Кіріспе
Еуропадағы географиялық аймақ Солтүстік Германия () - Германияның солтүстік бөлігіндегі лингвистикалық, географиялық, әлеуметтік-мәдени және тарихи аймақ. Оған Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург-Ворпомерн және Төменгі Саксонияның жағалауындағы мемлекеттері және Гамбург пен Бремен қалалары кіреді. Ол Оңтүстік Германиямен, Батыс Германиямен және Шығыс Германиямен қарама-қайшы.
Northern Germany (link=no, ) is a linguistic, geographic, socio cultural and historic region in the northern part of Germany which includes the coastal states of Schleswig Holstein, Mecklenburg Vorpommern and Lower Saxony and the two city states Hamburg and Bremen. It contrasts with Southern Germany, Western Germany and Eastern Germany.
Тіл
Солтүстік Германия әдетте төменгі неміс диалектілері сөйленетін Уердинген мен Бенрат сызығының солтүстігіндегі Спрахраум аймағын білдіреді. Бұларға батыстағы төменгі саксон диалектілері (Рейнландқа дейінгі Вестфалия тіл аймағын қоса алғанда), Балтық жағалауындағы Батыс Померания, Альтмарк және солтүстік Бранденбург, сондай-ақ Солтүстік төменгі неміс диалектілері. XIX ғасырдан бастап, стандартты неміс тілін қолдануды, әсіресе, Пруссия әкімшілігі қатты қолдағанмен, төменгі неміс диалектілері әлі де ауылдық жерлерде бар, олардың саны шамамен бес-сегіз миллион белсенді сөйлеуші. Алайда Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап Германияның бұрынғы шығыс аймақтарынан қуылғандардың көшіп келуінен кейін оның таралуы бірте-бірте азайды. Сонымен қатар, фриз тілінде Шығыс және Солтүстік Фризияда, сондай-ақ Данияда (стандартты және Оңтүстік Ютландия) Шлезвигтің кейбір бөліктерінде сөйленеді.
География
Солтүстік Германияның негізгі жер бедері - Солтүстік Германия жазығы, оның ішінде Солтүстік және Балтық теңіздерінің жағалауындағы батпақтар, сондай-ақ ішкі аймақтағы geest және шөптесіндер. Сонымен қатар Балтық таулы аймағының төменгі төбелері, жер асты мореналары, ұшқыр мореналары, сандур, мұздық аңғарлар, батпақтар және Луч. Бұл белгілер Вейхсельдік мұздық кезеңінде пайда болды және топографиялық тұрғыдан оңтүстік Германияның жақын орналасқан Орталық таулы аймақтарымен, мысалы, кейде Солтүстік Германияның бөлігі ретінде саналатын Харц және Тютобург орманымен қарама-қарсы келеді.
Мәдениет
Солтүстік Германияда дәстүрлі түрде протестантизм, әсіресе лютерандық діндер басым болды. Германияның солтүстігіндегі Шлезвиг-Гольштейн және Төменгі Саксония провинцияларында лютерандықтардың саны ең көп. Ерекшеліктер ретінде батыстағы католиктік округтер - Емсленд, Клоппенбург және Вехта, олар дәстүрлі түрде оңтүстіктегі Вестфалия католиктік аймағымен байланысты, ал Дудерштадт қаласының айналасындағы Төменгі Саксонияның ең оңтүстік аймағы дәстүрлі католиктік Айхсфельд анклавының бір бөлігін қамтиды. Мәдени және әлеуметтік жағынан Солтүстік Германияның оңтүстік және оңтүстік-батыс Германияға қарағанда табыстың теңдігі мен гендерлік теңдіктің жоғары деңгейімен сипатталады. Германия үшін ұлттық федералды Джини коэффициенті шамамен 30-да тұрса, оңтүстік штаттарда Джини коэффициенті 30,6-да, ал солтүстік штаттарда Джини коэффициенті 27,5-те тұр, бұл Скандинавияның орташа көрсеткішіне жақын 25. Солтүстік Германияның батыс бөлігіндегі дәстүрлі қоғам (Шлезвиг-Гольштейн, Төменгі Саксония және Солтүстік Рейн-Вестфалия мен Саксония-Анхальт аймақтарының кейбір бөліктері) 20 ғасырдың басына дейін жақсы оқыған және жер иелері болған емен фермерлерге негізделген. Осылайша, крепостной, жерсіз жұмысшылар, жартылай білікті өнеркәсіптік жұмысшылар мен ірі жер иелерінің үлесі салыстырмалы түрде аз болды, бұл Рейнланд аймағы мен Эльба өзенінің шығысындағы аймақ сияқты Германияның басқа жерлеріне қарағанда тұрақты қоғамға әкелді. Сонымен қатар, Гамбург, Бремен және Росток секілді солтүстік қалалары әрқашан сауда-саттық пен коммерцияның экономикалық күштері болып келді және бизнес пен өнеркәсіпте инновация мен шығармашылықтың ұзақ дәстүрі болды.
Ас мәзірі
Солтүстік Германияның дәстүрлі күнделікті тамақтануының орталығы - қайнатылған картоп, қара бидай наны, сүт өнімдері, кәбіз, қияр, жидектер, конфета, балық, шошқа және сиыр еті. Таңғы асқа арналған ерекшелік - бұл шұжық (Knäckebrot), оны әр түрлі топингтермен, мысалы, ветчина, жұмсақ ірімшік, қияр, қызанақ және бауыр пастасымен жейді. Лензаның пісірілген пісірілуі мен шұпысы жұмыс түскі ас ретінде өте танымал. Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург-Ворпомерн және Төменгі Саксонияның аймақтық ерекшеліктеріне қанды шұжық (Blutwurst) және ертеңгі ас кезінде жиі желетін қара пудингтер кіреді. Солтүстік Германияның тағы бір аймақтық ерекшелігі - шаян мен сиыр етінің қоспасынан жасалған, картоп пюресі, қоңыр соусы және лингонберри джеммен бірге ұсынылатын ет нан (Хакбратен). Көптеген дәстүрлі ет негізіндегі түскі ас тағамдарына қайнатылған немесе пюре картоп пен қоңыр соусқа қоса беріледі. Апта соңында үлкен қалаларда кешкі асқа бару өте танымал. Жағалауға жақын аймақтарда балық өте танымал, онда маринадталған селинг пен лосось өте дәмді. Германияның солтүстігінде кофе ішу кеңінен таралған, ал солтүстік провинцияларда жылына бір адамға шаққанда шамамен 4 тонна кофе тұтынылады. Бұл Оңтүстік Америкада тұтынылатын кофеден көп. Кофе көбінесе күніне төрт рет ішеді: таңғы ас кезінде, түстен кейін, кешкі сағат 4-те және кешкі ас кезінде. Көптеген адамдар жұмыс күнінің басында жұмыс орнында кофе ішеді, ал түскі асқа дейін немесе одан кейін бір сағат бұрын әріптестерімен кофе үзілісі болады. Сонымен қатар, кофе үзілістері мен достарымен кафелерге бару дәстүрі де бар. Студенттерге тегін кофе берілмейтін мемлекеттік қаржыландырылатын университеттер сияқты жерлерде студенттердің өздерінің ыстық кофелерін оқшауланған колбаларда алып келіп, ара-тұра ішуі жат емес. Кафелерде әдетте сүт пен қант текшелері және кофе ұсынылады. Көптеген адамдар жейтін десерттерге мұздатылған вафли, пирожки, кремелі тәтті нан, сондай-ақ ванильді креммен көкжиек пірні (Heidelbeerkuchen) жатады. Шығыс Фризияның солтүстік-батыс аймағы ерекше, өйткені ол жерде кофеге қарағанда шай көбірек ұнайды, өйткені Шығыс Фризия тұрғындары жылына бір адамға шаққанда шай ішеді, бұл кез-келген елдегіден көп. Германияның солтүстігіндегі жұмыс орындары мен оқу орындарында түскі ас ерте басталады, әдетте сағат 11:45-тен 12:15-ке дейін, ал кешкі ас әдетте кешкі сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін желеді. Себебі жұмыс пен мектеп күні ерте басталады, дәл сағат 8-де. Демалыс күндері және демалыс күндері үйде тамақтану әдетте кешкі сағат 13.00-де басталады. Солтүстік өлкедегі ішкілік мәдениеті елдегі басқа бөліктерге ұқсас, көбінесе пивоға негізделген, оның ішінде ашық пиво мен пильснерлер жақсы көреді. Бавария, Австрия және Орталық Германиядан айырмашылығы, қара пиво немесе қара лагерлер Солтүстік Германияда мүлдем танымал емес. Солтүстік аймақта жүгері, арақ және шнапс сияқты қатты арақ-шараптар аздап күшті дәстүрге ие. Ақыр соңында, бұл аурудың 70%-ы сегіз провинция мен штаттарда, олардың ішінде халықтың 40% ғана. Германиядағыдай, Рождество мерекесінде қыздырылған шарап кең тараған алкогольді сусын болып табылады.
Спорт
Неміс футбол ассоциациясы 1900 жылы Лейпцигте құрылды. Солтүстік Германияның бірнеше қалаларында 1974 жылғы ФИФА әлем чемпионаты, УЕФА Еуро 1988 және 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионаты өтті. Nordderby (Солтүстік дерби) Hamburger SV және SV Werder Bremen арасында, ал Гамбург дербисі Hamburger SV және FC St. Pauli арасында ойналады. Басқа да елеулі ерлер футбол клубтары: Герта Берлин, ВфЛ Вольфсбург, Ганновер 96, Эйнтрахт Брауншвейг, ФК Ханса Росток, 1. ФК Магдебург. Hamburger SV 1982-1983 жылдары Еуропа кубогын және алты Германия чемпионатын жеңіп алды, ал Вердер Бремен төрт рет және Герта Берлин екі рет Германия чемпионатын жеңіп алды. Әйелдер футболында ВфЛ Вольфсбург үш рет Бундеслига мен екі рет УЕФА әйелдер Чемпиондар лигасын жеңіп алды, ал 1. FFC Turbine Potsdam алты рет Бундеслига мен екі рет УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. Баскетбол Бундеслигасының белгілі командалары арасында Альба Берлин, Баскетбол Лёвен Брауншвейг, Гамбург Тауэрс және EWE Баскетс Ольденбург бар. Белгілі хоккей Бундеслига командалары арасында Eisbären Berlin, Grizzlys Wolfsburg, Hamburg Freezers, Hannover Scorpions және Fischtown Pinguins бар. Белгілі гандбол командалары арасында GWD Minden, SG Flensburg Handewitt, TuS Nettelstedt Lübbecke, THW Kiel, Гандбол Гамбург, SC Магдебург, Buxtehuder SV, VfL Ольденбург және HSG Бломберг Липпе бар. Белгілі марафон жарыстарына Берлин марафоны (Дүниежүзілік марафон жарыстарының бірі), Гамбург марафоны, Ганновер марафоны жатады. Белгілі теннис турнирлеріне Халле Ашық, Халықаралық Неміс Ашық және Sparkassen Ашық кіреді. Тағы бір байқаулар - Киль апталығы, EuroEyes Cyclassics және Hanse Sail. Берлиндегі Олимпиада стадионында 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындары, 2009 жылғы IAAF жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты және Internationales Stadionfest өтті. Киль шығанағында 1936 және 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының желкеншілік жарыстары өтті.