Нигерия қарулы күштерінің тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Нигерияның әскери күштері Нигерияның қарулы күштері 1960 жылы елде орналасқан Батыс Африка Корольдік шекаралық күштерінің жауынгерлік бөлімшелерінің мұрагері ретінде құрылды. Бұл бөлімшелер бұрын Британ империясының көп батальондық дала күштері ретінде Нигерияның протекторат кезеңінде қызмет еткен. Құрылғаннан бері Нигерия әскері азаматтық соғысқа қатысты – 1967-1970 жылдардағы Биафрамен болған қақтығыс – және Біріккен Ұлттар Ұйымымен бірге, сондай-ақ Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қоғамдастығының (ЭКОМОГ) Либерия мен Сьерра-Леонедегі бейбітшілік сақтау тобының негізгі күші ретінде шетелге бейбітшілік сақтау күштерін жіберді. Ол екі рет өз елінде билікті басып алды (1966 және 1983 жылдары). Нигерияның қарулы күштері келесі онжылдықтарда Африка құрлығындағы әскери операцияларға белсенді қатысып, 2017 жылы Гамбиядағы ЭКОВАС әскери араласуына қатысу сияқты маңызды міндеттерді орындады.

Тарих

Нигерия қарулы күштерінің бастауы 1960 жылы тәуелсіздік алған кезде Нигерияға айналған Корольдік Батыс Африка шекаралық күштерінің құрамындағы элементтерде жатыр. 1956 жылы Корольдік Батыс Африка шекаралық күштерінің (RWAFF) Нигерия полкі Нигерия әскери күштері (RWAFF) деп атау өзгертті, ал 1958 жылдың сәуір айында Нигерияның отарлық үкіметі Нигерия әскери күштерін британдық соғыс кеңсесінен басқаруға алды. Құрылғаннан кейін көп ұзамай, NAF 1967 жылдан 1970 жылға дейінгі Нигерия азаматтық соғысы кезінде Биафраның сепаратистік мемлекетіне қарсы жауынгерлік операцияларға қатысты. Осы кезеңде Нигерия әскери күштерінің құрамы 1967 жылы 85 000 адамнан соғыс аяқталғанда 250 000-нан астам әскерге дейін өсті. Азамат соғысынан кейінгі жылдары Нигерияның қарулы күштерінің саны соғыстан кейінгі деңгейден шамамен 125 000 адамға дейін кеміді. Қарулы күштерінің мөлшері мен қаржыландыруы қысқарғанына қарамастан, Нигерия Батыс Африкадағы жалғыз әскери күш болып табылады, ол 1990 жылы Либериядағы азаматтық соғысқа араласу сияқты шетелдік әскери операцияларға қатыса алады. Азамат соғысы кезінде әскери күштердің күрт өсуі Нигерияның алғашқы әскери режимінен берік орнаған әскери билігін нығайтты. Осының нәтижесінде әскерилер Нигерия қоғамындағы теңдер арасындағы бірінші орынды нығайтып, әскери тиімділіктің төмендеуіне ықпал етті. 1999 жылы президент болған Олусегун Обасанжо сол жылы өткен инаугурациялық сөзінде: "Кәсібиліктің жоғалғанына қатты өкінемін, әскердің біліктілігінің төмендеуін көріп жүрегім ауырады" деді. Бүгінде NAF Нигерия мен аймақтағы тұрақтылықты қауіпте жататын бірқатар ішкі қиындықтарға тап болып отыр. Бұл қатерлердің бірі – 2009 жылдың шілдесінен бері Нигерияның солтүстік-шығысындағы Боко Харам жихадистік бүлікшілеріне қарсы үздіксіз күрес. Сонымен қатар, Нигерия Нигер дельтасында ұзақ жылдардан бері пираттыққа қарсы күресіп келеді, бұл елдің маңызды мұнай өнеркәсібіне қауіп төндіреді, ол Нигерия экспортының 90% және үкімет кірісінің 35% құрайды. Бұл жағдайды нашарлатуда сыбайлас жемқорлықтың үлкен рөлі бар. Сыбайлас жемқорлық Нигерия әскери күштерінің ішкі қауіпсіздікке қарсы күресу қабілетін әлсіретеді және бүкіл елде әрекет ететін бүлікшілер мен террористердің ұзақ өмір сүруіне себеп болады. Бұл қиындықтарға қарамастан, Нигерияның қарулы күштері әскерлердің тәртібі мен атыс күшін арттыру мақсатындағы кең ауқымды жаңғырту бағдарламаларына бекініп отыр. Бұл жаңа бронетранспорттық құралдар, жауынгерлік ұшақтар мен әуеде барлауға арналған дрондарды сатып алуды, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы нашар күтімге түскен теңіз кемелерін жөндеуді қамтиды. Қарулы күштердің жауынгерлік қабілетін арттырудағы осы тенденциялар, сондай-ақ әскери қызметкерлер мен үкіметтік бюрократияның қатарындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес Нигерияның ұлттық қауіпсіздігіне және Батыс Африка аймағындағы тұрақтылыққа қатысты қиындықтарды жеңуге өте маңызды болып табылады.

The origin of the Nigerian Armed Forces lies in the elements of the Royal West African Frontier Force, that became Nigerian, when independence was granted in 1960. In 1956, the Nigeria Regiment of the Royal West African Frontier Force (RWAFF) was renamed the Nigerian Military Forces, RWAFF, and in April 1958, the colonial government of Nigeria took over from the British War Office control of the Nigerian Military Forces. Shortly after its formation, the NAF was engaged in combat operations against the secessionist state of Biafra, during the Nigerian Civil War from 1967 to 1970. At this point in time, the Nigerian military ballooned in strength from 85,000 personnel in 1967, to more than 250,000 troops by the war's end. In the years following the civil war, the Nigerian Armed Forces were halved in size from its post war height to approximately 125,000 men. In spite of this contraction in the size and funding of its armed forces, Nigeria would boast the only military in West Africa capable of engaging in foreign military operations, such as during its intervention in Liberian civil war in 1990. The great expansion of the military during the civil war further entrenched the existing military hold on Nigerian society, carried over from the first military regime. In doing so, it played an appreciable part in reinforcing the military's nearly first among equals status within Nigerian society, and the linked decline in military effectiveness. Olusegun Obasanjo, who by 1999, had become president, bemoaned the fact in his inaugural address that year: " Professionalism has been lost my heart bleeds to see the degradation in the proficiency of the military." Today, the NAF faces a number of domestic challenges which continue to undermine stability within Nigeria and the region as a whole. Some of these threats include the ongoing conflict against the jihadist rebel group, Boko Haram in northeastern Nigeria, which has been in effect since July 2009. Likewise, Nigeria has been engaged in a long running anti piracy campaign in the Niger Delta, which has threatened the vital petroleum industry in the country, which is the source of 90% of Nigeria's exports and 35% of the government's revenue. Compounding this state of affairs is the role corruption plays in the ongoing attempts to strengthen the armed forces. Corruption has historically weakened the Nigerian military's capacity to face internal security threats and is cited as being responsible for the continued longevity of rebels and terrorists operating throughout the nation. In spite of these challenges to its operational readiness, the Nigerian Armed Forces have committed to a number of wide ranging modernization programs to bolster the discipline and firepower of its troops. This includes the acquisition of new armored vehicles, combat aircraft and aerial reconnaissance drones, and the refurbishing of naval vessels, which had suffered from a prolonged periods of poor or minimal maintenance. These trends in the development of the armed forces as a fighting force, as well as efforts to combat corruption within the ranks of military personnel and government bureaucracy, have been critically important in the ability of Nigeria to confront challenges to its national security and stability in the wider region of West Africa as a whole.

Командалық құрылым

Нигерия президенті қарулы күштердің бас қолбасшысы болып табылады және Конституциялық өкілеттіктерін Қорғаныс министрлігі арқылы жүзеге асырады, ол әскерилерді және олардың құрамын басқаруға жауапты. Қорғаныс күштерінің (AFN) операциялық басшысы – Қорғаныс штабының бастығы, ол Нигерияның Қорғаныс министріне бағынады. Қазіргі басшы – генерал Кристофер Гвабин Муса. Ұлттық қорғаныс кеңесі 1979 жылдан бері құрылған және қарулы күштерге қатысты мәселелер бойынша Президентке кеңес береді. ҰҚК төрағасы – Президент, ал оның құрамына Нигерияның Вице-президенті, Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі, Қорғаныс министрі, Қорғаныс жөніндегі мемлекеттік министр, Қорғаныс штабының бастығы, Армия штабының бастығы, Әскери-теңіз күштері штабының бастығы және Әуе күштері штабының бастығы, сондай-ақ Президентке тағайындауға өкілеттік берілген басқа да адамдар кіреді.

Әскер

Нигерия армиясы (НА) – Нигерия қарулы күштерінің құрлық әскері бөлімшесі және қарулы күштердің ең ірісі. Оның негізгі құрамына 1-ші дивизия, 2-ші дивизия, 3-ші бронетанкті дивизия, 81-ші дивизия, 82-ші дивизия, сондай-ақ жаңадан құрылған 8-ші, 7-ші және 6-шы дивизиялар кіреді. Нигерия армиясын қазіргі таңда генерал-лейтенант Таореид Абиодун Лагбаджа басқарады, ол президент Бола Ахмед Тинубу тағайындаған. Нигерия армиясы бірінші республикадан бері Нигерия демократиясын қорғауда маңызды рөл атқарып келеді.

Әскери-теңіз флоты

Нигерияның әскери-теңіз күштері (NN) – Нигерия қарулы күштерінің теңіз тармағы. Нигерия әскери-теңіз күштерінің қазіргі командалық құрылымы Абужадағы Әскери-теңіз штабынан және Лагос, Калабар және Байелса қалаларындағы штабтары бар үш операциялық командадан тұрады. Оқу командасының штаб-пәтері Нигерияның коммерциялық астанасы Лагоста орналасқан, бірақ оқу базалары бүкіл Нигерияға тарап кеткен. Бес операциялық база, бес ілгерілеу операциялық база (тағы екеуі жақын арада құрылатын болады), Лагос және Порт-Харкортта орналасқан екі кемежай және Лагос және Калабарда орналасқан екі флот бар. Нигерияның әскери-теңіз күштеріне қазіргі уақытта вице-адмирал Эммануэль Икечукву Огалла басшылық етеді.

Әуе күштері

Нигерияның Әуе күштері 1964 жылғы қаңтарда Батыс Германияның техникалық көмегімен ресми түрде құрылды. Әуе күштері көлік бөлімшесі ретінде басталып, әуе экипажы Канада, Эфиопия және Пәкістанда оқытылды. 1966 жылы Кеңес Одағы МиГ-17 ұшақтарын сыйға тартқанға дейін Әуе күштерінде жауынгерлік қабілет болған жоқ. 2007 жылы Әуе күштерінің құрамы 10 мың адамды құрады. Олар көлік, оқу, тікұшақ және истребитель ұшақтарымен ұшады. 2021 жылға қарай Әуе күштерінің әскери қызметшілерінің саны 18 мыңға жетті. Әуе күштері Нигериядағы Джос қаласындағы Әуе күштері әскери мектебі мен Әуе күштері технология институтын қаржылай қолдайды. Нигерия сонымен қатар отандық әскери дайындық пен әскери өндіріс қабілеттерін дамыту саясатын ұстанды. Нигерия әртүрлі елдерден әскери техника сатып алудағы әртараптандыру саясатын қатаң сақтап келеді. Қазіргі уақытта Нигерия Әуе күштеріне авиация маршалы Хасан Бала Абубакар басшылық етеді.

Білім беру мекемелері

Нигериядағы оқу орындарының қатарындағы беделді офицерлік дайындық мекемелері: Кадунадағы Нигерия қорғаныс академиясы, Джаджидегі Қарулы күштердің командалық-штабтық колледжі және Абужадағы Ұлттық соғыс колледжі бар. АҚШ-тың әскери келісімшарт жасаушы компаниясы – Military Professional Resources Inc. шамамен 1999-2000 жылдары қарулы күштер үшін азаматтық-әскери қатынастар мәселелері бойынша кеңес беруге қатысқан.