштіктің басшысы Муртала Мухаммед келесі жылы қаза болғаннан кейін, Жоғарғы әскери кеңес…
Chief Olusegun Matthew Okikiola Ogunboye Aremu Obasanjo (/oʊ/'/b//ɑː//s//ən//dʒ//oʊ//audio=Yo Olusegun Okikiola Ogunboye. ogg / ohBAHsənjoh; ; born 5 March 1937) is a Nigerian retired military officer and statesman who served as Nigeria's head of state from 1976 to 1979 and later as its president from 1999 to 2007. Ideologically a Nigerian nationalist, he was a member of the Peoples Democratic Party (PDP) from 1998 to 2015, and since 2018. Born in the village of Ibogun Olaogun to a farming family of the Owu branch of the Yoruba, Obasanjo was educated largely in Abeokuta, Ogun State. He joined the Nigerian Army and specialised in engineering and was assigned to the Congo, Britain, and India, rising to the rank of major. In the late 1960s, he played a senior role in combating Biafran separatists during the Nigerian Civil War, accepting their surrender in 1970. In 1975, a military coup established a junta with Obasanjo as part of its ruling triumvirate. After the triumvirate's leader, Murtala Muhammed, was assassinated the following year, the Supreme Military Council
Әскери дайындық: 1958-1959
1958 жылғы наурыз айында Обасанжо Нигерия армиясына қабылданды. Ол мұны жалақы таба отырып, білімін жалғастыру мүмкіндігі ретінде қарастырды; ата-анасы қарсылық білдіретінінен сескеніп, әу баста оларға хабарламады. Осы кезде Нигерия армиясы Нигерияның толық тәуелсіздігіне дайындық ретінде Нигерияның отарлық үкіметінің бақылауына берілді, сондай-ақ әскери құрамының жоғары лауазымдарына көбірек нигериялықтарды тартуға тырысып жатты. Одан кейін ол Ганадағы Тешиедегі әскери офицерлерді даярлау мектебіне жіберілді. Шетелде болғанда ол Нигериядағы келініне хаттар мен сыйлықтар жіберді. 1958 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Англиядағы Альдершот қаласындағы Монс офицерлік кадет мектебінде алты айлық қосымша оқуға іріктелді. Обасанжо ол жерді ұнатпады, оны сыныптық және нәсілшіл мекеме деп есептеді, сонымен қатар суық, ылғалды ағылшын ауа-райына бейімделу қиын болды. Бұл Британ империясы туралы оның теріс пікірлерін күшейтті және оның отарланған халықтарын билеу құқығына деген наразылығын арттырды. Монста ол инженерлік мамандық бойынша диплом және сертификат алды. Обасанжо Англияда болғанда анасы қайтыс болды. Бір жылдан кейін әкесі де дүниеден өтті. 1959 жылы Обасанжо Нигерияға оралды. Ол Кадунаға 5-ші батальонның жаяу әскерінің кіші офицері ретінде тағайындалды. Кадунада тұрғанда ол алғаш рет мұсылман халқы басым аймақта өмір сүрді. Ол сол жерде болғанда, 1960 жылдың қазан айында Нигерия тәуелсіз мемлекет атанды.
In March 1958, Obasanjo enlisted in the Nigerian Army. He saw it as an opportunity to continue his education while earning a salary; he did not immediately inform his family, fearing that his parents would object. It was at this time that the Nigerian Army was being transferred to the control of the Nigerian colonial government, in preparation for an anticipated full Nigerian independence, and there were attempts afoot to get more native Nigerians into the higher ranks of its military. He was then sent to a Regular Officers' Training School at Teshie in Ghana. When stationed abroad, he sent letters and presents to his fiancé in Nigeria. In September 1958, he was selected for six months of additional training at Mons Officer Cadet School in Aldershot, southern England. Obasanjo disliked it there, believing that it was a classist and racist institution, and found it difficult adjusting to the colder, wetter English weather. It reinforced his negative opinions of the British Empire and its right to rule over its colonised subjects. At Mons, he received a commission and a certificate in engineering. While Obasanjo was in England, his mother died. His father then died a year later. In 1959, Obasanjo returned to Nigeria. There, he was posted to Kaduna as an infantry subaltern with the Fifth Battalion. His time in Kaduna was the first time that Obasanjo lived in a Muslim majority area. It was while he was there, in October 1960, that Nigeria became an independent country.
Конгодағы дағдарыс: 1960-1961
Көп ұзамай Бесінші батальон Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілікті сақтау күшінің құрамында Конгоға жіберілді. Олар Киву провинциясында дислокацияланып, штабы Букаву қаласында орналасты. Конгода Обасанжо және басқалары Патрис Лумумба үкіметіне қарсы бүлік көтерген әскерлерден азаматтарды, соның ішінде этникалық бельгиялық азаматтарды қорғауға жауапты болды. 1961 жылдың ақпанында Обасанжо Букаву маңындағы станциядан католик миссионерлерін эвакуациялап жатқанда бүлікшілерге түсті. Олар оны атып тастауды жоспарлаған, бірақ оны босатуға бұйрық берілді. 1961 жылдың мамырында Бесінші батальон Конгодан Нигерияға қайтып келді. Бұл қақтығыс кезінде ол уақытша капитан қызметіне тағайындалды. Кейін ол Конгода өткізген уақыты батальонының "Панафрикалық ынтасын" күшейткенін айтты.
Shortly after, the Fifth Battalion were sent to the Congo as part of a United Nations peacekeeping force. There, the battalion were stationed in Kivu Province, with their headquarters at Bukavu. In the Congo, Obasanjo and others were responsible for protecting civilians, including the ethnic Belgian minority, against soldiers who had mutinied against Patrice Lumumba's government. In February 1961, Obasanjo was captured by the mutineers while he was evacuating Roman Catholic missionaries from a station near Bukavu. The mutineers considered executing him but were ordered to release him. In May 1961, the Fifth Battalion left the Congo and returned to Nigeria. During the conflict, he had been appointed a temporary captain. He later noted that the time spent in the Congo strengthened the "Pan African fervour" of his battalion.
Конгодан оралу: 1961-1966
Ол оралғаннан кейін алғашқы көлігін сатып алды және біраз уақытқа асқазан жарасымен ауруханаға жатты. Сауыққаннан кейін ол Армия инженерлік корпусына ауыстырылды. 1962 жылы ол Англиядағы Әскери инженерлік колледжге жіберілді. Ол онда өте жақсы оқып, "ең үздік Ұлт Достастығы студенті" деп сипатталды. Сол жылы ол Акинлавонға Лондонға барып, оқу курсына қатысу үшін ақша жұмсады. Жұбайлар 1963 жылдың маусым айында Камбервелл Грин тіркеу кеңсесінде үйленді, ал осы оқиғадан кейін ғана отбасыларына хабарлады. Сол жылы Обасанжо Нигерияға қайтаруға бұйрық берілді, бірақ оның әйелі курсын аяқтау үшін тағы үш жыл Лондон қаласында қалды. Нигерияға келгеннен кейін Обасанжо Кадунадағы инженерлік эскадрильясына қолбасшылық етті. Әскери қызметте Обасанжо 1965 жылы майор шеніне көтерілді. Ол тапқан ақшасын жер сатып алуға жұмсады, 1960 жылдардың басында Ибадан, Кадуна және Лагоста мүлікке ие болды. 1965 жылы Обасанжо Үндістанға жіберілді. Жолда ол Лондонға барып әйелімен кездесті. Үндістанда ол Веллингтондағы Қорғаныс қызметтерінің штаб колледжінде, содан кейін Пунадағы Инженерлік мектепте оқыды. Обасанжо Үндістанда көрген аштықтан қатты ойын қозғады, бірақ елдің мәдениетіне қызығушылық танытып, салыстырмалы діндер туралы кітаптар оқуға бейімделді.
On his return, Obasanjo bought his first car, and was hospitalised for a time with a stomach ulcer. On his recovery, he was transferred to the Army Engineering Corps. In 1962 he was stationed at the Royal College of Military Engineering in England. There, he excelled and was described as "the best Commonwealth student ever". That year, he paid for Akinlawon to travel to London where she could join a training course. The couple married in June 1963 at the Camberwell Green Registry Office, only informing their families after the event. That year, Obasanjo was ordered back to Nigeria, although his wife remained in London for three more years to finish her course. Once in Nigeria, Obasanjo took command of the Field Engineering Squadron based at Kaduna. Within the military, Obasanjo steadily progressed through the ranks, becoming a major in 1965. He used his earning to purchase land, in the early 1960s obtaining property in Ibadan, Kaduna, and Lagos. In 1965, Obasanjo was sent to India. En route, he visited his wife in London. In India, he studied at the Defence Services Staff College in Wellington and then the School of Engineering in Poona. Obasanjo was appalled at the starvation that he witnessed in India although took an interest in the country's culture, something that encouraged him to read books on comparative religion.
Азамат соғысына дейінгі мансап: 1966-1967
Обасанжо 1966 жылғы қаңтарда Нигерияға қайтып келді, елде майор Эммануэль Ифеаджуна бастаған әскери төңкеріс болып жатқанын көрді. Төңкеріс ұйымдастырушылардың көп бөлігі Нигерияның оңтүстігіндегі игбо халқынан еді. Обасанжо жағдай азамат соғысына ұласуы мүмкін екенін ескерткендердің бірі болды. Ол төңкерісшілер мен билікті әскери қолбасшы Джонсон Агуи Иронсиге өткізген азаматтық үкімет арасында делдал болуды ұсынды. Төңкеріс сәтсіз аяқталып, Олусегун Лагоста Иронсимен кездесті. Иронси 1966 жылғы мамырдағы біріктіру туралы жарлығымен Нигериядағы федерализмді жойды, бұл этникалық шиеленісті күшейтті. Шілде айының соңында екінші төңкеріс болды. Ибадан қаласында Нигерияның солтүстігінен келген әскерлер көтеріліс жасап, Иронсиді өлтірді, сондай-ақ шамамен екі жүз игбо сарбазын қырды. Генерал Якубу Говон билікті иеленді. Осы төңкеріс кезінде Обасанжо Майдугуриде болды. Ол осы жаңалықты естіген соң дереу Кадунаға оралды. Онде ол үшінші батальонның солтүстік әскерлері игбо сарбаздарын ұстап, азаптап, өлтіріп жатқанын көрді. Солтүстік Нигерияның губернаторы Хасан Кацина Олусегун игбо емес екенін, бірақ оңтүстік азаматы ретінде бүлікші әскерлерден қауіптің қатері бар екенін мойындады. Оларды қорғау үшін Кацина Олусегун мен оның әйелін он күнге Майдугуриге қайтаруға бұйырды, осы уақытқа дейін жағдай басылды. Осыдан кейін Обасанжо әйелін Лагосқа жіберді, ал өзі Кадунаға қайтып, 1967 жылғы қаңтарға дейін сонда қалды. Ол солтүстіктегі йорубалардың ең жоғары дәрежелі офицері болды. 1967 жылғы қаңтарда Обасанжо Лагосқа бас инженер болып тағайындалды. Игбо мен солтүстік этностары арасындағы шиеленіс күшейе берді, мамыр айында игбо әскери офицері С. Одумегву Оджукву оңтүстік-шығыстағы игбо көпшілік аймақтарының тәуелсіздігін жариялап, Биафра Республикасын құрды. 3 шілдеде Нигерия үкіметі Обасанжоны Батыс штатының қолбасшысы ретінде қызмет ету үшін Ибаданға жіберді. Нигерия армиясы мен Биафра сепаратистері арасындағы шайқас 6 шілдеде басталды. 9 шілдеде Оджукву Биафра әскерлерінің колоннасын Нигер көпірі арқылы жіберіп, Лагосқа шабуыл жасауға мүмкіндік беретін Орта Батыс аймағын басып алуға тырысты. Обасанжо қалаға апаратын жолдарды жабуға тырысты. Биафра шабуыл күштерін басқарған йоруба командирі Виктор Банжо Обасанжоны оларды өткізіп жіберуге көндіруге тырысты, бірақ ол бас тартты.
Obasanjo flew back to Nigeria in January 1966 to find the country in the midst of a military coup led by Major Emmanuel Ifeajuna. Almost all of those involved in organising the coup were from the Igbo people of southern Nigeria. Obasanjo was among those warning that the situation could descend into civil war. He offered to serve as an intermediary between the coup plotters and the civilian government, which had transferred power to the military Commander in Chief Johnson Aguiyi Ironsi. As the coup failed, Olusegun met Ironsi in Lagos. Ironsi soon ended federalism in Nigeria through his unification decree in May 1966, something which inflamed ethnic tensions. In late July, a second coup took place. In Ibadan, troops of northern Nigerian origin rebelled and killed Ironsi, also massacring around two hundred Igbo soldiers. General Yakubu Gowon took power. While this coup was taking place, Obasanjo was in Maiduguri. Hearing of it, he quickly returned to Kaduna. There, he found that northern troops from the Third Battalion were rounding up, torturing, and killing Igbo soldiers. The Governor of Northern Nigeria, Hassan Katsina, recognised that although Olusegun was not Igbo, as a southerner he was still in danger from the mutinous troops. To protect them, Katsina sent Olusegun and his wife back to Maiduguri for ten days, while the violence abated. After this, Obasanjo sent his wife to Lagos while returning to Kaduna himself, where he remained until January 1967. At this point he was the most senior Yoruba officer present in the north. In January 1967, Obasanjo was posted to Lagos as the Chief Army Engineer. Tensions between the Igbo and northern ethnic groups continued to grow, and in May the Igbo military officer C. Odumegwu Ojukwu declared the independence of Igbo majority areas in the southeast, forming the Republic of Biafra. On 3 July, Nigeria's government posted Obasanjo to Ibadan to serve as commander of the Western State. The fighting between the Nigerian Army and the Biafran separatists broke out on 6 July. On 9 July, Ojukwu sent a column of Biafran troops over the Niger Bridge in an attempt to seize the Mid West, a position from which it could attack Lagos. Obasanjo sought to block the roads leading to the city. The Yoruba commander Victor Banjo, who was leading the Biafran attack force, tried to convince Obasanjo to let them through, but he declined.
Азамат соғысы командасы: 1967-1970
Обасанжо сол кезде Орта Батыс аймағында әрекет еткен Муртала Мухамедтің екінші дивизиясының артқы командирі болып тағайындалды. Ибадан қаласында орналасқан Обасанжо екінші дивизияның жабдықталуын қамтамасыз етуді басқарды. Қалада Обасанжо Ибадан университетінде әскери ғылым курсын оқытып, йоруба элитасымен байланыс орнатты. Соғыс кезінде Батыс штатта халық арасында наразылықтар болды, және осы мәселелерге жауапкершіліктен қашу үшін Обасанжо Батыс штатының атқарушы кеңесінен кетті. 1968 жылғы қарашада Обасанжо Ибаданнан тыс жерде болғанда, фермерлер қауымдастығы Агбекоя ұйымдастырған қарулы ауыл тұрғындары Ибадан қалалық әкімшілігіне шабуыл жасады. Әскерлер де соққы беріп, 10 көтерілісшіні өлтірді. Обасанжо қайтып келген соң оқиғаны тергеуді бұйырды. Говон Биафраға шабуылға жетекшілік еткен полковник Бенджамин Адекунлені алмастыруды шешті, бірақ оған тағы бір жоғары йорубалық қажет болды. Ол Обасанжоны таңдады, оның жауынгерлік тәжірибесі болмағанмен. Обасанжо жаңа лауазымға 1969 жылғы 16 мамырда келді; ол 35-40 мың әскерге жауапты болды. Алғашқы алты аптасын Абаға биафралықтардың шабуылын тойтарумен өткізді. Ол майданның барлық бөлігін аралап шықты, соның кесірінен жарақат алды. Осы іс-әрекеттері үшін ол әскерлерінің арасында батырлыққа ие болды. Желтоқсан айында Обасанжо «Аяқтау операциясын» бастады, әскерлеріне Умуахияға қарай жылжуға бұйрық берді, олар Рождество күні оны басып алды. Бұл Биафраны екіге бөлді. 1970 жылғы 7 қаңтарда ол «Тейл-Винд» операциясын бастады, 12 қаңтарда Ули әуежайын басып алды. Содан кейін биафралық басшылар капитуляциялауға келісті. 13 қаңтарда Обасанжо Биафраның әскери қолбасшысы Филип Эффионгпен кездесті. Обасанжо Биафра әскерлерінің қаруларын тапсыруын және оқшауланған мемлекеттің басшыларының Лагосқа барып, Говонға ресми түрде капитуляциялауын талап етті. Келесі күні Обасанжо аймақтық радио арқылы сөйлеп, азаматтарды үйлерінде қалуға шақырды және олардың қауіпсіздігіне кепілдік берді. Көптеген биафралықтар мен шетелдік ақпарат көздері Нигерия армиясы жеңілген халыққа қарсы кең ауқымды қиянат жасайды деп қорқып отырды, бірақ Обасанжо бұған жол бермеуге тырысты. Ол аймақтағы әскерлеріне казармаларда қалуға бұйырды және жергілікті полиция заң мен тәртіпті сақтау үшін жауапкершілікті өз мойнына алуы керек екенін мәлімдеді. Үшінші дивизия, оқшауланған жағдайда, жергілікті халыққа қарсы жазалау шараларын жүргізді. Обасанжо қылмыскерлерге қатаңдық танытып, тонаушыларды қамшымен соқты, зорлаушыларды атып тастады. Говон үкіметі Обасанжоны Биафраны Нигерияға қайта интеграциялау үшін жауапты етті, бұл жағдайда ол кеңпейілділікке баса мән бергені үшін құрметке ие болды. Инженер ретінде ол сумен жабдықтауды қалпына келтіруге баса назар аударды; 1970 жылдың мамырына қарай аймақтың барлық ірі қалалары сумен жабдықталды. Обасанжоның соғысты аяқтаудағы рөлі оны соғыс батыры және Нигерияда ұлттық танымал тұлға етті.
Obasanjo was then appointed the rear commander of Murtala Muhammed's Second Division, which was operating in the Mid West. Based at Ibadan, Obasanjo was responsible for ensuring that the Second Division was kept supplied. In the city, Obasanjo taught a course in military science at the University of Ibadan and built his contacts in the Yoruba elite. During the war, there was popular unrest in the Western State, and to avoid responsibility for these issues, Obasanjo resigned from the Western State Executive Council. While Obasanjo was away from Ibadan in November 1968, armed villagers mobilised by the farmers' Agbekoya Association attacked the Ibadan City Hall. Troops retaliated, killing ten of the rioters. When Obasanjo returned he ordered a court of inquiry into the events. Gowon decide to replace Colonel Benjamin Adekunle, who was leading the attack on Biafra, but needed another senior Yoruba. He chose Obasanjo, despite the latter's lack of combat experience. Obasanjo arrived at Port Harcourt to take up the new position on 16 May 1969; he was now in charge of between 35,000 and 40,000 troops. He spent his first six weeks repelling a Biafran attack on Aba. He toured every part of the front, and was wounded while doing so. These actions earned him a reputation for courage among his men. In December, Obasanjo launched Operation Finishing Touch, ordering his troops to advance towards Umuahia, which they took on Christmas Day. This cut Biafra in half. On 7 January 1970, he then launched Operation Tail Wind, capturing the Uli airstrip on 12 January. At this, the Biafran leaders agreed to surrender. On 13 January, Obasanjo met with Biafran military commander Philip Effiong. Obasanjo insisted that Biafran troops surrender their arms and that a selection of the breakaway state's leaders go to Lagos and formally surrender to Gowon. The next day, Obasanjo spoke on regional radio, urging citizens to stay in their homes and guaranteeing their safety. Many Biafrans and foreign media sources feared that the Nigerian Army would commit widespread atrocities against the defeated population, although Obasanjo was keen to prevent this. He ordered his troops in the region to remain within their barracks, maintain that the local police should take responsibility for law and order. The Third Division, which was more isolated, did carry out reprisal attacks on the local population. Obasanjo was tough on the perpetrators, having those guilty of looting flogged and those guilty of rape shot. Gowon's government made Obasanjo responsible for reintegrating Biafra into Nigeria, in which position he earned respect for emphasising magnanimity. As an engineer, he emphasised restoration of the water supply; by May 1970 all major towns in the region were reconnected to the water supply. Obasanjo's role in ending the war made him a war hero and a nationally known figure in Nigeria.
Азамат соғысынан кейінгі мансап: 1970-1975
1970 жылғы маусымда Обасанжо Абеокутаға оралды, онда көпшілік оны қайтып келген батыр ретінде құрметпен қарсы алды. Кейін ол Лагосқа инженерлер корпусына басшылық ету үшін бригада генералы болып тағайындалды. Қазан айында Говон әскери үкімет 1976 жылы билікті азаматтық басқаруға беруді жариялады. Осы уақыт аралығында саяси партияларға тыйым сақталып тұрды; Говон азаматтық үкімет құруға көтеріліс жасаған жоқ. Әскери үкімет тұсында Обасанжо Нигерия армиясындағы әскер санын 1970 жылдары күрт қысқартуды ұсынған комиссияның құрамында болды. 1974 жылы Обасанжо Ұлыбританиядағы Корольдік қорғаныс зерттеулер колледжінде оқыды. Отанына оралғаннан кейін, 1975 жылдың қаңтарында Говон оны Жұмыс және тұрғын үй істері жөніндегі комиссар етіп тағайындады, ол бұл қызметте жеті ай бойы жұмыс істеді, оның басты міндеті әскери казармаларды салу болды. 1970 жылы Обасанжо Ибадан қаласында бұрынғы ливандық компанияны сатып алып, оны басқару үшін агент жалдады. 1973 жылы ол «Темперенс Энтерпрайзс Лимитед» деген компанияны тіркеді, осы компания арқылы әскери қызметтен шыққаннан кейін коммерциялық жобалармен айналысуға мүмкіндік алды. Ол жылжымайтын мүлікке инвестиция салуын жалғастырды; 1974 жылға қарай Лагоста екі үйі, ал Ибадан мен Абеокутада бір-бір үйі болды. Нигерияда кеңінен тараған жемқорлыққа Обасанжоның қатысы бар деген қауесет тарады, бірақ оны растайтын нақты дәлел табылмады. Ол Олуремимен арақатынасы нашарлады, себебі ол оның басқа әйелдермен байланысын қабылдамады. 1970 жылдардың ортасында олардың некесі ажырасып кетті. 1976 жылы ол Йоруба дәстүрі бойынша Стелла Абебеге үйленді.
In June 1970, Obasanjo returned to Abeokuta, where crowds welcomed him as a returning hero. He was then posted to Lagos as the Brigadier commanding the Corps of Engineers. In October, Gowon announced that the military government would transfer authority to a civilian administration in 1976. In the meantime, a ban on political parties remained in forces; Gowon made little progress towards establishing a civilian government. Under the military government, Obasanjo sat on the decommissioning committee which recommended dramatic reductions of troop numbers in the Nigerian Army over the course of the 1970s. In 1974 Obasanjo went to the UK for a course at the Royal College of Defence Studies. On returning, in January 1975 Gowon appointed him as the Commissioner for Works and Housing, a position he held for seven months, during which he was largely responsible for building military barracks. In 1970, Obasanjo bought a former Lebanese company in Ibadan, employing an agent to manage it. In 1973 he registered a business, Temperance Enterprises Limited, through which he could embark on commercial ventures after retiring from the military. He also continued to invest in property; by 1974 he owned two houses in Lagos and one each in Ibadan and Abeokuta. Rumours arose that Obasanjo engaged in the corruption that was becoming increasingly widespread in Nigeria, although no hard evidence of this ever emerged. His marriage with Oluremi became strained as she opposed his relationships with other women. In the mid 1970s their marriage was dissolved. In 1976 he married Stella Abebe in a traditional Yoruba ceremony.
1975 жылғы төңкеріс және оның салдары
1975 жылғы шілдеде Шеху Муса Яр’Адуа мен Джозеф Гарба бастаған төңкеріс Говонды биліктен құлатты, ол Ұлыбританияға қашты. Олар Обасанжоға өз жоспарлары туралы хабарламаған, себебі ол төңкерістерді билік алмасу құралы ретінде сынағандығы мәлім болған. Төңкеріс жасаушылар Говонның автократиялық үкіметін үш бригадирден тұратын үштікпен алмастыруды жоспарлады, олардың шешімдеріне Жоғарғы Әскери Кеңес вето қоя алатын еді. Осы үштік үшін олар генерал Муртала Мухаммедті мемлекет басшысы болуға көндірді, Обасанжо оның оң қол ассистенті, ал Джанжума үшінші болып тағайындалды. Тарихшы Джон Илифф үштіктің ішінде Обасанжоның "еңбекқор және зиялы" болғанын және азаматтық билікке оралуға ең ынталы болғанын атап өтті. Бірлесіп, үштік инфляцияны тежеу үшін қатаң шаралар енгізді, Сыбайлас жемқорлықты зерттеу бюросын құрды, барлық әскери губернаторларды Обасанжоға тікелей штаб басшысы ретінде бағынатын жаңа офицерлермен алмастырды және "Құрғақ ағаш операциясын" іске қосты, осы арқылы мемлекеттік қызметтен 11 000 шенеунік босатылды.
In July 1975, a coup led by Shehu Musa Yar'Adua and Joseph Garba ousted Gowon, who fled to Britain. They had not informed Obasanjo of their plans as he was known to be critical of coups as an instrument of regime change. The coup plotters wanted to replace Gowon's autocratic rule with a triumvirate of three brigadiers whose decisions could be vetoed by a Supreme Military Council. For this triumvirate, they convinced General Murtala Muhammed to become head of state, with Obasanjo as his second in command, and Danjuma as the third. Historian John Iliffe noted that of the triumvirate, Obasanjo was "the work horse and the brains" and was the most eager for a return to civilian rule. Together, the triumvirate introduced austerity measures to stem inflation, established a Corrupt Practices Investigation Bureau, replaced all military governors with new officers who reported directly to Obasanjo as Chief of Staff, and launched "Operation Deadwood" through which they fired 11,000 officials from the civil service.
Жоғары штабтың штаб бастығы: 1975-76
1975 жылдың қазан айында үкімет 1979 жылдың қазан айында азаматтық билікке көшуге әкелетін сайлау жоспарларын жариялады. Сонымен қатар, жаңа конституцияны әзірлеу үшін комитет құру жоспарланып отырғанын мәлімдеді, және Обасанжо 49 комитет мүшесін іріктеуге басымдықпен жауапты болды. Ирифеке комиссиясының ұсынысы бойынша үкімет жеті жаңа штат құру туралы да хабарлады; Обасанжоның талабы бойынша Абеокута осы жаңа штаттардың бірі – Огунның астанасы болуға тиіс еді. Комиссияның ұсынысымен, Нигерия астанасын Лагостан орталықта орналасқан Абужаға көшірудің кезеңді жоспарлары жарияланды. 1976 жылдың қаңтарында Обасанжо мен Джанжума екеуі де генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Муртала да, Обасанжо да Оңтүстік Африкадағы еуропалық колониализм мен ақ нәсілділердің үстемдігін аяқтауға мүкіндік берді, бұл олардың сыртқы саясатындағы таңдауларында көрінді. Бұл мәселе Обасанжо үшін күйбең тілекке айналды. Ангола Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін елде азаматтық соғыс басталды. Нигерия Кеңес Одағының қолдауына ие болған марксистік ұйым MPLA жариялаған үкіметтің заңдылығын мойындады, себебі қарсыластары FNLA мен UNITA Оңтүстік Африкадағы ақ нәсілділер үкіметінен көмек алып жатқан еді. MPLA-ға материалдық көмек көрсетумен қатар, Нигерия басқа африкалық елдерге MPLA үкіметін мойындау үшін ықпал етуді бастады, ал 1976 жылдың басында Африка Бірлігі Ұйымының (АБУ) көптеген мемлекеттері осылай істеді. 1976 жылдың ақпанында Обасанжо Нигериялық делегацияны Луандадағы MPLA мерекелік шарасына жетекшілік етті, онда ол: «Бұл символдық күн, Африкадағы отаршылдыққа, империализмге және расизмге қарсы соңғы күрестің басталуын білдіреді» деді.
In October 1975, the government announced plans for an election which would result in civilian rule in October 1979. It also declared plans to create a committee to draft a new constitution, with Obasanjo largely responsible for selecting the 49 committee members. On the recommendation of the Irifeke Commission, the government also announced the creation of seven new states; at Obasanjo's insistence, Abeokuta was to become the capital of one of these new states, Ogun. Also on the commission's recommendation, it announced gradual plans to move the Nigerian capital from Lagos to the more central Abuja. In January 1976, both Obasanjo and Danjuma were promoted to the ranks of Lieutenant General. Both Murtala and Obasanjo were committed to ending ongoing European colonialism and white minority rule in southern Africa, a cause reflected in their foreign policy choices. This cause increasingly became a preoccupation for Obasanjo. After Angola secured independence from Portugal, a civil war broke out in the country. Nigeria recognised the legitimacy of the government declared by the MPLA, a Marxist group backed by the Soviet Union, because the rival FNLA and UNITA were being assisted by the white minority government in South Africa. As well as providing material aid to the MPLA, Nigeria began lobbying other African countries to also recognise the MPLA administration, and by early 1976 most states in the Organisation of African Unity (OAU) had done so. In February 1976, Obasanjo led a Nigerian delegation to an MPLA anniversary celebration in Luanda, where he declared: "This is a symbolic date, marking the beginning of the final struggle against colonialism, imperialism and racism in Africa."
Мурталаның қазасы: 13 ақпан 1976 жыл
1976 жылы ақпанда полковник Бука Сука Димка Нигерия үкіметіне қарсы төңкеріс ұйымдастырды, оның кезінде генерал Муртала Мухаммед қаза табады. Обасанжоның өміріне де қастандық жасауға тырысылды, бірақ қате адам өлтірілді. Димка әскерилер арасында кең қолдауға ие болмады, сондықтан төңкерісі сәтсіз аяқталып, ол қашуға мәжбүр болды. Обасанжо Мурталаның Қанодағы жерлеу рәсіміне қатыспады, бірақ үкімет оның жерленген жерінде мешіт салуға қаржы бөлетінін мәлімдеді. Осыдан кейін Обасанжо Жоғарғы Әскери Кеңестің отырысына қатысты. Ол үкіметтен кетуге ниеттенгенін білдірді, бірақ Кеңес оны Мурталаның орнына мемлекет басшысы болуға көндірді. Осылайша ол Кеңестің төрағасы болды. Өміріне тағы да қастандық жасалуы мүмкін деген алаңдаушылықпен Обасанжо Додан казармасына көшіп өтті, ал Димканың төңкерісіне қатысқан деген айыппен 39 адам атылып өлтірілді, бұл Обасанжоның жауабы шамадан тыс болды деген сынға ұшырады. Мемлекет басшысы ретінде Обасанжо Мурталаның саясатын жалғастыруға уәде берді.
In February 1976, Colonel Buka Suka Dimka launched a coup against Nigeria's government, during which General Murtala Muhammed was assassinated. An attempt was also made on Obasanjo's life, but the wrong individual was killed. Dimka lacked widespread support among the military and his coup failed, forcing him to flee. Obasanjo did not attend Murtala's funeral in Kano, but declared that the government would finance construction of a mosque on the burial site. After the assassination, Obasanjo attended a meeting of the Supreme Military Council. He expressed his desire to resign from government, but the Council successfully urged him to replace Murtala as head of state. He therefore became the council's chair. Concerned about further attempts on his life, Obasanjo moved into the Dodan Barracks, while 39 people accused of being part of Dimka's coup were executed, generating accusations that Obasanjo's response was excessive. As head of state, Obasanjo vowed to continue Murtala's policies.
Әскери триумвират
Солтүстік Нигериялықтарды наразы ету қаупін сезінген Обасанжо, генерал Шеху Яр'Адуаны өзінің орнына және штаб бастығы, Жоғарғы штабтың екінші тұлғасы етіп тағайындады, осымен әскери үштік толықты. Обасанжо мемлекет басшысы болды, ал генерал Теофилус Джанжума – Армия штабының бастығы. Үшеуі бірлесіп әскери үкіметке бақылауды қайта орнатты. Обасанжо Жоғарғы әскери кеңесте пікір-таласты және бірлікке келуді қолдады. Көптеген адамдар Обасанжоның неге өзінің этностық тобынан және дінінен болған адамды емес, солтүстік аристократиясының өкілі Яр'Адуаны екінші тұлға етіп тағайындағанын таң қалдырды. Обасанжо аймақтық мүдделерден гөрі ұлттық мүдделерді бастылыққа қойды; ол балалар мен ересектердің барлығын жаңа ұлттық серт пен ұлттық әнұранды жаттауға шақырды. Ол түрлі көзқарастарды естігісі келгендіктен, әр сенбі сайын саясаткерлер мен мемлекеттік қызметкерлерден басқа да адамдарды шақырып, күннің өзекті мәселесі бойынша бейресми семинар өткізді. Ол ислам ғалымдары мен дәстүрлі басшылардан да кеңес алды.
Aware of the danger of alienating northern Nigerians, Obasanjo brought General Shehu Yar'Adua as his replacement and second in command as Chief of Staff, Supreme Headquarters completing the military triumvirate, with Obasanjo as head of state and General Theophilus Danjuma as Chief of Army Staff, the three went on to re establish control over the military regime. Obasanjo encouraged debate and consensus among the Supreme Military Council. Many wondered why Obasanjo – as a Yoruba and a Christian – had appointed Yar'Adua, a member of the northern aristocracy, as his second in command, rather than a fellow Yoruba Christian. Obasanjo emphasised national concerns over those of the regions; he encouraged both children and adults to recite the new national pledge and the national anthem. Interested in getting a broader range of perspectives, each Saturday he held an informal seminar on a topical issue to which people other than politicians and civil servants were invited. Among those whose advice he sought were Islamic scholars and traditional chiefs.
Экономикалық саясат
1970 жылдардың ортасында Нигерияда экономика қызып, инфляция 34%-ға жетті. Нигерияның экономикалық проблемаларын шешу үшін Обасанжо мемлекеттік шығыстарды азайту мақсатында сақтау шараларын қабылдады. 1976 жылғы бюджетінде Обасанжо мемлекеттік шығыстарды алтыдан бір бөлікке төмендетуді ұсынды, бұл жобаларға жұмсалатын қаражатты қысқартып, білім беру, денсаулық сақтау, тұрғын үй және ауыл шаруашылығына көбірек қаржы бөлді. Ол сондай-ақ инфляцияға қарсы күрес тобын құрды, ал Обасанжо билікке келгеннен кейін бір жыл ішінде инфляция 30%-ға дейін төмендеді. Обасанжо қарыз алуға көбінесе қарсы болды, бірақ Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қорының қолдауымен Нигерия банктер консорциумынан 1 миллиард доллар көлемінде несие алды. Солшыл сыншылар мұның елді Батыс капитализміне тәуелді ететінін айтты. Обасанжоның билікте болған келесі екі жылында Нигерия тағы да 4,983 миллиард доллар қарыз алды. 1970 жылдары Нигерияда халық саны жылына шамамен 3%-ға өсті, бұл жағдайда елдің халқы 25 жылдан астам уақыт ішінде екі есеге артуы мүмкін еді. Кейін Обасанжо бұл туралы сол кезде білмегенін, үкіметінде халықты бақылау саясаты болмағанын айтты. Нигерияның халық санының өсуі тез қалалануға және қалалардағы тұрғын үй тапшылығына әкеп соқты. Осы мәселені шешу үшін Обасанжоның 1976 жылғы бюджетінде 1980 жылға дейін 200 000 жаңа тұрғын үй салу жоспары көзделген, бірақ нәтижеде тек 28 500 тұрғын үй салынды. 1976 жылы Обасанжо үкіметі жалға беру және бағаны реттеу туралы да жариялады. Еңбек ереуілінің салдарынан туындайтын бұзылыстарға қарсы тұру үшін 1976 жылы Обасанжо үкіметі көптеген маңызды салаларды маңызды қызметтер ретінде анықтаған, оларда ереуілдерге тыйым салған және тәртіпсіздік тудыратын кәсіподақ жетекшілерін ұстауға рұқсат берген заң қабылдады. 1978 жылы 42 кәсіподақ бірігіп, жалғыз Нигерия еңбек конгресін құрды. Обасанжо Муртала кезінде бастау алған үш ірі суару жобасын Нигерияның солтүстігінде жалғастырды: Кано өзені жобасы, Бакалори жобасы және Оңтүстік Чад суару жобасы. Оның үкіметі Фунтуа, Гусау және Гомбеде бастау алған ауыл шаруашылығын дамыту жобаларын да жалғастырды. Сонымен қатар, Сахара шөлінің солтүстікке қарай кеңеюін тоқтату үшін орманды қайта жаңарту жобалары іске қосылды. Елдің электр энергиясына өсіп келе жатқан сұранысын қанағаттандыру үшін Обасанжо екі жаңа гидроэлектр стансасы мен жылу электр стансасын іске қосуын қадағалады. Мұнай өнеркәсібі Нигерия экономикасының маңызды бөлігі болып қала берді және Обасанжо кезінде Мұнай ресурстары министрлігі Нигерияның Ұлттық мұнай корпорациясымен біріктіріліп, Нигерияның Ұлттық мұнай корпорациясын (NNPC) құрды. Обасанжо Бонниде сұйыту зауытын салуды да қолдады, оның 62%-ы NNPC қаржыландырды; жоба оның ізбасары шығынның өсуіне байланысты тоқтатты. Обасанжо Ajaokuta интеграцияланған болат зауытын жоспарлауды жалғастырды, көптеген мемлекеттік қызметкерлердің пікірінше, бұл жоба тиімді емес. 1970 жылдардың ортасында Нигерияда ауыл шаруашылығы өнімдерінің төмендеуі байқалды, бұл бірнеше үкіметтердің азық-түлікті импорттаудың отандық өндірістен арзан екенін анықтауынан туындады. 1976 жылдың мамырында Обасанжо «Ұлтты тамақтандыру» операциясын бастады, бұл шағын фермерлік шаруашылықтарды жандандыруға бағытталған жоба болды, онда студенттер демалыс күндері фермада жұмыс істеуіне ақы төленді. Жоба мал азығы мен шаруашылық құрал-жабдықтарына салынатын салықты жоюды, тыңайтқыштарға субсидия беруді және ауыл шаруашылығына несие беруді жеңілдетуді де қамтыды. 1978 жылдың наурыз айында Обасанжо жерді пайдалану туралы жарлық шығарды, ол мемлекетке барлық жерлерге меншік құқығын берді. Бұл жерді жинап қою мен жерді пайдалануға қарсы шара ретінде жасалды және Нигерияның солшылдарынан мақтау алды, бірақ көптеген жер иелері отбасыларына ұнамады. Обасанжо оны өзінің үкіметінің басты жетістіктерінің бірі деп есептеді.
By the mid 1970s, Nigeria had an overheated economy with a 34% inflation rate. To deal with Nigeria's economic problems, Obasanjo pursued austerity measures to reduce public expenditure. In his 1976 budget, Obasanjo proposed to reduce government expenditure by a sixth, curtailing prestige projects while spending more on education, health, housing, and agriculture. He also set up an anti inflation task force, and within a year of Obasanjo taking office, inflation had fallen to 30%. Obasanjo was generally adverse to borrowing money, but with the support of the World Bank and International Monetary Fund Nigeria took out a $1 billion loan from a syndicate of banks. Leftist critics argued that doing so left the country subservient to Western capitalism. In the subsequent two years of Obasanjo's government, Nigeria borrowed a further $4,983 million. Nigeria was undergoing nearly 3% annual population growth during the 1970s, something which would double the country's population in just over 25 years. Obasanjo later noted that he was unaware of this at the time, with his government having no policy on population control. Nigeria's population growth contributed to rapid urbanisation and an urban housing shortage. To deal with this, Obasanjo's 1976 budget outlined plans for the construction of 200,000 new housing units by 1980, although ultimately only 28,500 were built. In 1976, Obasanjo's government also announced rent and price controls. To counteract the disruption of labour strikes, in 1976 Obasanjo's government introduced legislation that defined most major industries as essential services, banned strikes within them, and authorised the detention of disruptive union leaders. In 1978 it merged 42 unions into the single Nigerian Labour Congress. Obasanjo continued with three major irrigation schemes in northern Nigeria that were first announced under Murtala: the Kano River Project, the Bakalori Scheme, and the South Chad Irrigation Project. His government also continued the Agricultural Development Projects launched in Funtua, Gusau, and Gombe. Some reforestation projects were also initiated to stall the encroachment of the Sahara Desert in the north. To meet the country's growing demand for electricity, Obasanjo oversaw the launch of two new hydroelectric projects and a thermal plant. The oil industry remained an important part of Nigeria's economy and under Obasanjo the Ministry of Petroleum Resources was merged with the Nigerian National Oil Corporation to form the Nigerian National Petroleum Corporation (NNPC). Obasanjo also supported the creation of a liquefaction plant at Bonny, which was 62% financed by the NNPC; the project was abandoned by his successor amid spiralling cost increases. Obasanjo also continued the planning of the Ajaokuta integrated steel mill, an inherited project that many critics in the civil service argued was unviable. In the mid 1970s, Nigeria also faced declining agricultural production, a process caused by successive governments finding it cheaper to import food than grow it domestically. In May 1976, Obasanjo launched Operation Feed the Nation, a project to revitalise small scale farming and which involved students being paid to farm during the holidays. The project also involved abolishing duties on livestock feed and farm implements, subsidizing the use of fertilisers, and easing agricultural credit. In March 1978, Obasanjo issued the Land Use Decree which gave the state propriety rights over all land. This was designed to stop land hoarding and land speculation, and brought praise from the Nigerian left although was disliked by many land owning families. Obasanjo saw it as one of his government's main achievements.
Ішкі саясат
Обасанжо Нигерияда барлық балаларға арналған бастауыш білім беруді ілгерілетуді жалғастырды, бұл саясат Говоннан мұра ретінде келген. Ол 1976 жылы бастауыш білім беру туралы заңды қабылдады; 1975–76 және 1979–80 жылдар аралығында тегін, бірақ қатысушы болатын бастауыш мектепке қабылдану 6 миллионнан 12,5 миллионға дейін өсті, бірақ сұранысты қанағаттандыру үшін мұғалімдер мен оқу құралдары жетіспеді. 1977–78 оқу жылында Обасанжо техникалық пәндер бойынша тегін орта білім беруді енгізді, бұл 1979–80 жылдары барлық орта білім беруге таратылды. Сонымен қатар, Нигерия университеттерге қаржыландыруды қысқарды; 1978 жылы студенттерге несие беруді тоқтатты және университеттердегі тамақ пен жатақхана төлемдерін үш есеге арттырды. Бірнеше қалада студенттер наразылықтары болды, нәтижесінде Лагос пен Зарияда қаза болды. Бұл көтеріліске жауап ретінде Обасанжо бірнеше университеттерді жапты, университеттерде саяси белсенділікті тыйым салды және Нигерия студенттерінің ұлттық одағын таратып жіберді. Бұл шаралардың қатаңдығы, мүмкін, студенттер наразылығының 1978 жылдың ақпан айында жоспарланған әскери төңкеріспен байланысты деген күдікке байланысты болды. Обасанжо наразылық білдірген студенттердің мінез-құлқына наразылық білдірді, оны қарттарға құрмет көрсету сияқты дәстүрлі құндылықтардан алшақтау деп есептеді. Нигерияның мемлекеттік басқаруының нәтижесінде елде мемлекеттік сектордың қарқынды өсуі байқалды. Ел үкіметінде кең таралған жемқорлыққа қатысты дәлелдер пайда болды, және Обасанжоның өзіне де айыптаулар тағылды, бірақ нақты дәлелдер ұсынылмады. Үкіметтегі жемқорлықтың имиджін нашарлату үшін Обасанжо әкімшілігі мемлекеттік көлік ретінде Mercedes көліктерін пайдалануға тыйым салды және оның орнына қарапайым Peugeot 504 машиналарын енгізді. Шампандықтың импортына да тыйым салынды. Әскери шығындарды қысқартуға бағытталған Обасанжо үкіметі 1976 және 1977 жылдары 12 000 әскерді демобилизациялады. Бұл әскерлер азаматтық өмірге бейімделуге көмектесу үшін жаңа оңалту орталықтарынан өтті. Ол сондай-ақ саяси қуғын-сүргінге жауапты деп айыпталды. Бір танымал оқиғада, нигериялық музыкант және саяси белсенді Фела Кутидің үйі, Калакута Республикасы, оның серіктерінің бірі әскери қызметкерлермен жанжалға түскеннен кейін шабуылға ұшырап, өртеліп тасталды. Фела мен оның отбасы ұрып-соғылды және зорланды, ал оның қарт анасы, саяси белсенді және негізін қалаушы Фунмилайо Рансоме Кути терезеден лақтырылды. Бұл оның ауыр жарақаттануына және ақырында өліміне әкелді. Кейін Фела үкіметтің саяси қуғын-сүргініне наразылық ретінде Лагостағы Додан казармасындағы президенттік резиденцияға қабірді алып барды.
Obasanjo continued the push for universal primary education in Nigeria, a policy inherited from Gowon. He introduced the Primary Education Act in 1976; between 1975–76 and 1979–80, enrolment in free but voluntary primary schooling grew from 6 million to 12.5 million, although there was a shortage of teachers and materials to cope with the demand. In the 1977–78 school year, Obasanjo introduced free secondary educational in technical subjects, something extended to all secondary schooling in 1979–80. Concomitantly, Nigeria cut back on university funding; in 1978 it ceased issuing student loans and trebled university food and accommodation charges. Student protests erupted in several cities, resulting in fatal shootings in Lagos and Zaria. In response to the unrest, Obasanjo closed several universities, banned political activity on campus, and proscribed the National Union of Nigerian Students. The severity of these measures was perhaps due to suspicions that the student unrest was linked to a planned military coup that was uncovered in February 1978. Obasanjo was frustrated at the protesting student's behaviour, arguing that it reflected a turn away from traditional values such as respect for elders. As a consequence of Nigeria's state directed development, the country saw a rapid growth in the public sector. Evidence emerged of extensive corruption in the country's government, and while accusations were often made against Obasanjo himself, no hard evidence was produced. To hinder the image of corruption in the government, Obasanjo's administration banned the use of Mercedes cars as government transport and instead introduced more modest Peugeot 504s. The import of champagne was also banned. Pushing for cut backs in the military, Obasanjo's government saw 12,000 soldiers demobilised over the course of 1976 and 1977. These troops went through new rehabilitation centres to assist them in adjusting to civilian life. Obasanjo was also accused of being responsible for political repression. In one famous instance, the compound of the Nigerian musician and political activist Fela Kuti, Kalakuta Republic, was raided and burned to the ground after a member of his entourage was involved in an altercation with military personnel. Fela and his family were beaten and raped and his aged mother, the political activist and founding mother Chief Funmilayo Ransome Kuti, was thrown from a window. This resulted in serious injuries, and eventually led to her death. Fela subsequently carried a coffin to the then presidential residence at Dodan Barracks in Lagos as a protest against the government's political repression.
Сыртқы саясат
Обасанжо Нигерияны Африкадағы маңызды көшбасшы ретінде орнатуға тырысты және оның билігінде континенттегі ықпалы артты. Ол Говонның Нигерияда екінші Дүниежүзілік қара және африкалық өнер мен мәдениет фестивалін өткізу жоспарын жаңартып, 1977 жылдың ақпан айында Лагоста өткізді, бірақ ішкі сыншылар оның тым қымбат екенін айтты. Обасанжо Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығына (ЭКОУАС) аз мән берді және ұйымға ең көп қаржылық үлес қосқан Нигерия Лагоста ұйымның бас кеңсесін орналастыруы керек деп талап еткені үшін оның көптеген франкофондық мүшелерін ашуландырды. 1979 жылы Нигерия Джери Роулингстің жаңа әскери хунтасының саяси қарсыластарын өлімге кесуіне наразылық білдіріп, елге мұнай жеткізуді тоқтатты. Обасанжоның билігінде Нигерия Ұлыбританиямен ұзақ жылдар бойы сақтап келген байланыстарын әлсіретті және АҚШ-пен жақындасты. Обасанжо 1976 жылы сайланған Джимми Картердің АҚШ үкіметіне оңтүстік Африкада көпшілік билігін орнатуға Картердің берілгендігі үшін жағымды көзқарас білдірді. Картердің Нигериядағы елшісі Эндрю Янг Обасанжомен жақын достық қарым-қатынас орнатты, ал Картер 1978 жылы Нигерияға сапар шекті. Бірақ одақтастықты өзгерту шешімі идеологиялық емес, прагматикалық себептермен қабылданды; Солтүстік теңізде мұнайдың табылуы Ұлыбританияның Нигерия мұнайының тұтынушысы емес, бәсекелесі болғанын көрсетті. Обасанжо үкіметі Ұлыбритания Говонды экстрадициялаудан бас тартқанына ашуланды және британ үкіметі Мурталаға қарсы төңкеріске қатысқан болуы мүмкін деп күдіктенді. Осы себептерге байланысты 1976 жылы Ұлыбританиямен дипломатиялық қатынастарды үзуді қарастырды, бірақ соңында бұған бармады. Обасанжо Ұлыбританияға барудан бас тартты және өзінің шенеуніктерін де барудан тыйым салды. 1979 жылы Маргарет Тэтчер британ премьер-министрі болғаннан кейін қарым-қатынастар одан әрі нашарлады, ол Родезия мен Оңтүстік Африканың ақ нәсілді әкімдіктеріне жылы қарым-қатынас жасады. Нигерия бұған жауап ретінде Нигерия мұнайын Оңтүстік Африкаға тасымалдап жүрген британдық танкерді ұстады, британдық фирмаларға Нигерия келісімшарттары үшін бәсекелесуге тыйым салды және British Petroleum компаниясының Нигериядағы операцияларын мемлекеттендірді. Обасанжо сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы ақ нәсілділердің билігін тезірек жоюға ұмтылды; Iliffe-тің сөзіне сүйенсек, бұл оның сыртқы саясатының басты мақсаты болды. Нигерия аймақтағы ақ нәсілді азшылықтың билігіне қарсы күресушілерге гранттар берді, осы топтарға Лагоста кеңселер ашуға рұқсат берді және Оңтүстік Африка үкіметтерінен қашқан түрлі босқындарға баспана ұсынды. Оңтүстік Африкадағы апартеид режиміне қарсы қатал ұстанымды сақтаған Обасанжо Нигерияның 1976 жылғы жазғы Олимпиадаға қатыспайтынын мәлімдеді, өйткені бәсекелес Жаңа Зеландияның апартеидке байланысты бәсекелесуге тыйым салынған Оңтүстік Африкамен спорттық байланыстары бар еді. 1977 жылы Обасанжо Оңтүстік Африкамен байланысы бар кез келген мердігерлердің Нигерияда жұмыс істеуіне тыйым салды; соққыға ұшыраған негізгі компаниялар - Британдық мұнай және Барклис банкі. Сол жылы Нигерия Лагоста апартеидке қарсы іс-қимыл жөніндегі БҰҰ конференциясын өткізді, ал Обасанжо қазан айында АҚШ-қа сапар шегіп, елден Оңтүстік Африкаға қару сатуды тоқтатуға шақырды. Ол елде болған кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында сөз сөйледі, екі аптадан кейін Нигерия Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне орын алды. Родезиядағы ақ нәсілділердің билігіне қарсылық Родезия Буш соғысына себеп болды және Обасанжо үкіметі қарулы күрес Родезия үкіметін құлатудың жалғыз жолы екенін мәлімдеді. Ол ZANU партиясының басшысы Роберт Мугабеге өзінің қарсыласы, ZAPU партиясының жетекшісі Джошуа Нкомоның басшылығын қабылдауға шақырып, үкіметке қарсы әртүрлі топтардың бірігуін қолдады. 1977 жылы Ұлыбритания мен АҚШ Родезияда көпшілік билікке көшу жоспарын жасады, бұл кезеңде ел Біріккен Ұлттар Ұйымының басқаруында болады. Обасанжо бұл жоспарды қолдады және Танзания, Замбия, Мозамбик және Конго Демократиялық Республикасына сапар шегіп, олардың үкіметтерін де солай етуге шақырды. Бірақ Тэтчер Ұлыбританияның премьер-министрі болғаннан кейін, Нигерия Родезия Буш соғысын аяқтау үшін британдықтардың күш-жігерінен алшақтады және Родезияда көп нәсілдік демократиялық сайлауға әкелген Ұлыбританияның делдалдық процесінен шеттетілді. Мемлекет басшысы ретінде Обасанжо ҰАҰ саммиттеріне қатысты. 1977 жылдың шілдесінде өткен саммитте ол ҰАҰ мүше мемлекеттері арасындағы дауларды шешу үшін тұрақты комитет құруды ұсынды. 1978 жылғы конференцияда ол Суық соғыстың екі тарапынан да араласу туралы ескертті. Келесі конференцияда ол континентте бейбітшілік сақтау жұмыстарын жүзеге асыра алатын жалпыафрикалық әскери күшін құруға шақырды. Нигерияның халықаралық аренадағы рөлін арттыру үшін Обасанжо Африка бойынша түрлі делдалдық жұмыстарға қатысты. 1977 жылы ол Бенин мен Тогоны шекаралық дауды тоқтатып, шекарасын қайта ашуға көндірді. Ол сондай-ақ Шығыс Африка мемлекеттері арасындағы жанжалды шешуге тырысып, Шығыс Африка қауымдастығының ыдырауына жол бермеуге тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. ҰАҰ делдалдық комитетінің төрағасы ретінде ол Эфиопия мен Сомали арасындағы Огаден дауын шешуге тырысты, бірақ қайтадан сәтсіз болды. Ол Ангола мен Конго Демократиялық Республикасы арасындағы жарылысты жатуға да қол жеткізе алмады. ҰАҰ атынан Обасанжо Чад азаматтық соғысын шешу үшін Канода конференция өткізді. Бірнеше фракциялар атысты тоқтатуға, ұлттық біртұтас үкімет құруға және Нигерия әскерлерінің бейбітшілік сақтаушылар ретінде әрекет етуіне келісті. Дегенмен, соғыс жалғасты және Нигерия Чадқа мұнай жеткізуді тоқтатты. Конфликт бойынша екінші конференция 1979 жылдың тамыз айында Лагоста өтті, нәтижесінде тағы да қысқа мерзімдік үкімет құрылды. Әскери үкіметінің соңғы жылында ол Батыс Сахарадағы жанжалды шешу үшін ҰАҰ миссиясын басқарды.
Obasanjo was eager to establish Nigeria as a prominent leader in Africa and under his tenure its influence in the continent increased. He revived Gowon's plan to hold the second World Black and African Festival of Arts and Culture in Nigeria; it took place in Lagos in February 1977, although domestic critics argued that it was too expensive. Obasanjo gave low priority to the Economic Community of West African States (ECOWAS) and angered many of its Francophone members after insisting that, as the largest financial contributor to the organisation, Nigeria should host the organisation's headquarters in Lagos. Relations with nearby Ghana also declined; in 1979, Nigeria cut off oil supplies to the country to protest the execution of political opponents by Jerry Rawlings' new military junta. Under Obasanjo, Nigeria loosened its longstanding ties with the United Kingdom and aligned more closely with the United States. Obasanjo was favourable to the U. S. government of Jimmy Carter, who was elected in 1976, because of Carter's commitment to ensuring majority rule across southern Africa. Carter's ambassador to Nigeria, Andrew Young, formed a close personal friendship with Obasanjo, while Carter visited Nigeria in 1978. However, the decision to shift allegiances was made for pragmatic rather than ideological reasons; the discovery of oil in the North Sea meant that the UK had become a competitor rather than a customer of Nigerian oil. Obasanjo's government was also angry that the UK refused to extradite Gowon and suspected that the British government might have been involved in the coup against Murtala. For these reasons, in 1976 it considered suspending diplomatic relations with the UK, but ultimately did not. Obasanjo nevertheless refused to visit the UK and discouraged his officials from doing so. Relations were further damaged when Margaret Thatcher became British Prime Minister in 1979, initiating a warmer British approach to the white minority administrations of Rhodesia and South Africa. In response, Nigeria seized a British tanker that was believed to be transporting Nigerian oil to South Africa, banned British firms from competing for Nigerian contracts, and nationalised British Petroleum's Nigerian operations. Obasanjo was also eager to hasten the end of white minority rule in southern Africa; according to Iliffe, this became "the centrepiece of his foreign policy". Nigeria gave grants to those fighting white minority rule in the region, allowed these groups to open offices in Lagos, and offered sanctuary to various refugees fleeing the governments of southern Africa. Taking a hard line against the apartheid regime in South Africa, Obasanjo announced that Nigeria would not take part in the 1976 Summer Olympics because New Zealand, which was competing, had sporting ties with South Africa, a country that was banned from competing due to apartheid. In 1977, Obasanjo barred any contractors with South African links from operating in Nigeria; the main companies that were hit were British Petroleum and Barclays Bank. That same year, Nigeria hosted the United Nations Conference for Action Against Apartheid in Lagos, while Obasanjo visited the U. S. in October where he urged the country to stop selling arms to South Africa. While in the country he addressed the United Nations General Assembly and two weeks later Nigeria received a seat on the United Nations Security Council. Opposition to white minority rule in Rhodesia had sparked the Rhodesian Bush War and Obasanjo's government maintained that armed struggle was the only option for overthrowing Rhodesia's government. He encouraged unity among the various anti government factions there, urging Robert Mugabe, the head of ZANU, to accept the leadership of his rival, Joshua Nkomo of ZAPU. In 1977, the UK and US drew up proposals for a transition to majority rule in Rhodesia, amid a period in which the country would be under the management of United Nations forces. Obasanjo backed the plan, and visited Tanzania, Zambia, Mozambique, and the Democratic Republic of Congo to urge their governments to do the same. However, after Thatcher became UK Prime Minister, Nigeria distanced itself from British efforts to end the Rhodesian Bush War and was excluded from any significant role in the UK brokered process that led to multi racial democratic elections in Rhodesia. As head of state, Obasanjo attended OAU summits. At that held in July 1977, he proposed the formation of a standing committee to mediate disputes between OAU member states. At the 1978 conference, he warned of interference from both sides in the Cold War. At the next conference, he urged the formation of a Pan African military which could engage in peace keeping efforts on the continent. To promote Nigeria's role internationally, Obasanjo involved himself in various mediation efforts across Africa. In 1977, he persuaded Benin and Togo to end their border dispute and reopen their frontier. He also attempted to mediate a quarrel among several East African states and thus prevent the collapse of the East African Community, but failed in this attempt. As the chair of the OAU mediation committee, he tried to mediate the Ogaden dispute between Ethiopia and Somalia but was again unsuccessful. He also failed to mend the breach that had emerged between Angola and the Democratic Republic of Congo. On behalf of the OAU, Obasanjo held a conference at Kano to mediate the Chadian Civil War. Several factions agreed to a ceasefire, to form a government of national unity, and to allow Nigerian troops to act as peacekeepers. The war nevertheless continued and Nigeria responded by cutting off its oil supply to Chad. A second conference on the conflict took place in Lagos in August 1979, resulting in the formation of another short lived transitional government. In the final year of his military government, he headed an OAU mission to resolve the conflict in Western Sahara.
Қуатты беру
Әскери үкімет азаматтық билікке ауысу кезінде қолданылуы мүмкін жаңа конституцияны әзірлеу үшін конституциялық жобалау комитетін құрды. Комитет Нигерияның британдық парламенттік жүйеге негізделген басқару жүйесін АҚШ президенттік жүйесіне негізделгенге ауыстыруы керектігін айтты, бұл ретте бір ғана сайланған президент мемлекет басшысы және үкімет басшысы болады. Африканың басқа жерлерінде болғандай, бұл президенттің диктатор болуын болдырмау үшін, олардың билігіне әртүрлі бақылаулар, соның ішінде федералды құрылым, оның негізінде федералды, штаттық және жергілікті деңгейдегі тәуелсіз сайланған институттар болуы керек. Конституция жобасы 1976 жылдың қазан айында жарияланып, келесі жылы қоғамдық талқылауларға жіберілді. 1977 жылдың қазан айында конституциялық жиналыс жиналып, жобаны талқылады. Ассамблея шариғат заңын конституцияға енгізу мәселесінде келісімге келмей қалды. Обасанжо жиналысты шақырып, олардың шешімінің әлеуметтік салдары туралы ескертті, оларды келісімге ұмтылуға шақырды. 1978 жылдың қыркүйегінде Жоғарғы әскери кеңес жаңа конституцияны жариялады; ол конституциялық жиналыстың ұсынған нұсқасына бірнеше түзетулер енгізді. Жаңа конституциямен бірге Обасанжо саяси партияларға талқанды алып тастады. Кейін сайлауда бәсекеге түсу үшін әртүрлі топтар құрылды, ең белгілілері – Йорубаның Бірлік партиясы, Нигерия халық партиясы және Нигерияның Ұлттық партиясы. Ол көптеген саясаткерлердің орындай алмайтын уәделер бергеніне ашуланды. Сайлау 1979 жылдың шілде-тамыз айларында өтті. Сайлауға қатысушылардың саны төмен болды, заңды түрде тіркелген сайлаушылардың 30-40 пайызы ғана қатысты, сондай-ақ әртүрлі тараптардан алаяқтықтар болды, бірақ бұл бейбіт өтті. Президенттік сайлауда кім жеңіске жеткені туралы пікірталас болды, ал Обасанжо төрелік етуден бас тартып, сайлау комиссиясының бұл рөлді атқаруын талап етті. Олар Шеху Шагариді жеңімпаз деп жариялады, ал екінші орын алған Обафеми Аволово Жоғарғы сотта осы шешімге шағымданып, жеңіліске ұшырады. Шагари 1979 жылдың қазан айында қызметке кірді; оның инаугурациясы кезінде Обасанжо Шагариге жаңа конституцияның көшірмесін табыс етті. Бұл Нигерияның Екінші Республикасының басталуын білдірді. Обасанжоның Нигерияны азаматтық билікке қайтарудағы рөлі келесі екі онжылдыққа дейін сақталған жақсы беделінің негізін құрады. Алайда, Замбия президенті Кеннет Каунда және Того президенті Гнассингбе Эядема сияқты түрлі ішкі және шетелдік тұлғалар оны билікте қалуға шақырды. Ол өзінің этностық тобынан – йоруба Аволовоға қолдау көрсетуден бас тартқандықтан, йоруба элитасының көп бөлігінен наразылыққа ұшырады. Аволово Обасанжоны Шагаридің жеңісін ұйымдастырғаны үшін айыптады, бірақ Обасанжо бұл айыптауды қатаң түрде жоққа шығарды.
The military government has assembled a constituent drafting committee to devise a new constitution which could be used amid a transfer to civilian rule. The committee argued that Nigeria should change its governance system, which was based on the British parliamentary system, to one based on the U. S. presidential system whereby a single elected president would be both head of state and head of government. To avoid this president becoming a dictator, as had happened elsewhere in Africa, it argued for various checks on their power, including a federal structure whereby independent elected institutions would exist at the federal, state, and local level. The draft constitution was published in October 1976 and debated in public for the following year. A constituent assembly met to discuss the draft in October 1977. The assembly deadlocked over what role to give sharia law in the constitution. Obasanjo called the assembly together and warned them of the social impact of their decision, urging them to take a more conciliatory attitude. In September 1978, the Supreme Military Council announced the new constitution; it had made several amendments to the version put forward by the constituent assembly. Along with the new constitution, Obasanjo lifted the ban on political parties. A variety of groups then formed to compete in the ensuing election, most notably the Unity Party of Yoruba, the Nigerian People's Party, and the National Party of Nigeria. Obasanjo was angered that many of the politicians were making promises that they could not keep. The elections took place over the course of July and August 1979. Turnout was low, at between 30 and 40 percent of legally registered voters, and there was rigging on various sides, although it was peaceful. There was debate as to who won the presidential vote, and Obasanjo refused to adjudicate, insisting that the Electoral Commission take on that role. They declared that Shehu Shagari was the winner, something that the runner up, Obafemi Awolowo, unsuccessfully challenged at the Supreme Court. Shagari took office in October 1979; at his inauguration ceremony, Obasanjo presented Shagari with a copy of the new constitution. This marked the start of Nigeria's Second Republic. Obasanjo's role in returning Nigeria to civilian rule would form the basis of the good reputation he retained for the next two decades. However, various domestic and foreign individuals, including the Zambian President Kenneth Kaunda and Togo President Gnassingbé Eyadéma, urged him to remain in power. His refusal to back Awolowo, a fellow Yoruba, earned him the enmity of much of the Yoruba elite. Awolowo accused Obasanjo of orchestrating Shagari's victory, something Obasanjo strenuously denied.
Төралқа алдындағы кезең (1979-1999)
1979 жылғы сәуірде Обасанжо қызметтен кетпес бұрын өзін генерал шеніне көтерді; төрт жұлдызды генерал ретінде ол мемлекеттен жалақы алуын жалғастырды. Қазан айында қызметтен кеткен соң, ол Абеокутаға оралды. Алты апталық ауыл шаруашылығы оқуынан кейін, Обасанжо фермерлікпен айналыса бастады, ауыл шаруашылығында өзін-өзі қамтамасыз етуді ынталандыруда үлгі көрсеткісі келді. Ол Отада 230 гектар жер сатып алып, фермасын құрды. Оның осыншама көп жерді иемденгеніне жергілікті тұрғындар наразылық білдірді, осыған байланысты оған қарсы көптеген сот процестері болды. Оның ауыл шаруашылығы қызметі "Темперенс Энтерпрайзз Лимитед" арқылы ұйымдастырылды, кейін "Обасанжоның фермалары" деп аталды. Ол құс шаруашылығына ерекше көңіл бөлді; 1980 жылдардың ортасына қарай оның фермасында апта сайын 140 000 балапан шығарылды. Ол Йоруба жеріндегі басқа да жерлерде фермалар құрды, 1987 жылға қарай сегіз нысанда 400-ден астам жұмысшыны жұмысқа алды. Басқа да жоғары тұрған йоруба қайраткерлері сияқты, Обасанжо Абеокутадағы бұрынғы мектебінде оқыған кедей студенттерге демеушілік жасады. Обасанжо Шагаридің азаматтық үкіметін сынап, президентті әлсіз және дайын емес деп есептеді. Нигерия әлемдік мұнай бағасының өзгеруіне байланысты экономикалық дағдарысқа ұшырады. 1983 жылғы мамыр айында жоғары әскери шенеуніктер Обасанжодан елді қайта басқаруды сұрады, бірақ ол бас тартты. Желтоқсан айында олар Обасанжоның қатысуынсыз, төңкеріс жасап Шагариді құлатты, бұл төңкеріс аз зорлық-зомбылықпен өтті. Мұхаммед Бухари жаңа әскери басшы болды. Обасанжо Бухари үкіметін қолдап, Нигериядағы өкілді демократияның сәтсіздігін айтты. Ол Бухаридің тәртіпсіздікке қарсы күресін, импортты екі есеге қысқартуын және теңгерімді бюджетті қалпына келтіруін мақтады. 1985 жылғы тамызда Бухари де биліктен құлатылды, армия штабының бастығы Ибрагим Бабангида билікті иеленді. Обасанжо Бабангида енгізген кейбір экономикалық реформаларды, соның ішінде найраның құнын төмендетуді сынады. 1992 жылы Бабангиданың билігіне қарсылығы оны Нигерияны қайта демократияландыруға шақыруға итермеледі. Сонымен қатар, ол 1970 жылдардағы экономикалық ұлттандыру саясатын қабылдамай, конституция шетелдік инвестицияларды тәркілеуге тыйым салу керек деп мәлімдеді. Оның ойынша, үкімет жеке секторды дамытуға басымдық беруі керек. Ол халықтың тез өсуіне алаңдады, бұл мәселеге билікте болғанда назар бөлмеген еді, нигериялықтарды "өздерінің экономикалық және ұлттық әлеуметтік-экономикалық мүдделері үшін" аз отбасылар құруға шақырды. Обасанжо қызметтен кеткеннен кейін өткен он бір жыл ішінде төрт кітап жариялады. 1980 жылы Обасанжо Ибадан университетінің құрметті профессоры болды, онда ол азамат соғысы кезіндегі тәжірибесін баяндаған "Менің бұйрығым" атты кітабын жазды; ол сол жылдың қарашасында жарық көрді. Кейбір оқырмандар Обасанжоның Муртала Мухаммедке адал болмағанын сынады, ал йоруба саяси қайраткері Роберт Адеинка Адебайо кітапты кері қайтарып алуды талап етті. Оның досы Кен Саро Вива оны шеберлік деп атады, бірақ кітапқа көп редакциялық жұмыс жасалғанын айтты. 1987 жылы ол Конгода бірге қызмет еткен досы Чукума Нзеогу туралы мемуарларын жариялады. 1989 жылы Обасанжоның "Ұлттық интеграция және даму үшін конституция" атты келесі кітабы жарық көрді, онда ол Нигерияда екі партиялық жүйе құру туралы Бабангиданың ұсынысына қарсы ескертті. 1990 жылы оның "Менің қалауым емес" атты үшінші кітабы жарық көрді. Онда ол елді басқарған кезеңі туралы айтқан.
Before he left office, in April 1979, Obasanjo promoted himself to the role of general; as a four star general he continued to receive a salary from the state. Having left office in October, he returned to Abeokuta. Following a six week course at an agricultural training college, Obasanjo then set himself up as a farmer, hoping to set an example in encouraging agricultural self reliance. He obtained at least 230 hectares of land in Ota on which to establish his farm, there moving in to a brick farmhouse. There was local hostility to his obtaining so much land, and much litigation was brought against him because of it. His agricultural activities were organised through his Temperance Enterprises Limited, later renamed Obasanjo's Farms Limited. He devoted particular attention to poultry farming; by the mid 1980s, his farm was hatching 140,000 chicks a week. He developed farms elsewhere in Yorubaland, and by 1987 he employed over 400 workers at eight locations. As did other senior Yoruba figures, Obasanjo sponsored poor students who attended his former school in Abeokuta. Obasanjo grew critical of Shagari's civilian government, deeming the president weak and ill prepared. Nigeria entered economic recession due to fluctuations in global oil prices. In May 1983, senior military figures asked Obasanjo to take over control in the country again, but he declined. In December, they overthrew Shagari without Obasanjo's involvement, in a coup that saw little violence. Muhammadu Buhari became the new military head of state. Obasanjo was initially supportive of Buhari's government, stating that representative democracy had failed in Nigeria. He praised Buhari's War Against Indiscipline, his halving of imports, and his restoration of a balanced budget. In August 1985, Buhari was also overthrown, with the Army Chief of Staff Ibrahim Babangida taking power. Obasanjo was critical of some of the economic reforms that Babangida introduced, including the devaluation of the naira. By 1992, his opposition to Babangida's rule had led him to call for a re democratisation of Nigeria. He also began to reject the economic indigenisation policies of the 1970s, arguing that the constitution should prohibit the confiscation of foreign investments. Instead, he thought the government should emphasise private led development. He became increasingly concerned by rapid population growth, a topic he had ignored while in power, urging Nigerians to have smaller families "in their own economic and national socio economic interest". During the eleven years after Obasanjo left office, he published four books. In 1980, Obasanjo was a Distinguished Fellow at the University of Ibadan, where he wrote My Command, an account of his experiences during the civil war; it was published in November that year. Some readers criticised what they saw as Obasanjo's disloyalty to Murtala Muhammed, while Robert Adeyinka Adebayo, a senior Yoruba political figure, urged for the book to be withdrawn to prevent it sowing division. A more positive assessment was made by his friend, Ken Saro Wiwa, who called it masterly but believed that it had involved much editorial assistance. In 1987, he published Nzeogwu, a memoir of his friend Chukwuma Nzeogwu, with whom he had served in the Congo. 1989 saw the publication of Obasanjo's next book, Constitution for National Integration and Development, in which he warned against Babangida's argument for instituting a two party system in Nigeria. In 1990, his third book, Not My Will, was published. It provided an account of his time governing the country.
Халықаралық іс-әрекеттер: 1979-1993
Әлемдік аренадағы беделін сақтап қалу ниетімен Обасанжо өзінің Ота шаруашылығынан Африка көшбасшылығы форумын іске қосты. 1981 жылдан 1982 жылға дейін ол бұрынғы швед премьер-министрі Олоф Пальме төрағалық еткен қарусыздану және халықаралық қауіпсіздік мәселелерін талқылаған Пальме комиссиясының құрамында болды. Обасанжо БҰҰ, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және бұрынғы мемлекет басшыларының әрекеттесу кеңесі сияқты ұйымдарда да жұмыс істеді. БҰҰ Бас хатшысы Хавьер Перес де Куэльяр ауырған кезде, Обасанжо оның орнын басуға үміткер ретінде қарастырылды. Перес де Куэльяр отставкаға кеткенін жариялағаннан кейін, Обасанжо оның орнына өту үшін үгіл-қампания жүргізді. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің дауыс беруінде ол үшінші орынды иеленді, ал Египеттік Бутрос Бутрос-Гали бұл қызметке тағайындалды. Ол бірнеше рет үйінен шығып, 1986 жылы Жапонияға, ал 1987 жылы АҚШ-қа сапар шекті.
Seeking to retain influence on the global stage, Obasanjo launched the Africa Leadership Forum from his Ota farm. From 1981 to 1982, he also sat on the Palme Commission, a group chaired by the former Swedish Prime Minister Olof Palme which discussed disarmament and international security. Obasanjo followed this with membership on similar panels for the United Nations, the World Health Organization, and the Inter Action Council of Former Heads of Government. When Javier Pérez de Cuéllar, the UN Secretary General, fell ill, Obasanjo was considered as a potential successor. After Pérez de Cuéllar announced his resignation, Obasanjo began campaigning to replace him. At a vote of the UN Security Council, he came third, with Egypt's Boutros Boutros Ghali taking on the role. He left his home on several visits; in 1986 he visited Japan, and in 1987 the U. S.
Ұлттар Достастығында Ұлыбританияның Оңтүстік Африкаға қатысты көңілдік көзқарасы бойынша туған даудың нәтижесінде, апартеидті жою мақсатымен Оңтүстік Африка үкіметімен диалог құру үшін Белгілі тұлғалар тобы (EPG) құрылатындығы туралы келісімге келді. Нигерияның Достастық бас хатшысының орынбасары Эмека Аняоку ұсынғандай, Обасанжо Австралияның бұрынғы премьер-министрі Малкольм Фрейзермен бірге топқа төрағалық етуге тағайындалды. Обасанжо өте тартынды, бірақ келісім берді. 1986 жылдың ақпан айында ол Фрейзермен бірге Кейптаунға сапар шекті, онда олар түрмеде отырған апартеидке қарсы белсенді Нельсон Манделамен, тыйым салынған Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) көрнекті мүшесімен кездесуді сұрады. Манделамен кездесуге Обасанжоға ғана рұқсат берілді, ол кейіннен оның өте әсерлі болғанын айтты. Содан кейін Обасанжо Лусакадағы жер аударылған АҰК-тың жоғары лауазымды өкілдерімен кездесті. 1986 жылдың наурыз айында EPG-нің барлық мүшелері Оңтүстік Африкаға барды, сол кезде елдегі әлеуметтік тәртіпсіздік пен зорлық-зомбылық күшейді. Олар үкімет өкілдерімен, соның ішінде премьер-министр П. В. Ботамен кездесті, ал Обасанжо кейіннен оны өміріндегі ең төзбес адам деп сипаттады. EPG есебінде Оңтүстік Африка халқының көпшілігі үкімет пен апартеидке қарсы топтар арасында бейбіт келіссөздерді қалайтыны, бірақ үкімет мұндай келіссөздерге баруға дайын емес екені және апартеидті жоюға елеулі қадамдар жасаған жоқ екені айтылды. Сондықтан EPG халықаралық қысымды күшейту қажет деп ұсынды. Достастық комитеті есептің қорытындыларын қабылдады, бірақ Ұлыбритания келіспеді, бұл Обасанжоны Тэтчерге одан әрі наразы қылды. Содан кейін Достастық оған Оңтүстік Африканың шабуылдарынан қорғану үшін Фронт-линия мемлекеттеріне не қажет екенін анықтау үшін комитет басқаруды тапсырды. Ботаның орнына Ф. В. де Клерк келгеннен кейін, ол Манделаны түрмеден босатты. Манделаның алғашқы шетел сапарларының бірі Нигерияға болды, онда ол Обасанжоның үйіне барды. Екі айдан кейін Обасанжо Оңтүстік Африкаға сапар шекті, онда ол танымал саяси қайраткерлермен келіссөздер жүргізді. 1991 жылдың қыркүйегінде ол тағы да сапар шекті, онда зулу көшбасшысы Мангосуту Бутелезиді апартеидті жоюға және толыққанды өкілді сайлау өткізуге көмектесу үшін басқа фракциялармен келіссөздерге қатысуға шақырды. Обасанжо Африканың басқа да аймақтарындағы жағдайлар бойынша да жұмыс істеді. 1988 жылы ол Анголаға екі рет сапар шекті, ондағы азаматтық соғысты тоқтатуға үлес қосты. 1987 жылдан 1989 жылға дейін ол Суданға үш рет барды, екінші судандық азаматтық соғысты тоқтатуға бағытталған келіссөздерді сәтті жүргізе алмады. 1994 жылы ол Мозамбиктегі жалпы сайлауда бақылаушы ретінде жұмыс істеді. 1994 және 1995 жылдары ол Бурундиге сапар шекті, онда хуту және тутси этностық топтары арасындағы шиеленісті басуға тырысты. Ол Африкадағы интеграцияны күшейтуді қалай бастады, бұл алты аймақтық конфедерация құру арқылы жүзеге асырылуы мүмкін екенін ұсынды. 1987 жылдың маусым айында ол Африка көшбасшылығы форумын құру жоспарын жасады, ол континенттің саясаткерлеріне білік пен оқыту беруге көмектесетін еді. Ол жылына шамамен алты рет Обасанжоның үйінде "Шаруашылық диалогтары" деп аталатын кездесулер өткізе бастады. Сондай-ақ, ол тоқсан сайын халықаралық кездесулер өткізді және 1991 мен 1993 жылдар аралығында "Africa Forum" журналын тоқсан сайын шығарды.
Amid a dispute in the Commonwealth of Nations over the UK's more lenient view of South Africa, it was agreed that an Eminent Persons Group (EPG) would be formed to initiate dialogue with the South African government in the hope of encouraging it toward dismantling apartheid. At the recommendation of Nigeria's Deputy Secretary General of the Commonwealth, Emeka Anyaoku, Obasanjo was nominated to co chair the group alongside former Australian Prime Minister Malcolm Fraser. Obasanjo reluctantly agreed. In February 1986, he and Fraser travelled to Cape Town where they asked to meet with the imprisoned anti apartheid activist Nelson Mandela, a prominent member of the banned African National Congress (ANC). Obasanjo alone was permitted to meet with Mandela; he later commented that he was greatly impressed by him. Obasanjo then met with senior ANC figures in exile in Lusaka. In March 1986, the entirety of the EPG visited South Africa, during a period of growing domestic unrest and violence. There they met with senior government figures, including Prime Minister P. W. Botha, whom Obasanjo later described as the most intolerant man he had ever met. The EPG's report stated that while a majority of South Africans desired a non violent negotiated settlement between the government and anti apartheid groups, the former was unwilling to contemplate this and had made no significant progress towards ending apartheid. The EPG thus proposed that further international pressure was necessary. A Commonwealth committee accepted the report's findings, with the UK dissenting; this left Obasanjo further frustrated with Thatcher. The Commonwealth then commissioned him to head a committee to determine what the Frontline States needed to defend themselves from South African incursions. After Botha was replaced by F. W. de Klerk, the latter freed Mandela from prison. One of Mandela's first foreign trips was to Nigeria, where he visited Obasanjo at his home. Two months later, Obasanjo led a Nigerian delegation to South Africa for talks with prominent political figures. In September 1991, he visited again, where he urged the Zulu leader Mangosuthu Buthelezi to engage in negotiations with other factions to help end apartheid and hold a fully representative election. Obasanjo also worked on developments elsewhere in Africa. He visited Angola twice during 1988, contributing to efforts to end the civil war there. He also visited Sudan three times between 1987 and 1989, unsuccessfully encouraging negotiations to end the Second Sudanese Civil War. He then served as an observer at the 1994 Mozambican general election. In 1994 and 1995, he visited Burundi, where he worked to calm tensions between the Hutu and Tutsi ethnic groups. He had begun calling for closer integration across Africa, proposing this could be achieved through the formation of six regional confederations. In June 1987, he had sketched out plans for an Africa Leadership Forum, which would help to provide skills and training for politicians from across the continent. It began holding meetings, known as the Farm House Dialogues, from Obasanjo's home about six times a year. It also held quarterly international meetings and issued a quarterly magazine, Africa Forum, between 1991 and 1993.
Абашаға қарсы: 1992-1995
Обасанжо демократияға оралуды қолдаймын десе де, Бабангиданың әскери басшы лауазымынан кетпейтініне алаңдады. 1992 жылы президенттік сайлаулар тоқтатылғаннан кейін Обасанжо мен Энтони Энахоро Нигериядағы Демократия және Жақсы Үкімет қауымдастығын құрды. Қауымдастықтың алғашқы отырысы 1993 жылдың мамырында Отада өтті. 1993 жылдың маусымында сайлау өтті, бірақ қатысушылардың саны аз болды. Әлеуметтік-демократиялық партиясының (СДП) өкілі Мосхуд Абиола жеңіске жеткенін мәлімдеді, бірақ бұл сотқа шағым түсірілді. Бабангида сайлау нәтижесін жойды және жақын арада екінші сайлау өткізуге уәде берді. СДП екінші сайлауға қарсы болды, өйткені олардың үміткері бірінші сайлауда жеңіске жеткенін мәлімдеді. Содан кейін Бабангида 1993 жылдың тамызында билікке келген және 1994 жылдың ақпанында жаңа сайлау өткізу жоспарларын жасаған Эрнест Шонекан басқаратын уақытша азаматтық үкімет құруға келісті. Осы уақытта Сани Абача әскери билікті нығайтып, 1993 жылдың қараша айында Шонеканды отставкаға кетуге мәжбүр етті, соның салдарынан билікті өзіне алды. Обасанжо төңкеріс алдында Абачаға телефон соғып, оны осы қадамнан бас тартуға шақырды. Абача билікке келгеннен кейін Обасанжодан кездесуді сұрады. Обасанжо келісті, бірақ Абача үкіметі кеткен күнін жарияламайынша, оны қолдаудан бас тартты. Абача кейін барлық саяси партиялар мен демократиялық институттарды таратып, әртүрлі топтардан саясаткерлерді өзінің Федералды Атқару Кеңесіне қосылуға шақырды. Обасанжо осы кеңеске ешкімді ұсынбады. Обасанжо Нигерияның этникалық бөліністер бойынша тағы бір азамат соғысына бет бұрып бара жатқанын ескертті және 1994 жылдың мамырында Яр'Адуамен бірге осы оқиғаны болдырмау үшін Ұлттық Бірлікті Насихаттау тобын құрды. Маусым айында Абиола өзін Нигерия президенті деп жариялады және мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен тұтқындалды. Обасанжо Абиоланың талабын қолдамаса да, Абачаға оны тұтқындамауға кеңес берді. Ол содан кейін дәстүрлі көшбасшылар тобымен Абача мен Абиола арасында диалог бастауға тырысқан кездесуге қатысты. Абиолаға қолдау көрсетпегені үшін көптеген йорубалар ашуға іштелді және Обасанжоның йоруба жеріндегі мүлкіне шабуыл жасалды. Обасанжо йорубалардың сектанттық мүдделерін қолдамағаны үшін жазаланғанына ашуланды. 1995 жылдың наурыз айында Обасанжо Копенгагенде өткен БҰҰ-ның Әлеуметтік Даму Саммитіне қатысты. Ол жерде Яр'Адуаның тұтқындалғанын және ол Нигерияға оралғанда, оның да осындай тағдыры болатынын естіді. Дегенмен ол өзінің ешқандай кінәсі жоқ екенін айтып, қайта оралуға келісті. Лагос әуежайында оның паспорты тәркіленді, ал келесі күні полиция оны Отадағы үйінен алып кетті. Полиция Обасанжоны полковник Лаван Гвадабе жоспарлаған Абашаға қарсы төңкеріске қатысы бар деп айыптады. Обасанжо әртүрлі қамау орталықтарына ауыстырылды, ал бұрынғы АҚШ президенті Картер жеке Абачаға хабарласып, Обасанжоны босатуды сұрады. Обасанжо кейін Отаға қайтарылды, онда ол екі ай бойы үй қамауында болды, бұл уақытта оған бұқаралық ақпарат құралдарына, телефонға және қонақтарға рұқсат берілмеді. Төңкеріске қатысы бар деп айыпталған тағы бір әскери заңгер полковник Белло Фадиле азапталды, соның салдарынан ол төңкеріс дайындықтары кезінде Обасанжоға хабарлағанын мойындады. Бұл Обасанжоны Нигерия заңдары бойынша өлім жазасына кесілетін мемлекетке опасыздық жасады деп айыптауға дәлел ретінде пайдаланылды. Содан кейін оны Икойидегі Мемлекеттік қауіпсіздік тергеу орталығына алып барды. Абача Обасанжоны әскери сот алдында соттауды талап етті, ол 1995 жылдың 19 маусымында өтті. Сотта Обасанжо Белло Фадилемен кездеспегенін жоққа шығарды. Белло Фадиле де Обасанжоға қатысты мәлімдемеге мәжбүрлеу арқылы қол қойғанын айтты, бірақ сот бұл бас тартуды қабылдамады. 14 шілдеде сот Обасанжоны 25 жылға бас бостандығынан айырды. Яр'Адуа және басқа он төрт адам да сөз байласуға қатысқан деп айыпталып, өлім жазасына кесілді. Обасанжо бұл күнді өзінің "ең қайғылы күні" деп атады. АҚШ президенті Билл Клинтон егер бұл өлім жазалары орындалса, Нигерияға мұнай экспорттауды тоқтататынын мәлімдегеннен кейін, Абача олардың жазаларын түрмеге ауыстыруға және Обасанжоның жазасын 15 жылға қысқартуға шешім қабылдады.
Obasanjo voiced concern that, despite his professed claims to support a return to democracy, Babangida had no intention of stepping down as military head of state. After the presidential primaries were cancelled in 1992, Obasanjo and Anthony Enahoro launched the Association for Democracy and Good Governance in Nigeria. The group's inaugural meeting brought together 31 domestic political figures at Ota in May 1993. An election followed in June 1993, which saw low turnout. Moshood Abiola of the Social Democratic Party (SDP) claimed victory, but this was challenged in court. Babangida then annulled the election result, promising a second election soon after. The SDP opposed any second election as they argued that their candidate had already won the first. Babangida then agreed to step down in favour of an interim civilian government, led by Ernest Shonekan, which took power in August 1993 and set out plans for new elections in February 1994. Meanwhile, Sani Abacha consolidated his control of the military and in November 1993 pressured Shonekan into resigning, allowing himself to take power. Obasanjo had telephoned Abacha prior to the coup, urging him not to take this course of action. After Abacha had seized power, he asked Obasanjo to meet with him. The latter did, but refused to support Abacha's government until it announced a date for its own departure. Abacha then abolished the existing political parties and democratic institutions and called for politicians from various backgrounds to join his Federal Executive Council; Obasanjo refused to nominate anyone for this council. Obasanjo began warning that Nigeria was headed towards another civil war along ethnic divisions, and in May 1994 he and Yar'Adua launched the National Unity Promoters, a group dedicated to preventing this outcome. In June, Abiola unilaterally declared himself Nigeria's president and was arrested for treason. Although Obasanjo refused to endorse Abiola's claim, he did advise Abacha not to arrest him. He then led a group of traditional leaders at a meeting in which they attempted to initiate a dialogue between Abacha and Abiola. His refusal to support Abiola angered many Yoruba and Obasanjo's property in Yorubaland was attacked. Obasanjo was upset by what he saw as punishment for not backing Yoruba sectarian interests. In March 1995, Obasanjo was in Denmark for a UN Summit on Social Development in Copenhagen. While there, he heard that Yar'Adua had been detained and that he would probably face the same fate if he returned to Nigeria. He nevertheless argued that he had done nothing wrong and thus agreed to return. Once at Lagos Airport, his passport was confiscated and the next day, police picked him up from his Ota home. The police accused Obasanjo of links to a coup against Abacha being plotted by Colonel Lawan Gwadabe. Obasanjo was moved between various detention centres, while former US President Carter personally contacted Abacha requesting Obasanjo's release. Obasanjo was then returned to Ota, where he was placed under house arrest for two months, during which time he was denied access to media, the telephone, or visitors. Another of those accused of being involved in the plot, Colonel Bello Fadile, a military lawyer, had been tortured, during which he signed a statement that he had gone to Ota to inform Obasanjo about the coup as it was in preparation. This was used as evidence to charge Obasanjo with concealment of treason, a capital offense under Nigerian law. He was then taken to the State Security Interrogation Centre at Ikoyi. Abacha insisted that Obasanjo be tried before a military court, which took place on 19 June 1995. At the trial, Obasanjo denied that Bello Fadile had ever met with him. Bello Fadile also maintained that he had signed the statement implicating Obasanjo under duress, but the court rejected this retraction. On 14 July, the court sentenced Obasanjo to 25 years in prison; Yar'Adua and fourteen others also accused of being part of the conspiracy were sentenced to death. Obasanjo later called it his "saddest day". After the US President Bill Clinton stated that his country would embargo Nigerian oil if these executions took place, Abacha commuted their sentences to imprisonment and reduced Obasanjo's sentence to 15 years.
Түрмеде отырған уақыты: 1995 - 1998
Обасанжо келесі төрт айды Икойи орталығында өткізді, онда ол бастапқыда жалғыз бөлмеде тізгінталды. Кейін Лагостың бас түрмесіне, Кирикириге ауыстырылды, онда гипертония және қант диабетіне байланысты түрме ауруханасында ем алды. Кирикиридегі жағдай тығыз және санитарлық ережелер бұзылған еді, Обасанжо "мен оны ең жаман жауыма да тілемес едім" деді. Сол жерде Белло Фадиле оны кінәлағандығы үшін кешірім сұрады, және Обасанжо оны кешірді. Белло Фадиле жазған, жағдайды түсіндіретін хат түрмеден жасырын шығарылып, жарияланды, бұл Обасанжоның кінәсіздігін дәлелдеуге көмектесті. Бірнеше аптадан кейін Обасанжо және басқа да күдікпен айыпталғандар Орталық платодағы Джос түрмесіне көшірілді, онда бірнеше ай бойы тұрды. Бастапқыда Обасанжоға тек Киелі кітап пен Құран оқуға рұқсат берілді, бірақ кейін әдебиеттердің ауқымы кеңейтілді. Оған жазу құралдары да берілді, бұл оған түрлі адамдармен және мекемелермен хат алмасуға мүмкіндік берді, соңында Стеллаға айына бір рет онымен кездесуге рұқсат етілді. Мандела мен Папа Иоанн Павел II оның босатылуын талап етті, ал Үндістан мен Германияның қоғамдық ұйымдары оған халықаралық сыйлықтар тартты. Африка көшбасшылық форумы оның құрметіне екі томдық хаттар мен эсселер жинағын шығарды; Форумның өзі Абача үкіметінің қудалауынан қашу үшін Гананың Аккра қаласына көшуге мәжбүр болды. 1996 жылдың басында Обасанжо Жостан Адамава штатындағы Йола түрмесіне ауыстырылды. Онде оған бақша өсіруге рұқсат берілді. Обасанжо түрмеде христиандық сенімін нығайтып, Құдайға жақындап, қайта туылған христиан болғанын айтты. Сол кезден бастап христиан діні оның жеке көзқарасында маңызды рөл атқарды. Йолада ол 28 апталық уағыз айтты, ал бұрын келген пасторлардың келуі уақытша тоқтатылғаннан кейін оларды жазып алып, босатылғаннан кейін жариялауға рұқсат алды. Обасанжо сондай-ақ кейбір жас тұтқындарды түзетуге тырысты, бостандыққа шыққаннан кейін олардың жағдайын қадағалады. Обасанжо өзін улап қоюдан қорқып, әсіресе Ярадуаның өлімі қасақана уланудан болды деген әңгімелер тараған кезде. Абача 1998 жылдың маусым айында күрт қайтыс болды, содан кейін әскери қолбасшылар генерал-майор Абдулсалами Абубакерді оның орнына тағайындады. Бір аптадан кейін Абубакар Обасанжоны босатуға бұйрық берді, оны Отаға қайтару үшін ұшақ жіберді. Нигерияны азаматтық билікке қайтаруға ұмтылған Абубакар елдің барлық партияларын және институттарын таратып, 1999 жылдың мамырында азаматтық президент сайлануына жол ашатын жоспарды жариялады.
Obasanjo spent the next four months at the Ikoyi Centre, where he was initially chained up in solitary confinement. He was then transferred to Lagos' main prison, Kirikiri, where he spent time in the prison hospital for his hypertension and diabetes. Conditions in Kirikiri were overcrowded and unsanitary, with Obasanjo stating that he "would not wish it on my worst enemy". There, Bello Fadile apologised to Obasanjo for having implicated him, at which Obasanjo forgave him. A note written by Bello Fadile explaining the situation was then smuggled out of the prison and published, helping to demonstrate Obasanjo's innocence. After several weeks, Obasanjo and the other alleged conspirators were moved to Jos prison in the central plateau, Plateau State where they spent several months. Obasanjo was initially given only the Bible and Quran to read, but gradually allowed a wider range of literature. Writing material was also granted to him, allowing him to correspond with various people and institutions, and eventually Stella was permitted to visit him once a month. Both Mandela and Pope John Paul II called for his release, with Indian and German foundations both awarding him international prizes. The Africa Leadership Forum produced two volumes of letters and essays written in his honour; the Forum itself had been forced to relocate to Accra in Ghana to avoid persecution from Abacha's government. In early 1996, Obasanjo was moved from Jos to the more remote prison at Yola, Adamawa State. There, he was allowed to cultivate a garden. Obasanjo related that in prison he deepened his Christian faith and grew closer to God, becoming a born again Christian. From that point, Christianity played a much larger role in his personal world view. At Yola, he preached 28 weekly sermons after visiting ministers were temporarily banned. He wrote these sermons down, allowing them to be published when he was released. Obasanjo also tried to reform some of the younger prisoners, following up on their progress once he became a free man. Obasanjo feared that he would be poisoned, particularly amid public speculation that Yar'adua's death had been caused by deliberate poisoning. Abacha died suddenly in June 1998, after which the military commanders appointed Major General Abdulsalami Abubakar as his successor. A week later, Abubakar ordered Obasanjo's release, sending a plane to return him to Ota. Eager to return Nigeria to civilian rule, Abubakar dissolved the country's existing parties and institutions and announced a plan that would lead to a civilian president being installed in May 1999.
Президенттікке сайлау науқаны: 1998-1999
Обасанжо енді еркін адам болып, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания және АҚШ-қа барып, медициналық емделді. Нигерияда жаңа саяси партиялар құрылды, олардың ішіндегі ең ірісі Халықтық демократиялық партия (ХДП) болды, бұл партия болашақ төңкерістерді болдырмау үшін жеткілікті кең болуға тырысты. ХДП-нің көрнекті мүшелері Обасанжоны идеалды президенттік кандидат ретінде ұсынды. Олар оның халықаралық деңгейде құрметке ие болатынын және әскери тұлға ретінде елді болашақтағы төңкерістер мен сепаратистік қозғалыстардан қорғай алатынын сезінді. Сондай-ақ, Нигерияға солтүстіктің бұрынғы басшылығын теңестіру үшін оңтүстік президенті қажет екенін және Обасанжо солтүстікке қарсы ешқандай партиялық көзқарасы жоқ оңтүстік адамы екенін көрсеткенін айтты. Достары мен туыстары оған үміткер болмауға кеңес берді, өйткені оның жақсы беделіне нұқсан келтіруі немесе қаза табуы мүмкін екенін ескертті. Обасанжо тартынғандай болды, бірақ 28 қазанда ХДП-ға қосылды және бір аптадан кейін партияның президенттікке үміткері болуға ниеттенгенін мәлімдеді. Сайлау науқанында ол 1979 жылы қызметтен кеткен кездегі жақсы басқару саясатын қайта жаңартуға ұмтылғанын баса көрсетті. Ол өткізген жиын-тоқсаннан 356 миллион найра жинады, оның 120 миллион найрасын кәсіпкер Алико Данготе сыйлады. Бұл қаржының көп бөлігі әскерилер мен жаңа бизнес-элитадан түсті. Ол елді аралап, сөз сөйледі және ықпалды тұлғалармен кездесуге тырысты; штат губернаторларының қолдауын алу оның маңызды стратегиясының бір бөлігі болды. Оның науқаны басты қарсыласы Алекс Экуэмеден басым түсті, оған солтүстік және әскерилер тарапынан күдікпен қарады. ХДП Нигерияда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, 1998 жылғы желтоқсандағы жергілікті өкімет сайлауында, 1999 жылғы қаңтардағы штаттық сайлауда және 1999 жылғы ақпандағы Сенат пен Өкілдер палатасы сайлауында ең табысты партия атанды. 1999 жылғы 14 ақпанда ХДП съезі президенттік кандидатты іріктеу үшін шақырылды. Обасанжо 1658 дауыс алды, ал Экуэме 521 дауысқа ие болды, ал қалған бес кандидатқа барлығы 260 дауыс берілді. ХДП вице-президенттікке солтүстік өкілін іздеген Обасанжо Атику Абубакарды таңдады. Президенттік сайлау 27 ақпанда өтті; Обасанжоның жалғыз қарсыласы APP партиясынан Олу Фалае болды. Сайлауға құқылы азаматтардың шамамен төрттен бірі қатысты, кейбір бұрмалаулар болғанымен, зорлық-зомбылыққа жол берілмеді. Ресми нәтижелер бойынша, Обасанжо 63 пайыз дауыс жинады; ол өзінің туған Йорубаланд аймағындағы барлық алты штатта жеңіліске ұшырады.
Now a free man, Obasanjo travelled to South Africa, the United Kingdom, and the United States, where he underwent medical treatment. New political parties were forming across Nigeria, one of the largest of which was the Peoples Democratic Party (PDP), an umbrella group that sought to be sufficiently broad that if in power it would deter future coups. Prominent PDP members proposed Obasanjo as an ideal presidential candidate. They felt that he could command international respect and that as a military figure he could hold the country together against future coups and secessionist movements. They also argued that Nigeria needed a southern president to balance out its previous northern leadership and that Obasanjo had proved himself as a southerner who had no partisan prejudice against the north. Friends and family urged him not to run, saying that he would damage his good reputation or be killed. Obasanjo appeared reluctant, but on 28 October he joined the PDP and a week later announced that he was putting himself forward to be the party's presidential nominee. In his campaign, he emphasized his desire to restore what he deemed the legacy of good governance when he left office in 1979. At a fundraising dinner, he gained N356 million, of which N120 million had been donated by industrialist Aliko Dangote. Most of these donations came from military men and the new business class. He toured the country, giving speeches and seeking audiences with influential persons; courting state governors was a significant element of his approach. His campaign overshadowed that of his main rival, Alex Ekwueme, who was widely mistrusted by northerners and the military. The PDP was gaining ground in Nigeria, proving the most successful party in the local government elections of December 1998, the state elections in January 1999, and the Senate and House of Representatives elections in February 1999. On 14 February 1999, a PDP convention was called to select its presidential candidate. Obasanjo received 1,658 votes, to 521 for Ekwueme, and 260 for the other five candidates. Seeking a northerner as the PDP's vice presidential candidate, Obasanjo selected Atiku Abubakar. The presidential election took place on 27 February; Obasanjo's sole opponent was the APP's Olu Falae. About a quarter of those eligible to vote did so, and there was some rigging although no violence. The official tally gave Obasanjo 63 percent of the vote; he was the loser in all six states of his native Yorubaland.
Бірінші кезең
Ол жын-періден арылғаннан кейін, Обасанжо мамыр айында Асо Роктегі президенттік кешенге көшіп барды. 29 мамырда ол Абуджаның Бүркіт алаңында президенттік ант берді. Жаңа үкіметін тағайындағанда, Нигерияның солтүстігінен және оңтүстігінен тең сандағы министрлерді таңдады, бірақ көпшілігі христиан болғандықтан, кейбір мұсылман солтүстік тұрғындары наразылық білдірді. Сыншылар Обасанжоның кабинетін тым ескі және консервативті, сондай-ақ, әсіресе экономикалық мәселелерде тәжірибесіз деп сипаттады. Оның алғашқы әкімшілігі кезінде нигериялықтардың еркіндік деңгейі артты; баспасөз бостандығы президенттің қысымға ұшырауына мүмкіндік берді. Президенттік өкілеттігінің алғашқы айларында Обасанжо 200-ге жуық әскери офицерді, оның ішінде саяси лауазымдарда болған 93 офицерді зейнеткерлікке шығарды, бұл тәжірибелі офицерлердің мемлекеттік төңкеріс жасауының ықтималдығын азайтты. Ол сондай-ақ Қорғаныс министрлігін Лагостан Абужаға көшіріп, оны үкіметтің тікелей бақылауына алды.
After having it exorcised, Obasanjo moved into the presidential complex at Aso Rock in May. On 29 May he took the presidential oath in Abuja's Eagle Square. While appointing his new government, he selected an even number of ministers from the north and south of Nigeria, although the fact that a majority were Christian upset some Muslim northerners. Critics generally characterised Obasanjo's cabinet as being too old and conservative, as well as lacking in experience, especially when dealing with economic matters. During his first administration the levels of freedom experienced by Nigerians increased; freedom of the press allowed for considerable criticism of the president. In the initial months of his presidency, Obasanjo retired around 200 military officers, including all 93 who held political positions, thus making a coup by experienced officers less likely. He also moved the Defence Ministry from Lagos to Abuja, ensuring it was brought under more direct government control.
Екінші мерзім
2003 жылы Обасанжо этностық және діни шиеленістерге толы, қырғи қабақ соғыс сияқты өткен сайлауда қайта сайланды. Оның басты қарсыласы, бұрынғы әскери билеуші генерал Мухаммаду Бухари мұсылман болғандықтан, оның қолдауының көп бөлігі солтүстіктен болды. 61,8% дауыс жинап, Обасанжо Бухариді 11 миллионнан астам дауыспен жеңді. 2003 жылғы қарашада Обасанжо Либерияның бұрынғы президенті Чарльз Тейлорға пана беру туралы шешімі үшін сынға ұшырады. 2006 жылдың 12 маусымында ол Камерун президенті Пол Биямен «Гринтри» келісіміне қол қойды, ол Бакасси түбегіндегі шекаралық дауды ресми түрде аяқтады. Нигерия Сенаты Нигерия әскерлерінің Бакасси түбегінен шығарылуын заңсыз деп жариялаған резолюция қабылдағанына қарамастан, Обасанжо оны жоспарланғандай жалғастыруға бұйрық берді. Екінші мерзімінде Обасанжо елдің полиция күштерін кеңейтуді жалғастырды, ол 2007 жылы 325 000-ға жетті. Плато штатында мұсылмандар мен христиандар арасындағы үздірілмейтін ауылдық зорлық-зомбылық Обасанжоны 2004 жылдың мамыр айында төтенше жағдай жариялауға, штаттық үкіметті тоқтатуға және алты айлық әскери билікті орнатуға мәжбүр етті. 2005 жылдың 22 тамызында Абия штатының сол кездегі губернаторы Оржи Узор Калу Обасанжоға қатысты сыбайлас жемқорлық фактілері туралы арызды ЭФКК-ға (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке) ұсынды.
Obasanjo was re elected in a tumultuous 2003 election that had violent ethnic and religious overtones. His main opponent, fellow former military ruler General Muhammadu Buhari, was Muslim and drew his support mainly from the north. Capturing 61.8% of the vote, Obasanjo defeated Buhari by more than 11 million votes. In November 2003, Obasanjo was criticized for his decision to grant asylum to the deposed Liberian president, Charles Taylor. On 12 June 2006, he signed the Greentree Agreement with Cameroonian President Paul Biya which formally put an end to the Bakassi peninsula border dispute. Even though the Nigerian Senate passed a resolution declaring that the withdrawal of Nigerian troops from the Bakassi Peninsula was illegal, Obasanjo gave the order for it to continue as planned. In his second term, Obasanjo continued to ensure the expansion of the country's police force, which rose to 325,000 in 2007. Ongoing rural violence between Muslims and Christians in Plateau State led Obasanjo to declare a state of emergency there in May 2004, suspending the state government and installing six months of military rule. On 22 August 2005, the then governor of Abia State, Orji Uzor Kalu, submitted a petition alleging corrupt practices against Obasanjo to the EFCC.
Үшінші мерзімнің күн тәртібі
Обасанжо өзінің «Үшінші мерзімдік күнтәртібі»не байланысты дауға тартылды, ол президенттік лауазымда үшінші төрт жылдық мерзімге сайлауға мүмкіндік беру үшін конституцияны өзгерту жоспары еді. Бұл Нигерияда саяси медиада қызу пікірталас тудырды және заң жобасы Ұлттық Ассамблеяда бекітілмеді. Осының салдарынан Обасанжо 2007 жылғы сәуірдегі жалпы сайлаудан кейін лауазымынан кетті. Channels телеарнасына берген эксклюзивті сұхбатында Обасанжо «Үшінші мерзімдік күнтәртібі» деп аталатын мәселеге қатысы бар екенін жоққа шығарды. Оның сөзіне қарағанда, Нигерия Конституциясының басқа да қағидаларын өзгерту мәселесін Ұлттық Ассамблея қарастырған. Обасанжо: «Мен үшінші мерзім туралы оймен ойнаған емеспін». Үшінші мерзімдік бағдарлама кезінде Обасанжоны ірі саяси тұлғалар сынады. Нигерия Сенатының бұрынғы президенті, сенатор Кен Ннамани, Обасанжоның сенат президенті болғаннан кейін көп ұзамай оған бұл күнтәртіп туралы хабарлағанын мәлімдеді. Ол былай деді: «Мен сенат президенті болғаннан кейін ол маған өз ниеттерін айтты және оған қалай қол жеткізе алатынын түсіндірді. Басында мен оны жеңіл қабылдамадым, бірақ оқиғалар дами бастағанда оның мағынасын түсіндім». Ол сондай-ақ, 8 миллиард найра заң шығарушыларды сатып алуға жұмсалғанын, олардың бағдарламаны қолдауға ынталандырылғанын айтты. Ол: «Осылайша айтуға қалай болады, оның бұл туралы білмегендігіне қарамастан, ақша, жергілікті және шетел валюталарында қолдан-қолға ауыстырылды» деді. Фемьи Габджабиамила Ннаманидің мәлімдемесін растады, бірақ соманы басқаша көрсетті: «Жалпы сома 10 миллиардтан асты. Сіз президент болған кезде, бірақ бұл жоба сіздің идеяңыз болмағанда, 10 миллиард ақша қалай ұлттық қазынадан алынып кетті? Ол ақша қайдан келді?» Ннаманидың сөзіне сәйкес, АҚШ президенті Джордж Буш Обасанжоны үшінші рет президенттікке сайлауға түсуден бас тартуға шақырды. Ол былай деді: «Егер сіз бұл адам тек өтірік айтып жатқанына көз жеткізгіңіз келсе, АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс жазған кітапты қараңыз. Бұл Райс өмірбаяны. 628 немесе 638-бетте ол Обасанжоның Бушпен кездесуі туралы, оның бұрынғы АҚШ президентіне үшінші мерзімге сайлауға қатысу үшін Конституцияға түзетулер енгізу туралы айтқанын баяндады. Буш оған мұндай әрекетке бармауға кеңес берді. Буш оған патриот болуға және 2007 жылдың 29 мамырына дейін лауазымын тастауға бұйырды».
Obasanjo was embroiled in controversy regarding his "Third Term Agenda", a plan to modify the constitution so he could serve a third, four year term as president. This led to a political media uproar in Nigeria and the bill was not ratified by the National Assembly. Consequently, Obasanjo stepped down after the April 2007 general election. In an exclusive interview granted to Channels Television, Obasanjo denied involvement in what has been defined as "Third Term Agenda". He said that it was the National Assembly that included tenure elongation amongst the other clauses of the Constitution of Nigeria that were to be amended. Obasanjo stated: "I never toyed with the idea of a third term." Obasanjo was condemned by major political players during the Third Term Agenda saga. Senator Ken Nnamani, former president of the Nigerian Senate, claimed Obasanjo informed him about the agenda shortly after he became senate president. He said: "Immediately, I became senate president, he told me of his intentions and told me how he wanted to achieve it. I initially did not take him seriously until the events began to unfold." He also insinuated that Eight Billion Naira was spent to corrupt legislators to support the agenda, asking: "How can someone talk like this that he didn't know about it, yet money, both in local and foreign currencies, exchanged hands." Femi Gbajabiamila corroborated Nnamani's account but put the figure differently, stating: "The money totaled over N10 billion. How could N10bn be taken out of the national treasury for a project when you were the sitting President, yet that project was not your idea? Where did the money come from?" In the following quotes, Nnamani said US president George W. Bush warned Obasanjo to desist from his plan to contest presidential election for the third term. He commented: "If you want to be convinced that the man is only telling a lie, pick up a copy of the book written by Condoleezza Rice, a former US secretary of state. It is actually an autobiography by Rice. On page 628 or page 638, she discussed Obasanjo's meeting with Bush, how he told the former American President that he wanted to see how he could amend the Constitution so that he could go for a third term. To his surprise, Bush told him not to try it. Bush told him to be patriotic and leave by 29 May 2007."
Дипломатиялық
Обасанжоны БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун соғысқа тосқан Конго Демократиялық Республикасына арнайы елші етіп тағайындады. Ол Конго Демократиялық Республикасының президенті Джозеф Кабиламен және көтерілісшілердің басшысы Лоран Нкундамен жеке-жеке кездесулер өткізді. 2013 жылдың шілдесінде Зимбабведе өткен сайлау кезінде Обасанжо Африка одағының сайлау бақылаушыларының делегациясын басқарды. 2022 жылы Обасанжо Африка одағының қолдауымен Эфиопия үкіметі мен Тигрэй халықтық азаттық фронты арасындағы бейбіт келіссөздерін жүргізіп, 2 қарашада Тигрэй соғысының тоқтатылуына қол жеткізді.
Obasanjo was appointed Special Envoy by UN Secretary General Ban Ki moon to the war torn Democratic Republic of the Congo. He held separate meetings with DRC President Joseph Kabila and rebel leader Laurent Nkunda. During the Zimbabwean election of July 2013, Obasanjo headed a delegation of African Union election observers. In 2022, Obasanjo mediated peace talks between the Ethiopian government and the Tigray People's Liberation Front under the auspices of the African Union, culminating in a ceasefire of the Tigray War on November 2, 2022.
Қосымша білім беру
2017 жылдың желтоқсан айында Обасанжо Нигерияның Ұлттық ашық университетінде (NOUN) Ph. D. диссертациясын қорғады. Қазір ол теология ғылымдарының докторы. Бұл оның осы мамандық бойынша магистратураны бітіргеннен кейін шамамен екі жыл өткен соң болды.
In December 2017, Obasanjo defended his Ph. D. thesis at the National Open University of Nigeria (NOUN). He now holds a Ph. D. in theology. That was about two years after he completed his master's degree in the same course.
Саяси идеология
Идеологиялық тұрғыдан Обасанжо – нигериялық ұлтшыл еді. Ол нигериялық патриотизмге және Нигерияның этникалық топтар бойынша бөлінудің орнына, біртұтас ұлттық мемлекет ретінде сақталуы керек деген сенімге берілді. 2001 жылы ол өзінің ұзақ мерзімді мақсаты – «Нигерия азаматтығынан басқа барлық жеке куәліктерді жою» екенін мәлімдеді. Нигерияны этникалық негізде бөлу 1990 жылдардағы Югославия соғыстарында болған этникалық тазалау мен зорлық-зомбылыққа алып келеді деп сарқырамалады. Илифф пікірінше, Обасанжоның нигериялық ұлтшылдығына йоруба элитасынан алшақтауы және әртүрлі этникалық топтардан сарбаздармен бірге жұмыс істеген армиядағы тәжірибесі әсер еткен. Илифф консенсус саясатына баса назар аудару – Обасанжоның саяси мансабының барысындағы «бағыт беруші қағида» болғанын атап өтті. 1970 жылдары билікте болғанда Обасанжо үкіметке қарсы «институционалды оппозицияны» сынады. Оның ойынша, бұл «көптеген африкалық саяси мәдениет пен тәжірибеге қайшы келді». Ол үкіметке үнемі қарсы тұрудың орнына, оппозициялық партиялар құрылысшыл сын айтуы керек және саясаткерлер үнемі бәсекелесудің орнына консенсус іздеуі керек деп есептеді. Саяси бәсекелестік Нигерия сияқты дамып келе жатқан ел үшін қауіпті тұрақсыздық тудырады деп ойлады және тұрақтылықты сақтау қажеттігін айтты. 1980 жылдардың басында өкілді демократиялық биліктің сәтсіздігіне көңілі толмағаннан кейін Обасанжо Нигерияда бір партиялық жүйеге қолдау көрсетуге кірісті. Бірақ, бұл бір партиялық жүйе басқаруға халықтың қатысуын қамтамасыз етуі, адам құқықтарын құрметтеуі және сөз бостандығын қорғауы керек екенін атап өтті. Кейін 1980 жылдары Бабангида ұсынған екі партиялық жүйеге қарсы ескертті, себебі Бабангида солшыл және оңшыл партиялардың бәсекелесін көздегенімен, олардың христиандық оңтүстік пен мұсылмандық солтүстікті ұсынушы бір партияға айналуы мүмкін деп санайтын. Оның пікірінше, құрылатын саяси партиялардың санына шектеу қойылмауы керек, бірақ егер мұндай мүмкіндік болмаса, Нигерия бір партиялық мемлекет болуы керек еді. 1990 жылдардың басында Кеңес Одағының ыдырауы мен Африкада көппартиялық саясатқа бет бұру кезінде Обасанжо көппартиялық жүйені қайта қолдады. Илиффтің айтуынша, саясаткер ретінде Обасанжо «ашық ойлы прагматизм» танытты. Обасанжоның әртүрлі уақыттарда қолданған тактикасы – өз пікіріне қолдау табу үшін мәселені қасақана екіге бөлу еді. Илиффтің ойынша, Обасанжо Нигерияның британдық үстемдіктен тәуелсіздік алу үшін күресінде маңызды рөл атқармаса да, ол тәуелсіздік қозғалысының «оптимизмі мен адалдығымен» «мәңгілікке белгіленді». Қызмет бабында Обасанжоның міндеті – Нигерияның саяси және экономикалық тұрғыдан тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету болды. Саяси мансабының барысында Обасанжо 1970 жылдары кең таралған мемлекеттік өнеркәсіпке араласудың артықшылықтарына сенімінен 1990 жылдары басымдыққа ие болған нарықтық либерализмге көшті. Илиффтің пікірінше, Обасанжо өзінің мансабында мемлекеттің экономикаға араласу деңгейіне қатысты әрқашан «екіұштылық» танытқан. Оның жалпы көзқарасы – кедейліктің себебі жалқаулық екендігі. 1999 жылғы президенттік сайлау кампаниясы кезінде Обасанжо өзін «нарыққа бағдарланған социал-демократ» деп атады, бірақ ұсынған экономикалық стратегиясы туралы нақты айтпады. Президенттік кезеңінде оның үкіметі еркін нарыққа, протекционистік экономикалық стратегияларға және социализмге жақын тұрған тұлғаларды біріктірді. Обасанжо капитализм мен социализм туралы идеологиялық пікірталастарды жеңілсізді. Оның қабылдаған шешімдері көбінесе заңдық немесе конституциялық қағидаларға емес, саяси есептерге негізделген, бұл оның кейбір сыншыларының алаңдаушылығын тудырды. Дерфлер Обасанжоның алғашқы президенттік мерзімінде «сақты реформатор» болғанын айтты.
Ideologically, Obasanjo was a Nigerian nationalist. He was committed to a form of Nigerian patriotism and the belief that Nigeria should be retained as a single nation state, rather than being broken up along ethnic lines. In 2001, he stated that his long term goal was "the nullification of all forms of identification except Nigerian citizenship". He argued that dismantling Nigeria along ethnic lines would result in the ethnic cleansing and violence that had been seen during the Yugoslav Wars of the 1990s. Iliffe argued that Obasanjo's Nigerian nationalism was impacted both by his detachment from the Yoruba elite and by his time in the army, where he worked alongside soldiers from a broad range of ethnic backgrounds. Iliffe noted that an emphasis on consensus politics was "a guiding principle" throughout Obasanjo's career. While in power during the 1970s, Obasanjo expressed criticism of "institutionalized opposition" to the government. In his view this was "profoundly incongruent with most African political culture and practice." Instead of constantly opposing the government, he believed that opposition parties should instead offer constructive criticism, and that politicians should pursue a search for consensus rather than engaging in constant competition. He thought that political competition had a destabilising effect that was particularly dangerous for a developing country such as Nigeria, and that stability should be preserved. Frustrated with what he regarded as the failures of representative democratic rule during the early 1980s, Obasanjo began expressing support for a one party state in Nigeria. He nevertheless insisted that this one party state must facilitate general public participation in governance, respect human rights, and protect freedom of expression. Later in the 1980s, he warned against the proposed two party state which Babangida was putting forward, believing that while Babangida envisioned a centre left and centre right party competing against each other, it would inevitably develop into one party representing the Christian south and the other representing the Muslim north. He instead argued that there should be no limit on the number of political parties that could be formed, although suggested that if this could not occur then Nigeria should become a one party state. Amid the collapse of the Soviet Union in the early 1990s and the subsequent move towards multi party politics across Africa, Obasanjo again became supportive of multi party systems. Iliffe noted that as a politician, Obasanjo displayed an "open minded pragmatism". A tactic employed by Obasanjo at various points was to deliberately polarise an issue so as to rally support for his perspective. Iliffe thought that although Obasanjo had been too young to play a major role in the anti colonialist struggle for Nigerian independence from British rule, he was "marked for ever" by the "optimism and dedication" of the independence movement. In office, Obasanjo's task was to ensure that Nigeria functioned both politically and economically. Over the course of his political career, Obasanjo moved from the belief in the advantages of state involvement in heavy industry, which was common in the 1970s, to a commitment to market liberalism that had become dominant in the 1990s. Iliffe thought that throughout his career, Obasanjo had always displayed an "ambivalence" about the level of state involvement in the economy. His general attitude was that poverty was caused by idleness. While campaigning for the 1999 presidential election, Obasanjo called himself a "market oriented social democrat" although was vague on his proposed economic strategy. During his presidency, his government brought together figures who were committed to free markets, who favoured more protectionist economic strategies, and those sympathetic to socialism. Obasanjo was contemptuous of ideological arguments about capitalism and socialism. The decisions he took were usually based on political considerations rather than on legal or constitutional principles, something which was a source of concern for some of his critics. Derfler thought that during his first term in office, Obasanjo was a "cautious reformer".
Жеке өмір
Обасанжо көп әйелділікпен өмір сүрген. Обасанжо 1963 жылы Лондонда алғашқы әйелі Олуреми Акинлавонға үйленді; ол 1967 жылы оның алғашқы баласы Иябоны дүниеге әкелді. Иябо әкесімен жақын қарым-қатынаста болды. Олуреми Обасанжоның басқа әйелдермен қарым-қатынас жасауына наразы болды және ол оны ұрғанын айтты. Олар 1970-ші жылдардың ортасында ажырасты. Сол онжылдықта Обасанжо NTA тілшісі Голд Орухпен ресми емес қарым-қатынас жасады, ол оған екі бала татті. 1976 жылы ол екінші әйелі Стелла Абебеге үйленді, оны Лондонға сапар барысында танысты. 1976 жылы Стеллаға үйленді және олар үш бала сүйді. Обасанжоның басқа серіктестерінің қатарында 1986 жылы көлік ұрлаушылары өлтірген кәсіпкер Линда Соарес та бар. 2005 жылдың 23 қазанында президент Испанияда жасалған абдоминопластикадан кейін қайтыс болған әйелі, Нигерияның бірінші ханымы Стелла Обасанжодан айырылды. 2009 жылы дәрігер, тек "АМ" деп танылған, Испанияда салғырттығы үшін бір жылға бас бостандығынан айырылды және ұлына шамамен 176 000 доллар өтемақы төлеуге міндеттелді. Ол осы әйелдермен қарым-қатынасын жасырып отырды. Кейбір балалары оған ерекше жеңілдік көрсетпегеніне және аналарына жаман қарым-қатынас жасағанына ренжіді. Оның ұлдарының бірі, Адебое Обасанжо Нигерия армиясының бригадир-генералы. Этностық тұрғыдан Обасанжо – йоруба, бұл оның сөйлеуі мен киім таңдауында көрінетін мәдени идентификациясы. Алайда ол өзінің нигериялық екенін йоруба екенінен жоғары қойып, "Мен йоруба емес, нигериялықпын. Мен нигериялық емес йоруба емеспін" деп қайта-қайта айтты. Өмірі бойы ол қалалық өмірден гөрі ауылдық өмірді артық көріп келді. Ол өмірі бойы ішімдік ішпеген. Ол тәртіп пен міндет сезімімен ерекшеленді және көшбасшылықтың маңыздылығын баса көрсетті. Ол жоспарларын мұқият жасады, ал Илифф оны "табиғатынан сақ адам" деп атады. Ол бала кезінде үйренген құндылықты – үлкендерге құрмет көрсетуді әрқашан баса міндеттеді. Илифф Обасанжоны "зор физикалық және зиялық энергияға ие" адам ретінде сипаттады, ол "біліктілікті шеберлікпен және аяусыздықпен, кейде арсыздықпен, бірақ сирек қатыгездікпен қолданды". Дерфлер де Обасанжо "қабақты және жаман" көрінсе де, оның "өткір сезімталдыққа ие" және "қатаң және аяусыз" бола алатынын айтты. Илиффтің айтуынша, оның "еңбекке қабілеті ерекше". Ол ақшаға абайлап қарады, қарапайым өмір сүрді және мүліктік меншікке инвестиция жасап, қаржылық қауіпсіздікке қол жеткізді. Ол жұмсақ сөйлейді. Олтыз жасқа келгенде Обасанжо күн сайын 18-20 сағат жұмыс істеп, аз ұйықтады. Ол әр күнін дұғамен бастайтын. Обасанжо диабеттен және жоғары қан қысымынан зардап шегеді. Ол сквош ойнауды ұнататын. Обасанжоның түрмеден шыққаннан кейінгі жазбалары оның Киелі кітапты әдеби мағынада түсінуіне берілгендігін көрсетті. Ол Дарвиннің эволюция теориясын "адамды төмендететін, құнсыздандыратын және адамгершіліктен айыратын" идея деп атады. Түрмеден босатылғаннан кейін оның жазбаларында дәстүрлі мәдениеттің адамгершілікке басшылық етуіне көп көңіл бөлмеді, нигериялықтарды христиан дініне дейінгі "өмір салтынан бас тартуға" шақырды. Илифф Обасанжоның қайта туылған христиан діні "көпшілікке танымал" және православиелік Пятидесятницалық іліммен үйлесімді екенін атап өтті. Ол Нигериядағы кейбір Пятидесятниктер үйреткен өркендеу туралы ізгі хабарды қабылдамады. Сондай-ақ, түрмеге қамалғаннан кейін провиденциализм оның дүниетанымының маңызды бөлігіне айналды. Басқа да түрлі басшы атақтарымен қатар, Бас Обасанжо Ибогун Олаогунның Олори Омо Илу атағын иеленуші. Оның отбасы мүшелерінің көптегені де басшылық қызметтерді атқарған немесе атқарып жүр.
Obasanjo lived a polygamous lifestyle. Obasanjo married his first wife, Oluremi Akinlawon, in London in 1963; she gave birth to his first child, Iyabo, in 1967. Iyabo had a close relationship with her father. Oluremi was unhappy that Obasanjo maintained relationships with other women and alleged that he beat her. They divorced in the mid 1970s. That decade, Obasanjo began a common law relationship with NTA reporter Gold Oruh who bore him two children. He married his second wife, Stella Abebe, in 1976, having met her on a visit to London. He married Stella in 1976 and they had three children. Obasanjo's other partners include businesswoman Lynda Soares who was murdered by car thieves in 1986. On 23 October 2005, the President lost his wife, Stella Obasanjo, First Lady of Nigeria, after she died following an abdominoplasty in Spain. In 2009, the doctor, known only as 'AM', was sentenced to one year in jail for negligence in Spain and ordered to pay restitution to her son of about $176,000. He was largely private about his relationships with these women. Some of his children were resentful that he gave them no special privileges and treated their mothers poorly. One of his sons, Adeboye Obasanjo is a brigadier general in the Nigerian army. Ethnically, Obasanjo is Yoruba, a cultural identification he reflected in his speech and choice of clothing. However, he always foregrounded his Nigerian identity above his Yoruba one, repeatedly stating that "I am a Nigerian who happens to be a Yoruba man. I am not a Yoruba man who happens to be a Nigerian." Throughout his life he expressed a preference for rural over urban life. He has been a lifelong teetotaller. He has been characterised as having a sense of discipline and duty, and emphasised what he saw as the importance of leadership. He was meticulous at planning, and Iliffe called him an "instinctively cautious man". Obasanjo always emphasised the importance of deferring to seniority, a value he had learned in childhood. Iliffe described Obasanjo as a man with "great physical and intellectual energy" who "exercised power with skill and ruthlessness, sometimes unscrupulously but seldom cruelly". Derfler similarly stated that, although Obasanjo could appear "boorish and dull", he had a "sharply perceptive mind" and the capacity to be "tough and ruthless". He had, according to Iliffe, a "remarkable capacity for work". He was cautious with money, living modestly and seeking financial security by investing in property. He is softly spoken. In his sixties, Obasanjo would regularly work 18 to 20 hour days, getting very little sleep. He would start each day with prayers. Obasanjo suffers from diabetes and high blood pressure. He enjoyed playing squash. Obasanjo's writings after his imprisonment reflected his commitment to Biblical literalism. He called the Darwinian theory of evolution a "debasing, devaluing and dehumanising" idea. After his release from prison his writings placed far less emphasis on traditional culture as a guide to morality, calling on fellow Nigerians to reject much of their pre Christian "way of life". Iliffe noted that Obasanjo's born again Christianity was "strikingly orthodox" and was aligned with Orthodox Pentecostal teaching. He rejected the prosperity gospel that was taught by some Pentecostalists in Nigeria. Providentialism also became a key part of his worldview after his imprisonment. In addition to a variety of other chieftaincy titles, Chief Obasanjo is the holder of the title of the Olori Omo Ilu of Ibogun Olaogun. A number of other members of his family hold or have held chieftaincies as well.
Қабылдау және мұра
Джон Илифф Обасанжоны "өздерінің колониялық мемлекеттерін нығайтуға арналған тәуелсіз африкалық көшбасшылардың екінші буынының көрнекті өкілі" деп сипаттады. Ол Обасанжоның президенттігінде төрт маңызды жетістікке қол жеткізгенін атап өтті: Нигерияны қамқан ішкі дау-дамайды ішінара тоқтатты, әскерді бақылауда ұстады, Африка Одағының құрылуына көмектесті және елдің сыртқы қарызын жойды. 1999 жылдың желтоқсанында оның беделділігі 84% болды, 2001 жылы 72% құрады, ал 2003 жылдың қыркүйегінде 39% дейін төмендеді. Обасанжо өзінің іс-қимылдарының адал болғанын мәлімдесе де, мансабы бойы сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға ұшырады. Обасанжоның сыншылары 1990 жылдардағы түрме жазасынан кейін ол өзін мессиялық тұлға ретінде сезіне бастағанын, кішіпейілділігінен айырылып, Нигерияны басқарудың оның Құдай берген тағдыры екеніне терең сенгенін айтады. Сыншылар оның билікке құмар болғанын және әсіресе екінші президенттік мерзімінде билікті шексіз сақтап қалу идеясымен жетекшілікке алғанын сендірді. Мемлекет басшысы болған алғашқы мерзімінде ол өз этностық тобының мүддесін ілгерілету үшін көбірек күш жұмсауы керек деп ойлаған зулустардан наразылық көріп, жаулыққа тап болды. Түрмеден шыққаннан кейін Обасанжо сын-пікірлердің тек "менің жолымның дұрыстығын" растағанын және оның сыншыларының "бұзылған және жемқор әлемдегі әрекетсіздігін" көрсеткенін мәлімдеді.
John Iliffe described Obasanjo as "the outstanding member of the second generation of independent African leaders who dedicated themselves to the consolidation of their postcolonial states". He thought that there were four major achievements of Obasanjo's presidency: that he partially contained the domestic turmoil permeating Nigeria, that he kept control of the military, that he helped to form the African Union, and that he liquidated the country's external debt. In December 1999, his approval rating was at 84%; by 2001 it was at 72%; and by September 2003 it had fallen to 39%. Obasanjo was repeatedly accused of corruption throughout his career, although maintained that his dealings were honest. Obasanjo's critics believed that after his imprisonment in the 1990s, he increasingly perceived himself as a messianic figure, having lost his humility and become increasingly committed to the belief that it was his God commanded destiny to rule Nigeria. Obasanjo's critics believed that he had been corrupted by power and that, particularly during his second term in office, he became driven by the idea of indefinitely retaining power for himself. During his first term as head of state, he earned some enmity from fellow Yoruba who believed that he should have done more to advance the interests of his own ethnic group in government. After his imprisonment, Obasanjo claimed that criticism only served to confirm "the rightness of my cause" and demonstrated his critics' "depravity in a fallen and perverted world".